ΔEΥΤEΡΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛEΜΟΣ – ΠΡΙΝ 100 ΧΡΟΝΙΑ (ΠΟΛEΜΙΚΟ ΗΜEΡΟΛΟΓΙΟ)-ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Μιχαήλος Χριστοδουλάκης-εθελοντής στους Βαλκανικους πολέμους και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης στην Κατοχή (1888-1985)
Μιχαήλος Χριστοδουλάκης-εθελοντής στους Βαλκανικους πολέμους και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης στην Κατοχή (1888-1985)

 

Την ίδια μέρα δυο ημερολόγια, είναι πολλά αλλά κανείς δεν μας εμποδίζει να τα παραθέσουμε.  Το δεύτερο  είναι του Μιχαήλου Χριστοδουλάκη, που υπήρξε εθελοντής στους Βαλκανικούς πολέμους. Από τους Κάτω Ασίτες,  έφτασε στην Ήπειρο,  σημειώνοντας στο μικρό ημερολογιάκι του ( 10Χ15 εκατοστα) καθε μέρα ότι συνέβαινε.  Ήταν 25 χρόνων, μόλις ειχε γυρίσει από την Αμερική, όπου είχε αναζητήσει καλύτερη τύχη (χωρίς επιτυχία).  Ο πατριωτικός ενθουσιασμός  είχε οδηγήσει τους περισσότερους Κρητικούς  στον πόλεμο, αν και η Κρήτη δεν είχε ενωθεί ακόμα με την Ελλάδα.

 

ΑΦΙΕΡΩΣΗ: Στους φίλους πού έφυγαν, Τάκη Παππά, Σίφη Καμάρη, Βασίλη Πλουμπίδη, Γιάννη Δουβίτσα, Γιάννη Αλεξανδράτο, Κώστα Φλέγκα

Κι εφώναξα ώ θεϊκιά κι όλο αίματα πατρίδα(Σωλομός)/Σ.Βασιλείου
Κι εφώναξα ώ θεϊκιά κι όλο αίματα πατρίδα(Σωλομός)/εικόνα:Σ.Βασιλείου

 

Δευτέρα 1 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν ήρθεν λίαν πρωίαν αγγελιοφόρος εις του μεταβατικού και ανήγγειλε ότι εις το χωρίον Μέλτσικα ήσαν 80 αντάρται Αλβανοί. Ο Ανθυπολοχαγός  κ. Καράμπελας παρέλαβεν τας δύο διμοιρίας και επήγε, εγώ δε έμεινα επειδή ήμουν συσσιτιάρχης ως αρχιφύλαξ στρατώνα.

Τρίτη 2 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν την ημέραν έλαβα τρείς επιστολάς από την Κρήτην εις τας 11 π.μ.  έλαβον μιαν επιστολήν από τον θείο μου τον Λαμπράκη πρώτη επιστολή  αφότου  επανήλθα στην Ήπειρον. Εις τας τρεις  3 μ.μ. από τον κουνιάδον μου τον Μανωλάκη και μίαν από την αδελφή μου την Κατινιώ. Ώστις μου ανήγγειλον ότι αρραβωνίσθησαν, πράγμα το οποίον εγώ είχα πολλήν επιθυμίαν να μάθω. Καθ’ αυτήν προσέτι κατασκεύασα << κοχτιάριον εν ξύδου>>(1).

Τετάρτη 3 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν ήρθεν ο ουλαμός από το …. Κατά τας 11π.μ.οι αντάρτες καθώς μου έλεγον είχαν φύγει. Κατ΄αυτήν προσέτι έστειλα τρείς επιστολές στην Κρήτην, και έλαβα και δύο .. από τον Άνθιμον από το Γοργολαϊνη και μίαν από τον Νίκον Καροφυλλάκην τον φίλον μου εις Τεπελένιου Ηπείρου.

Πέμπτη 4 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος ευρισκόμαστε και ταύτην την ημέραν. Έγραψα δε επιστολή του φίλου μου Καριοφυλλάκη.

Παρασκευή 5 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν ήρθεν η μία διμοιρία του ουλαμού που έμενε εις το Κιαφ Ζελί και αντικατέστησε ετέραν του ουλαμού μας. Η δε δημοιρία η εδική μου , έμενε να αντικατασταθεί. Την επαύριον έβρεξε δε κατ’ αυτήν.

Σάββατο 6 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν ήρθεν η άλλη διμοιρία από το Κιάφ Ζελι και μας αντεκατέστησε, παράδωσα δε και γώ τα μαγειρικά σκεύη εις ένα δεκανέα και επήγα και γω μαζί με την διμοιρίαν μου στο Κιαφ Ζελί.Έβρεχε δε καθ’αυτήν.

 

Επιστολικό Δελτάριο, προς Μ.Χριστοδουλάκη
Επιστολικό Δελτάριο, προς Μ.Χριστοδουλάκη

Κυριακή 7 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος εμείναμεν ταύτην την ημέραν.

Δευτέρα 8 Ιουλίου

Εις το ίδιον ευρισκόμεθα και ταύτην την ημέραν.

Τρίτη 9 Ιουλίου

Και τούτην την ημέραν στο ίδιον μέρος εμένομεν.

Τετάρτη 10 Ιουλίου

Και καθ αυτήν επίσης/

Πέμπτη 11 Ιουλίου

Και κατά ταύτην επίσης.

 

Κρητικοί για τον Βαλκανικό Πόλεμο/βιβλίο Γ.Παναγιωτάκη (Αγώνες εκτός Κρήτης..)
Κρητικοί για τον Βαλκανικό Πόλεμο/βιβλίο Γ.Παναγιωτάκη (Αγώνες εκτός Κρήτης..)

Παρασκευή 12 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν ήμουν περιπολία. Επήγαμεν δε από σπέρας από τις 12 μέχρι την μία την νύχτα και εκόψαμεν μήλα και μπουρνέλες, εβρεχε δε καθ αυτήν διαρκώς με νερό ραγδαίο.

Σάββατο 13 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν εζεμάτησα όλα μου τα ρούχα. Εκολύμπησα εις τον ποταμό και άλλαξα που είχα ένα μήνα ν αλλάξω, την εσπέραν διορίσθην αρχιφύλαξ φυλακείου εκκλησίας.

Κυριακή 14 Ιουλίου

Καθ’ αυτήν έφυγεν πάλιν  ο ουλαμός μου από το Κιαφζελί και επήγαμεν εις το Πυθκούκι.

Δευτέρα 15 Ιουλίου

Κατ’ αυτήν ηγέρθην όχι πολύ πρωί, και μου εφώναξαν από τα μαγειρία να παραλάβω πάλι την υπηρεσίαν του συσσιτιάρχου όθεν και παρέλαβον. Έβρεξε δε την εσπέραν. Αυτήν την ημέραν παρήγγειλα και του Γιαννάκη ένα φυσεκλίκι από την Κοριτσά. Δεν μου το πήρε όμως θέλα μου το πάρει μετά.

Εις το ίδιον μέρος εμείναμεν. Έψησα δε κρέας με φασόλια ξηρά.

 

Κρητικοί στρατιώτες στις Σέρρες, 1913/βιβλιο για την ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (επί νομ. Σαρρή)
Κρητικοί στρατιώτες στις Σέρρες, 1913/βιβλιο για την ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (επί νομ. Σαρρή)

Τετάρτη 17 Ιουλίου

Κατ’αυτήν ήτο η εορτή της Αγίας Μαρίνας. Ηγέρθην πρωί και επήγα εις την εκκλησίαν. Έταξα δε εις την Αγίαν Μαρίνα να μας βοηθήσει να πάμεν εις την Κρήτη με καλό εις του πατέρα μου το σπίτι και να διαβάσω το σημερινόν ημερολόγιον και να έχω και το μάουζερ εις του πατέρα μου το σπίτι και να παίξω πέντε φυσίγγια χάρι της Αγίας Μαρίνας.την 17 ιουλίου 1914. Το έταξα δε και αφ’ εσπέρας. Έταξα προσέτι να προβάλω από το πλοίον από την θάλασσαν να πηγαίνω εις την Κρήτην και να βαστώ το όπλον το μάουζερ μαζί μου και τα φυσέγγια και να ιδώ την Αγίαν Μαρίναν και τον Άγιο Μηνά και του Αγίου Γεωργίου Γοργολανη από το πλοίον μέσα και όταν αποβιβασθώ εις το Ηράκλειον να μην σταθώ πουθενά αλλά να υπάγω εις την εκκλησίαν του Αγίου Μηνά απ΄ευθείας με το όπλο μου και να προσκυνήσω την αγίαν του εικόνα.

Πέμπτη 18 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος εμένομεν και ταύτην την ημέραν. Έβρεξε δε κατ΄αυτήν βροχήν ραγδαίοτάτην μετ΄αστραπών και βροντών.

 

Παρασκευή 19 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος εμέναμεν και ταύτην την ημέραν. Το βράδυ πήγα εις τον Εσπερινόν του προφήτου Ηλία.

Σαββάτον 20 Ιουλίου

Καθ αυτήν ήτο η εορτή του Προφήτου Ηλία. Έταξα δε εις τον Άγιον να ευρεθώ του χρόνου σαν την σημερινή ημέραν εις το σπίτι του πατέρα μου και να έχω και το μάουζερ μασί μου, και να είμεθα  και όλοι καλά, να παίξω πέντε μπαλοθιές με το μάουζερ χάριν του Αγίου.

Κυριακή 21 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος εμέναμεν.

Δευτέρα 22 Ιουλίου

Κατ’ αυτήν έβρεχε από τας 2 π.μ. μέχρι τας 10 π.μ. παρακάλεσα δε την Παναγία και όλους τους Αγίους να πάω εις τον πατέρα μου το σπίτι με χαράν και να διαβάσω το σημερηνόν ημερολόγιον και να έχω και το μάουζερ μαζί μου και τα φισίγγια μαζί μου εις το σπίτι του πατέρα μου.

Τρίτη 23 Ιουλίου

Εις το ίδιον μέρος εμένομεν.

Τετάρτη 24 ιουλίου

Και κατ΄αυτήν εις το ίδιον μέρος εμένομεν.

 

Λόχος Κρητικών εθελοντών/από το βιβλίο του Γ.Παναγιωτακη
Λόχος Κρητικών εθελοντών/από το βιβλίο του Γ.Παναγιωτακη

 

Πέμπτη 25 Ιουλίου

Κατ΄αυτήν εκούοντο πυροβολισμοί προς τα σύνορα της Αλβανίας. Λοιπόν εκινήσαμεν και εις Ζίλους* εφτάσαμεν. Εις το μέρος που είχε συγκρουσθή ο 10ος Λόχος με τους άντρες τας πλησιάσαμεν τους αντάρες 1.500 μέτρα μας επυροβολούσαν έξαφνα. Εμείς όμως δεν επυροβολήσαμεν λόγω της ανωμαλίας του εδάφους , των δασών και ένεκα που δεν εξέραμεν το πού ακριβώς ήτο οι αντάρται και που οι ημέτεροι. Εφονεύθει ο ανθυπολοχαγός Ρουσομουστακάκης και 2 στρατιώτας. Τραυματίσθησαν δε τρείς στρατιώτες και εις λοχίας. Εμείς οπισθοχωρίσαμεν και επήγαμεν πάλι εις το Πυθκούκι και εμείναμεν.

Παρασκευή 26 Ιουλίου

Κατ΄αυτήν ήτο η εορτή της Αγίας Παρασκευής. Έταξα δε εις την Αγίαν Παρασκευή να ευρίσκομαι του χρόνου εις ταύτην την ημέραν  εις το σπίτι του πατέρα μου και να έχω το μάουζερ και τα φυσίγγια μαζί μου εις του πατέρα μου το σπίτι και να παίξω μπαλωθιές σαν την σημερινή ημέρα χάριν της Αγίας Παρασκευής.

Κατ’ αυτήν ήρθαν οι ημιονηγοί από την Κοριτσά και ανακοίνωσαν ότι έκλεισεν ειρήνη. Έβρεχε δε μ.μ. ραγδαίως.

 

Διάσκεψη του Λονδίνου, Δεκέμβριος 1912-ο Βενιζέλος στο κεντρο
Διάσκεψη του Λονδίνου, Δεκέμβριος 1912-ο Βενιζέλος στο κεντρο

 

Σάββατον 27 Ιουλίου

Καθ΄αυτήν εκκινήσαμεν τας 6π.μ. και βαδίσαμεν εις τας 10  εφτάσαμεν εις το χωρίον Χασάν Κιόϊ άνωθεν του οποίου καταβλησθήκαμεν. Διορίσθηκα δε φύλακας. Η εκκίνηση αυτή σκοπόν είχε να αφοπλίσωμεν το Παναρίτι. …. Εν τω μεταξύ ήρθεν διαταγή να γυρίσωμεν οπίσω.

Πέμπτη 1 Αυγούστου

Εις το ίδιον μέρος εμένομεν κατ΄αυτήν.

Παρασκευή 2 Αυγούστου

Κατ΄αυτήν επήγα εις την εκκλησίαν και έγραψα τούτο το ημερολόγιον ενώπιον της εικόνας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και τον παρακάλεσα να ευρίσκομαι κατά την 29 Αυγούστου που είναι η αγία του μνήμη εις το χωργιό. Να έχω και το μάουζερ μαζί μου να παίξω πέντε φυσίγγια χάριν της εορτής του Αγίου Ιωάννη.

Σάββατον 3 Αυγούστου

Και κατ’ αυτήν εις το ίδιον μέρος εμένομεν.

Κυριακή 4 Αυγούστου

Κατ’ αυτήν ουδεμίαν είδησην ελάβαμεν.

Δευτέρα 5 Αυγούστου

Και κατ’ αυτήν εις το ίδιον μέρος εμένομεν.

Τρίτη 6 Αυγούστου

Κατ’ αυτήν ελειτούργησαν την εκκλησία που ήταν ανατολικά του Πυθκουκίου και επήγε πολύς κόσμος και πολλοί στρατιώται. Εγώ όμως δεν επήγα διότι ήθελα να μαγειρεύσω. Έταξα δε εις τον Δεσπότην Χριστόν να είμαι του χρόνου σαν τούτη την ημέραν εις του πατέρα μου το σπίτι και να έχω περασμένο το μάουζερ και τα φυσίγγια εις Κρήτην και  να παίξω πέντε φυσίγγια χάριν της θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Τετάρτη 7 Αυγούστου

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΕΩΣ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΝ ΔΕΚ.1913

ΑΡΧΕΙΟ alkman.gr, αντέγραψε ο Α. Δ. Καρανικολής, διόρθωσε  και ενοποίησε ο Β.Ζεβ.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ  (1) δυσανάγνωστη φράση

 

Βενιζέλος και Κωνσταντίνος(βασιλιάς)δίπλα-δίπλα, στην ανύψωση της   Σημαίας για την Ένωση  1.12.1913
Βενιζέλος και Κωνσταντίνος(βασιλιάς)δίπλα-δίπλα, στην ανύψωση της Σημαίας για την Ένωση 1.12.1913

 

 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι, κράτησαν έναν χρόνο περίπου και ολοκλήρωσαν  την “εθνικήν παλιγγεννεσία”, διπλασίασαν τον γεωγραφικό μας χώρο και οδήγησαν στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Η πιο μεγάλη επιτυχία, μετά την Επανάσταση του 1821, οφείλεται στις ιστορικές συμπτώσεις αλλά και στην πολιτική αλλαγή του 1909, πο έφερε τον Βενιζέλο και το κόμμα των φιλελευθέρων στην εξουσία. Η για λίγο σύμπραξη των πολιτικών δυνάμεων, βοήθησε προφανώς.

Εν τούτοις σύντομα η  πολιτική διαίρεση επανήλθε και βάθυνε,  χώρισε την Ελλάδα στη μέση (1917) και δεν άργησε να έλθει (και με την βοήθεια των ξένων) η καταστροφή (Μικρασιατική).

Δηλαδή η  μεγάλη επιτυχία του 1912-13 δεν φρονημάτισε τους Έλληνες. 

Κι αργότερα, όταν ο Δεύτερος μεγάλος Πόλεμος   συγκλόνισε ην αθρωπότητα, πολεμήσαμε και εντισταθήκαμε με γενναιότητα στους επιδρομείς.  Κι όταν η νίκη έστεψε τα όπλα των συμμάχων,   δεν χαρήκαμε για πολύ.  Πιάσαμε τους λόγγους τις βουνοκορφές για να σφάξουμε ο ένας τον άλλον.

Δηλαδή πάλι η νίκη δεν μας προβλημάτισε.

Η επιστροφή στο παρελθόν, δεν σημαίνει κόλλημα και συντήρηση.  Είναι ίσως ανάγκη να καταλάβουμε, πριν ξανακάνουμε τα ίδια λάθη…

 

ΠΡΟΣΘΗΚΗ   ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛΟ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗ

 

από  ΕΛΛΗΝΙΚΑ    ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ

Βούτυρον                           Γκιάπι

Έλατον                                βάϊ

Αυγά                                    βέζ

Γάλα                                    κούμιτσι

Νερό                                   ούϊς

Σταφύλια                           ράμχ

Ξύλα                                     νταυρ

Ζάχαρι                                σεκερ

Αλάτι                                  σκρίπα

Αμύγδαλα                       μπαριαζί

Σύκα                                  φύκι

Πρόβατα                          δύν

……………………………………………………………………………………

 

Κρητικοί, από παλιό λεύκωμα της NELLY'S
Κρητικοί, από παλιό λεύκωμα της NELLY’S

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Φωτάκης Ν. Κωνσταντίνος

Νευς. Αμαρίου Αμάριον

Καυτάκης Εμμ. Νικόλ. … Αμαρίου

Χριστοδουλάκης Εμμ. Ετανές Αμαρίου

Κατσιβελάκης Γεώρ. Ράφτης Χανίων Κρήτη

Καπελάκης Στυλ. Μακρά Σίβα Πυριωτίσσης

Μπριτζωλάκης Κων.

Βούτες Μονοφατσίου

Φραγγάκης Μιχ.

Σταβγες Μονοφατσίου

Γαργαντάκης Γεώργιος

Χάρακας Μονοφατσίου

Δημήτριος Κ. Μιγαδάκης

Ποταμιαίς Πεδιάδος

Ραμουτσάκης Μανούσος

Λακώνια Μονοφατσίου

Παγωμένος Εμμανουήλ

Μάραθος Μονωφατσίου

Τζελκανάκης Νικόλαος

Κάνδανος Σελίνου

Τζελκανάκης Ευτύχιος

Τσισκινά Σελίνου

Τσινικόπουλος Νικος

Ελασώνα τσαριτσανη ….

Αυγουστάκης Αλέξανδρος

Σωκαρά Μονοφατσίου

Σομαράκης Εμμανουήλ

Αστρίτσι Πεδιάδας

Φραγγάκης Νικόλαος

Στέρνες Μονοφατσίου

Καρβούνης Αλέξανδρος

Ηράκλειον

Δουκουμετζάκης Εμμ.

Αγιαίς Παρασκές Πεδιάδος

Μπατουβάς Γεώργ.

Μαλαις* Ιεράπετραν

Βιδαλάκης Α. Ιωάννης

Μουστάκο Σελίνου

Τζαγαράκης Μιχ.

Κουνάβους Πεδιάδος

Φωναργιωτάκης Γεωρ.

Βώνη Πεδιάδως

Φραγγικουδάκης Κ.Εμμ.

Ζώντα Μονοφατσίου

Τσατσάκης Γεωρ.

Μωριά Μονοφατσίου

Παπαδάκης Εμμ.

Βώνη πεδιάδος

Παναγιωτάκης Εμμ.

Πεζά  Πεδιαδος

Θεωδοράκης Εμμ. Δεκανέας

Κιριανά Ρεθύμνου

Ζεάκης Γεωρ.

Υποδιμιβιλ.* Χανίων.

 

 

2 σκέψεις σχετικά με το “ΔEΥΤEΡΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛEΜΟΣ – ΠΡΙΝ 100 ΧΡΟΝΙΑ (ΠΟΛEΜΙΚΟ ΗΜEΡΟΛΟΓΙΟ)-ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ”

  1. Αγαπητέ φίλε, λέγομαι Κώστας Ακρίβος, είμαι πεζογράφος και θα ήθελα να σε συγχαρώ για τη δημοσίευσή σου. Είναι καταπληκτική όσο και τραγική η περιπέτεια ζωής του Μιχαήλου. Έχω την άδειά σου να τη χρησιμοποιήσω σε κάποιο γραπτό μου;
    σε χαιρετώ φιλικά,
    Κώστας

    1. Ασφαλώς, μπορείς – ευχαριστώ για τα λόγια σου / αν σε ενδιαφέρει, μπορ΄ω να σου στείλω ολόκληρο το ημερολόγιο , που ήταν εξαιρετικά δυσανάγνωστο. ¨Ενας νεος φοιτητής φίλος, καταφερε να το μεταγράψει.

Γράψτε απάντηση στο ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ Ακύρωση απάντησης

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *