ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝ.ΚΡHΤΗ : ΣΗΤEΙΑ

Από το εξώφυλλο του βιβλίου του Σ. Ευαγγελάτου για το Κορνάρο

Πρίν μιαν εβδομάδα ακριβώς, εκδρομή στην Σητεία, γρήγορη απόφαση για μια διαδρομή που περίμενε πολλά χρόνια.
Ξεκινήσαμε πρωί, με τον Κορνάρο στο σακίδιο μας και τον Γιώργο Νικολαϊδη στη μνήμη και την καρδιά μας. Στην δεκαετία του 1970-80 είχαμε πολλές φορές βρεθεί στον πιο απρόσιτο νομό της Κρήτης και είχαμε αποκτήσει συνδέσεις με ορισμένους από τους εξαιρετικούς κατοίκους και στενούς δεσμούς με τον Γιώργο και την οικογένεια του, που μας φιλοξενούσε με απερίγραπτη ευγένεια και αγάπη. Ηταν ακόμα νεανική η ηλικία μας , μόλις είχαν δει το φως του ήλιου τα τέκνα μας και η απόμερη αυτή περιοχή προσφερόταν για μικρές και μεγάλες διακοπές, όλον το χρόνο.

Στο κέντρο ο Γιώργος Νικολαϊδης( με το μωρό στην αγκαλιά) πρώτη Δεξιά η Πόπη Δατσέρη σύζυγός του.

Η πόλη της Σητείας δεν ήταν παρά η κατάληξη της διήμερης εκδρομής, είναι ακόμα νωρίς για παραμονή, για να βρεθουμε στο αξέχαστο εκείνο περιβάλλον. Θα περιορστούμε στην περιοχή των αρχαιολογικων αξιοθέατων τόπων- να συνηθίσουμε και μετά , άλλη φορά θα δούμε. Ο εξαίρετος καλοκάγαθος φίλος μας, ο Γιώργος Νιολαϊδης θα μας συνοδέψει, ίσως προσθέτει πληροφορίες που λείπουν από τους τουριστικούς μας οδηγούς, ίσως προτείνει κανένα καλό ταβερνείο γα το γεύμα μας. Υπερδραστήριος, έξυπνος και αποδοτικός, ξέρει τα πάντα στο νομό του, θα μας ανοίγει όλες τις πόρτες και θα μας οδηγήσεις στις πιο όμορφες γωνιές.

Πρώτη στάση μετά την Παχειά άμμο το καφέ ΠΑΝΟΡΑΜΑ, για μιαν ανάσα και απόλαυση του ανοικτού γαλαζοπράσινου ορίζοντα

Πρώτη επιλογή, προφανής, ο Πύργος του Κορνάρου και το εκκλησσάκι με το περίφημο χάραγμα. Χωρίς απογοήτευση μάθαμε ότι δεν είναι βενετσιάνικο το επιβλητικό μνημείο αλλά τουρκικό και η χρονολογία 1677 με την υπογραφή Βιτσένζο Κορνάρος, δεν έχει σχέση με τον ποιητή του Ερωτόκριτου. ¨Ομως αυτά τα λίγα γράμματα και οι αριθμοί, δημιούργησαν μιαν ατέλειωτη διαμάχη, μεταξύ κορυφέων φιλογόγων και ιστορικών, γιατί συνδέονται με τον καθορισμό της χρονολογίας γραφής του έργου και τον εντοπισμό του ίδιου του ποιητή, την ταύτισή του με κάποιον από τους μέχρι τώρα προκύψαντες Βιτσένζους Κορνάρους.

Ο Πύργος είναι τριόροφος και με σταρνίτσι, έχει ανακαινισθεί όπως και το βενετσιάνικης εποχής εκκλησάκι, με το χάραγμα του 1677

Φτάσαμε στον Πύργο μέσω Μυρσύνης, αλλά επιστρέψαμε από το δρόμο του Μόχλου – καλύτερη επιλογή, περάσαμε κι από την Τουρλωτή, χωριό της γιαγιάς της Μπίαινας, της φουρνάρισσας το γένος Λιλιμπάκη – κάποιος ζει από αυτήν την οικογένεια μας είπαν. Συνεχίσαμε πρός Χαμαίζι, την κυκλική κατοικία (έπαυλη) που κάποτε διαβάζαμε στην ιστορία της αρχιτεκτονικής του Χαράλαμπου Μπούρα. Κατασκευασμένη στην κορυφή ενός χαμηλού λόφου, που δεσπόζει καλών καλλιεργούμενων εδαφών. Παράξενο κατασκεύασμα, περίεργης κάτοψης, που κάποτε ανέσκαψε ο Ξανθουδίδης.

Ο λόφος της μινωϊκής έπαυλης δεσπώζει σε καλλιεργήσιμα εδάφη

Η κάτοψη του κυκλικού κτιρίου που παρουσιάζουμε, περιλαμβάνει αποθήκες και δωμάτια και άλλους ειδικούς χώρους.
4= Ιερός χώρος
7=μοναδική είσοδος
14=σκάλα ανωγείων
Η= δεξαμενή για τον ανασκαφέα, και για τον Πλάτωνα (αρχαιολόγο) αποθέτης
12=εσωτερική αυλή

Το κυκλικό ή καλύτερα ελλειπτκό κτίριο έχει στο κέντρο ένα πηγάδι, μάλλον αποθέτη

Η συνέχεια περνάει από την Πάνω και Κάτω Κρυά (;) για το Mόντε Φόρτε, βενετσιάνικο φρούριο , στη μέση της απόστασης της βόρειας από τη νότια θάλασσα. Δίπλα στο δάσος των ανεμομύλων (γεννητριών) των κορυφών ένα τοπίο πολύ άγριο, αταίριαστο στην ήπια Ανατολική Κρήτη πρόσφερε κ’αποτε στους πανέξυπνους βενετσιάνους, φυσικές και φτηνές και απόρθητες οχυρώσεις.

Το φρούριο δεν είχε ανάγκη πολλές εργασίες για να γίνει απόρθητο οχυρό

Κατασκευασμένο τον 13ο-14ο αιώνα πρόσφερε προστασία στους κατοίκους των γύρω οικισμών, μπορούσαν να κάνουν επισκόπιση βοριά και νότου, έβλεπαν και τις δυο θάλασσες. Χώροι για ανάπαυση και περισυλλογή, κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο του κάστρου, που φαίνονται οι ξεδοντιασμένες παλιές πολεμίστρες που δεν φοβίζουν κανέναν πια.

Οι ξεδοντιασμένες πολεμίστρες του Monte Forte δεν φοβίζουν κανένα

Το εκκλησάκι μικρό, τυπικό δείγμα μιας εποχής, δεν διατήρησε τις πολύτιμες τοιχογραφίες που θα υπήρχαν, όμως διασώζει το ταπεινό και ευγενικό πνεύμα της λαϊκής ευσέβειας.
Διασώζει  το ταπεινό και ευγενικό πνεύμα της λαϊκης ευσέβειας

Η φυσική οχύρωση του Μόντε Φόρτε μας εντυπωσίαζε καθώς αναχωρούσαμε προς την Ετιά, για την βενετσιάνικη έπαυλη Ντεμέτζο. Στην τουρκοκρατία έγινε σπίτι κάποιου επίσημου τούρκου πασά και επικράτησε η ονομασία “Σεράγιο” δηλαδή παλάτι. Η αναστήλωση που ολοκληρώθηκε , δείχνει την αρχιτεκτονικη της υπαίθρου, είναι εξαιρετικό δείγμα της βενετσιάνικης εποχής (15ος αιώνας)

Η έπαυλη τςη Ετιάς, είνα εξαίρετο δείγμα της βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής του 15ου αιώνα

Αρκετές εκκλησιές στη γειτονιά Ντεμέτζο, διασώζουν ίχνη τοιχογραφιών και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη που τριγυρίζει τα ερείπια του οικισμού των κολλήγων των Ντεμέτζο.

Εσωτερικό της δίκλητης εκκλησιάς, όλοι οι ναοί είναι ανοικτοί στους επισκέπτες

Οι παλιοί ναοί λειτουργούν σήμερα και δείχνουν τις συνήθειες και την ευλάβεια των κατοίκων της περιοχής. Είναι κατά κανόνα σωστά ανακαινισμένοι, δεν υπάρχει η κακοποίηση που συναντάμε στα χωριά του Ηρακλείου, που στην προσπάθεια να συντηρήσουν και προσθέσουν προκαλούν καταστροφές (ιστορικές και αισθητικές)

Μια πέτρινη λεπτομέρεια, σφραγίζει τη μοναδικότητα του μνημείου

Στους όχι ιδιαίτερα θρησκευόμενους, οι επισκέψεις των παλιών εκκλησιών, προσφέρουν μιαν εξαίρετη αισθητική ευχαρίστηση. Και βέβαια αν έχουν και ιστορικά ή λαογραφικά ενδιαφέροντα, μπορούν να βρούν πολλά στοιχεία μεγάλης σημασίας.

Εικόνα με λαϊκά στοιχεία, θυμίζει πολύ τον Θεόφιλο-πολύ μακριά από την στυλιζαρισμένη βυζαντινή αγιογραφία.

Τελευταία επίσκεψη αυτής της μέρας, έχει φτάσει το βράδυ πια, ο μεσαιωνικός οικισμός της ΒΟΪΛΑΣ. Εδώ καθώς πέφτει το φως όλα γίνονται επίφοβα. Στα 1583 είχε 300 κατοίκους, ο βενετσιάνος άρχοντας είχε το φέουδο του εδώ, οι ευπατρίδες βενετσιάνοι Ζένοι όταν οι τούρκοι καταλάβουν την Κρήτη δεν θα δυσκολευτούν να προσαρμοσθούν, δηλαδή να εξισλαμισθούν και να φορέσουν σαρίκι. Ο οικισμός τουρκοποιήθηκε, ξανακτίσθηκε, ο πύργος που έχει ακόμα κάποια στοιχεία επιβολής είναι τουρικιής μάλλον εποχής -ας λένε άλλα οι πινακίδες.

Ο πύργος είναι μάλλον τουρκικός, δεν στέκει καλά, παρά την κάποια συντήρηση
Εσωτερικό κατοικίας , απολύτως τουρκικής εμπνεύσεως...

Τα χαλάσματα και τα χοντρά καλτερίμια όσο σκοτεινιάζει απωθούν, φοβίζουν, ο άγριος Τσιν Αλής Τζεναλής που τρομοκρατούσε κάποτε τους ραγιάδες, έχει στιγματίσει τους χώρους , αισθάνεται κανείς τα χνάρια του και την αποφορά την του.
Μα μια εκκλησιά τα ησυχάζει όλα, σε επίκαιρο σημείο του οικισμού μας γλυκομιλά και μας γαληνεύει.

Μια εκκλησιά σε επικαιρο σημείο, στη άκρη του οικισμού μας ησυχάζει

Ο ναός είναι μια διμάρτυρη εκκλησία του15ου αιώνα, μεγάλης ιστορικής σημασίας. Στην νότια αψιδωτή κόγχη υπάρχει ο οικογενειακός τάφος των Σαλαμών, εβραίων που που ήρθαν τον 14ο αιώνα στη Σητεία και εκχριστιανίσθηκαν. Από αυτούς πιθανότατα προέρχεται ο εθνικός μας ποιητής, Διονύσιος Σολωμός. Ο προππάπος του Νικόλαος εγγράφεται στο ‘Libro d΄Oro” της Ζακύνθου στα 1670. Στα 1785 ο πατέρας του ποιητή Νικόλαος και ένας αδελφός του, ζητούν από τις βενετικές αρχές αναγνώριση των τίτλων τους, μνημονεύουν ότι ο πρόγονός τους, Φραγκίσκος, υπήρξε Covernatore (Διοικητής του μισθοφορικού στρατού) του Βασιλείου της Candia (Κρήτης)

Είσοδος του ναού της ΒΟΪΛΑΣ, διακοσμημένη με περίτεχνο τρόπο

Τοιχογραφημένη κόγχη, τάφος των προγόνων του Διονυσίου Σολωμού

Η νύχτα έπεσε στην ΒΟΪΛΑ σκεπάζοντας τα ερείπια του οικισμού αιμοσταγούς Τζεναλή και την ειρηνική ωραία ζωγραφισμένη κόγχη των Σαλαμων. Η Σητεία δεν ηταν μακριά και έπρεπε να φύγουμε πρωί. Η μνήμη του Γιώργου Νικολαϊδη, επανερχόταν έντονα. Δεν ήμουν ακόμα έτοιμος, να ψάξω. Αν και ξέρω ότι η Πόπη Δατσέρη περιμένει κάποιαν ώρα.

Το πρωί η Σητεία έλαμπε στα ήρεμα νερά, ζήλευα τους ψαράδες...

2 σκέψεις σχετικά με το “ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝ.ΚΡHΤΗ : ΣΗΤEΙΑ”

  1. Με εκανες και ζηλεψα πολυ, μου αρεσει παρα πολυ αυτη η πλευρα και της κρητης και εχω μερικες απο τις πιο ευχαριστες αναμνησεις της ζωης μου.

  2. Ισως πρέπει να αναφερθεί ότι η οικογένεια των “Σαλομών”(Salamo, Salamone), από την οποίαν προέρχεται ο Εθνικός ποιητής, εντοπίζεται στον Χάνδακα (Ηράκλειο) απο τα μέσα του 13ου αιώνα (1271).Ειναι οι Σάλομων έμποροι και τοκογλύφοι Εβραίοι χωρίς δικαιώματα (ιδιοκτησίας) και αξιώματα. Εκχριστιανίσθησαν προφανώς και έγιναν οι Βενετσιάνοι Salomone (io) που έδωσαν στην Γαληνότατη Δημοκρατία, ένα Δούκα της Κρήτης (Ν.Salomonio-1580) και έναν στρατιωτικό ανώτατο ( G.Salamon) και τους φεουδάρχες της Σητείας και μεταξύ τους τον Γ.Σαλαμό, που έκτισε την εκκλησία στη ΒΟΪΛΑ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *