ΝΙΚΟΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ : ΝΙΚΟΣ ΒΕΛΜΟΣ – Ο ΓΥΙΟΣ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ

ΝΙΚΟΣ  ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ : Νίκος Βέλμος, το δώρο των εορτών

 

Νίκος Βέλμος, έργο του Κόντογλου
Νίκος Βέλμος( έργο του Φώτη Κόντογλου, κάρβουνο 1923)αναρχικός και χριστιανός, περιθωριακός και στο κέντρο της πνευματικής και κοινωνικής ζωής

Δεν είμαι ασυνήθιστος σε δώρο βιβλίων, από την παιδική μου ηλικία .

Τυχερός λοιπόν, αφού συμβαίνει να ‘ναι για μένα , το μόνο δώρο που με συγκινεί.

Με τα χρόνια βέβαια τα πράγματα τα δυσκόλευαν, γιατί λίγα είναι πια τα έντυπα που μου αρέσουν.

Έτσι οι Φίλοι,που με ήξεραν, απέφευγαν τελευταία τέτοια δώρα, κι όταν μου έφερναν,είχαν επιφυλάξεις, έλεγαν να τα γυρίσω αν δεν μου άρεσαν.

Φέτος, ήταν καλή χρονιά, το πρώτο βιβλίο έφτασε με το ταχυδρομείο, από τον παλιό,φίλο γιατρό αλλά και συγγραφέα Νίκο Λογοθέτη, που αρκετά χρόνια «έβγαζε»το περιοδικό » ΕΠΙΛΟΓΕΣ – Σύμμικτα Λογοτεχνικά και άλλα».

Το βιβλίο του: Νικος Βέλμος, «0 γυιος της απωλείας», έφτασε προχθές, πιο γρήγορα από όσο, περίμενα.

Το βιβλίο του Νίκου Λογοθέτη
Το βιβλίο του Νίκου Λογοθέτη

Μα δεν ήταν απλώς , ένα αναμενόμενο γεγονός, η έκδοση του, ούτε το διάβασα με έκπληξη.

Μετά την πρώτη μέρα το αρχικό ξεφύλλισμα , έσκυψα και “κόλλησα” στο βιβλίο του Λογοθέτη.

Εδώ και χρόνια διαβάζω γρήγορα, σπάνια προσέχω πολύ, προσπαθώ κυρίως να ενημερωθώ , αν το θέαμα έχει ενδιαφέρον.

Όμως εδώ υπήρχε διπλό χτύπημα , το θέμα αλλά και ο τρόπος , δηλαδή η λογοτεχνική διερεύνηση ενός προσώπου, από τα αμφιλεγόμενα και από τα ξεχασμένα της πνευματικής ζωής του τόπου μας.

Από το περιοδικό ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ , δείχνει τις προτιμήσεις του ΒΕΛΜΟΥ
Από το περιοδικό ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ , δείχνει τις προτιμήσεις του ΒΕΛΜΟΥ ( ΓΚΑΙΤΕ, εννοούσε τον νεανικό , τον ρωμαντικό συγγραφέα)εξώφυλλο ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ 12.11.1927

Ο Νίκος Βέλμος, κρητικής καταγωγής ( Βογιατζάκης ο πατέρας Μαρτιμιανάκη η μάνα) ηθοποιός αλλά και ποιητής και λογοτέχνης και ζωγράφος( σκιτσογράφος,κυρίως),είχε φτάσει εδώ  (στην Κρήτη) πριν μερικά χρόνια, όταν ο Γ.Ζ. μας άφησε ( χάρισε) έναν τόμο,του περιοδικού «ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ» που το “έβγαζεοΒέλμος”.

Μας είχε εξηγήσει ποιος ήτανε ο εκδότης, μα δεν κινήθηκε καμιά περιέργεια, ωραία κοκκινοδεμένος τόμος, ,έμεινε στην βιβλιοθήκη αχρησιμοποίητος.

Όταν ο Νίκος Λογοθέτης έκανε κάποιες μονογραφίες για τον Βέλμο, στο περιοδικό του , πάλι διαβάσαμε τα κείμενα, μα δεν αντιδράσαμε.

Και ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, ο λογοτέχνης και γιατρός φίλος μας, ερεύνησε και παρουσίασε ένα πλήρες πορτραίτο του Βέλμου πολύ ζωντανό, όχι μόνο με μια διείσδηση σε βάθος, μα και έκθεση των πεπραγμένων του, πολύ εκτεταμένη, ´ετσι που ο αναγνώστης να μπορεί να καταλάβει ( να προσεγγίσει) τις πτυχές των έργων αλλά και του χαρακτήρα του πρόωρα χαμένου καλλιτέχνη.

2016-12-22-19-37-52
Από παράσταση του Βέλμου στο Ηράκλειο, 1919 (από το βιβλίο-αρχείο Γ. Μαρκόπουλου)

Μα άραγε τι κρύβει το φαινόμενο Βέλμος; Είναι ίσως ένας θεατρίνος, από τα 15 του χρόνια στο σανίδι, έφηβος γνώρισε την τέχνη που αρχίζει από τη λογοτεχνία και την ποίηση, περνάει στη μουσική και ( κίνηση)το χορό, χρησιμοποιεί τη ζωγραφική και την Αρχιτεκτονική ( σκηνογραφία) και εκφράζεται,με τη φωνή και το σώμα, την υποκριτική τέχνη.

Σε παρεα καλλιτεχνών, ο Βέλμος καθιστός με την τσάντα(μόνιμο εξάρτημά του)
Σε παρεα καλλιτεχνών, ο Βέλμος καθιστός με την τσάντα(μόνιμο εξάρτημά του)

Αφού πέρασε μια αλητεία δυο χρόνων προσγειώθηκε στην τέχνη, ευτύχησε να συναντήσει μεγάλους δασκάλους, να μάθει γράμματα και θέατρο, και τέλος άρχισε να ζωγραφίζει, το σχέδιο μπορεί να μην το διδάχτηκε στο εργαστήριο, μα συνάντησε πολλούς κορυφαίους ζωγράφους, σχεδιαστές, έμαθε πολλά, πέραν του μολυβιού και του κάρβουνου και της σινικής μελάνης .

Ο Νικος Βέλμος στο ΑΣΥΛΟΝ ΤΕΧΝΗΣ, οργανωτικός και πολυτάλαντος, πολυάσχολος/ηθοποιόςκια θιασάρχης με συνεχή απασχόληση/ποιητής και πεζογράφος, μεταφραστης θεατρικών έργων/εκδότης εβδομαδιαιου εντύπου δημιουργός γκαλερί τέχνης κλπ
Ο Νικος Βέλμος στο ΑΣΥΛΟΝ ΤΕΧΝΗΣ, οργανωτικός και πολυτάλαντος, πολυάσχολος/ηθοποιόςκια θιασάρχης με συνεχή απασχόληση/ποιητής και πεζογράφος, μεταφραστης θεατρικών έργων/εκδότης εβδομαδιαιου εντύπου δημιουργός γκαλερί τέχνης κλπ

Το κυριότερο όμως είχε την έφεση την καλλιτεχνική, είχε » την σφραγίδα της δωρεάς» όπως έλεγε κάποτε ένας φωτισμένος Υπουργός Παιδείας.

Δεξιά Νίκος Βέλμος, αριστερα Νίκος Λογοθέτης - σχέδιο Β.Ζ. για το alkman.gr (μικτή τεχνική)
Δεξιά Νίκος Βέλμος, αριστερά Νίκος Λογοθέτης – σχέδιο Β.Ζ. για το alkman.gr (μικτή τεχνική)

….

Το βιβλίο το Λογοθέτη, ανάδειξε μια λησμονημένη μορφή, πρόβαλε έναν αξιόλογο εργάτη του θεάτρου και της λογοτεχνίας και των εικαστικών τεχνών.

Φύσηξε την σκόνη καθάρισε το έργο του, αυτό που μένει βέβαια, αφού η τέχνη του ηθοποιού είναι τελείως εφήμερη – όμως τα γραπτά δεν χάνονται όπως και τα σχέδια του καλλιτέχνη.

15682260_1239634459477377_730592100_o
Νίκος Λογοθέτης, πριν λίγα χρόνια, γιατρός(μικροβιολόγος)ποιητής και πεζογράφος και μεταφραστής αλλά και εκδότης περιοδικού – Ασχολήθηκε και με την γλυπτική (μέλος του επιμελητηρίου των εικαστικών)/πολυτάλαντος, να τον συγκίνησε και γι αυτό ο Νίκος Βέλμος(;)

Κι έτσι οδηγηθήκαμε στο περιοδικό του, εδώ άρχισε να ξεκαθαρίζει ακόμα περισσότερο,η μορφή του, με σχόλια και κείμενα και οργανώσεις εκδηλώσεων και εξομολογήσεις…

Χαρακτικό απο το ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ, η αγάπη τουΒέλμου γιατον Σαίξπηρ ηταν μεγάλη - επηρεάστηκε από τον δάσκαλο και μέντορά του Θωμα Οικονόμου
Χαρακτικό απο το ΦΡΑΓΚΕΛΙΟ, η αγάπη τουΒέλμου γιατον Σαίξπηρ ηταν μεγάλη – επηρεάστηκε από τον δάσκαλο και μέντορά του Θωμα Οικονόμου

«Ο γυιος της απωλείας», σιγά σιγά έχανε τα στοιχεία του άτακτου παιδιού, του αμαρτωλού νέου, του παραστρατημένου ανθρώπου – αποκτούσε τις διαστάσεις ενός σκεπτόμενου αισθαντικού καλλιτέχνη, που είναι προσηλωμένος στις ιδέες του, δεν υποχωρεί στον συρμό και τη μικροαστική νοοτροπία και πρακτική.

Είναι αντικονφορμιστής των άκρων, δεν εντάσσεται πουθενά, δεν πειθαρχεί, δεν γονατίζει, καταλαβαίνει κι όσο κατανοεί τόσο επαναστατεί κι αντιδρά.

Η ακανθώδης γλώσσα του ταιριάζει με τις καταστάσεις που κρίνει, μα δεν κυριολεκτεί, παραποιεί και την έκφραση, ενοχλεί εκ προθέσεως, πέραν των δικών του αισθημάτων – πίσω από το εμφαινόμενο( περιεχόμενο) μίσος, υπάρχει ανυπόκριτη αγάπη .

Η αγάπη του για τους συναδελφους του(ηθοποιούς) ήταν χωρίς όρια - σε στήλη του περιοδικου του σχειδαζε και εγραφε αποφθ'εγματα Πραξιτελη Βρατσάνου-παραγνωριμένου μάλλον ηθοποιού
Η αγάπη του για τους συναδελφους του(καλλιτέχνες τςη σκηνής) ήταν χωρίς όρια – σε στήλη του περιοδικού του σχεδίαζε και έγραφε αποφθέγματα Πραξιτέλη  Τσαλίκη-παραγνωρισμένου μάλλον ηθοποιού

Ο Βέλμος είναι ένας προδήλως ( νέο)ρωμαντικός. Το αποδεικνύουν τα ερωτικά κείμενά του, παθητικά και απελπισμένα, ο Βέρθερος (που θα τον ενέπνευσε) δεν έχει πολλές διαφορές,» ο έρωτας θάνατος ενοικεί».

Τα φύλλα του περιοδικού του , είναι αρκετά για τις γιορτές, ο Βέλμος θα μας ταξιδεύει,αυτά τα Χριστούγεννα, ας είναι καλά ο σεβαστός φίλος μας ο Νίκος Λογοθέτης.

Ο Νίκος Λογοθέτης με τον φίλο του Γιώργο Ζεβελάκη - κριτικό της λογοτεχνίας.
Ο Νίκος Λογοθέτης με τον φίλο του Γιώργο Ζεβελάκη – ερευνητή  λογοτεχνίας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

Ο Νίκος Λογοθέτης,  γεννήθηκε στον Aλμυρό (Μαγησίας)και κατοικεί στην Αθήνα οπου και άσκησε για πολλά χρόνια το ιατρικό επάγγελμά του (στο Κέντρο της).

Λογοτέχνης μεταφραστής δοκιμιογράφος, αλλά και γλύπτης και εκδότης λογοτεχνικού περιοδικού.

Αν κανένας επιθυμείνα προμηθευτεί το βιβλίο, ας μας στείλει μήνυμα, θα βρεθεί τρόπος…

ΦΑΡΣΑΡΗ-ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ-ΤΟΥΤΟΥΝΤΖΑΚΗ, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ

ΦΑΡΣΑΡΗ – ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ – ΤΟΥΤΟΥΝΤΖΑΚΗ, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ

Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου, στο Μικρό Κηποθέατρο του Μάνου Χατζιδάκη.

Τρεις κυρίες παρουσιάζουν τραγούδια από το σινεμά.
Η πιανίστα Πάτρα Φαρσάρη, κυλάει απαλά τα δάκτυλά της πάνω στο μεγάλο πιάνο, οι νότες ξεχύνονται στο ξύλινο πάλκο, πλημμυρίζουν το μικρό θέατρο. Η Ελένη Σφακιανάκη, με γκροτέσκο στυλ τραγουδάει και κινείται εύθυμα, η Ρένα Τουτουντζάκη πολύ προσεκτικά ανεβάζει αισθηματικούς τόνους, ανοίγει στρόφυγγες με πιεσμένους ατμούς .
Τρία αστέρια, λάμπουν στις βενετσιάνικες Τάμπιες, φωτίζουν τον φθινοπωρινό ουρανό, κόβουν τις μεγάλες καμπύλες, κλείνουν τους αρχαίους αρμούς, στις σκληρές πέτρες.

Ελενη Σταφανάκη και Ρενα Τουτουντζακη
Ελενη Στεφανάκη(αριστερά) και Ρενα Τουτουντζακη

 

Μα τι κάνουν , από που έρχονται τα κορίτσια με τα τραγούδια άλλων εποχών;


Αγγλικά,Γαλλικά ,Ιταλικά, Ισπανικά , μα που τα βρήκαν πως τα΄μαθαν;

Οι πολεμίστρες φωτίζονται αμυδρά καθώς στίχοι με γαλλικό άρωμα, κι αγάπες και εξομολογήσεις ερωτικές, ενθυμίζουν άλλες εποχές και ηλικίες – το ρίγος μιας νιότης που ίσως είναι χαμένη σήμερα, στα πλήκτρα των κινητών τηλεφώνων και των προσωπικών υπολογιστών.

Αρκετοι συμπολίτες βρέθηκαν στο Μικρο Κηποθέατρο, στην εξαιρετικη παράσταση
Πολλοί συμπολίτες βρέθηκαν στο Μικρό Κηποθέατρο, στην εξαιρετικη παράσταση

ΟΙ σελίδες γυρίζουν, οι κυρίες με άνεση τραγουδούν, από το λεύκωμα της δεκαετίας 1950 – 60, τα τραγούδια ενός κινηματογράφου που άλλαξε τον κόσμο.
Κυριαρχούν τα γαλλικά τραγούδια, το νέο κύμα (γαλλικό)κάποτε εισέβαλε και στη χώρα μας, το αμερικανικό ροκ υποχώρησε, δεν έφτασε τόσο έντονο στις ευρωπαϊκές σκηνές.
Ένα ιταλικό φεγγάρι κόλλησε στο τραγούδι, ανεβαίνει ψηλά, οι κυρίες ντουέτο, μια κοντράλτα (έτσι να λέγεται;) φωνή δένεται με μια εκφραστική και αισθηματική και πιο υψίφωνη αλλά με πολλά χρώματα.

Η Πάτρα Φαρσάρη, εξαίρετη στο πιάνο
Η Πάτρα Φαρσάρη, εξαίρετη στο πιάνο

Το αληθινό φεγγάρι γεμάτο, ξεπέρασε το τείχος, καρφώνει ασημένιες μπρόκες στις πέτρες, ενώ η πιανίστα ξετυλίγει κουβάρια μεταξένια και κουδουνίζουν χρυσά νομίσματα της Βενετιάς.
Κι όταν οι μελωδίες χαμηλώνουν, γλυκαίνουν με μαύρη ζάχαρη και σιρόπι σπιτικό.

Μετά κάποιο τραγούδι με ύφος παιδικό, …”η λεμονιά”, με θεατρική συγκρατημένη διάθεση παίζουν, “ το δικό σου πεπρωμένο” να ‘ μαστε στα 1960;
Στιχάκια χαρούμενα , παιδική αφέλεια, με εξαιρετικό γούστο.

 

2016-09-17-22-57-40

Παρίσι μετά φοράει τα χρώματα της άνοιξης, πότε άραγε θα πάμε;
Οι κυρίες στη σκηνή νοσταλγούν και περιμένουν, το βαλσάκι τους παίρνει τα όνειρά μας μακριά .
Καρναβάλι ακολουθεί, ο ταύρος κοκκινίζει το χώμα, ο ταυρομάχος δεν θα ρθει, κάποια κλαίει και περιμένει…η θλίψη είναι μια αράχνη με συρματόπλεγμα , πολύ επικίνδυνη..

Ο ρυθμός γίνεται πιο ζωηρός, ελληνικό χρώμα , οι κυρίες  έγιναν μαθήτριες και κινούνται χαρούμενα,  εύθυμα…”σιγομουρμουρίζουμε μαζί τους …

Στο τέλος βέβαια θα θυμηθούμε ευχάριστα, την μεγάλη κυρία του ιταλικού κινηματογράφου (Σοφία Λορέν) και τον Τάκη Μωράκη, το ερώτημα των εφηβικών ημερών, τρεμοπαίζει με τις νότες που στάζουν μέλι: “Τι΄ναι αυτό που το λένε αγάπη;”

Η Σοφία Λορές, 1955 στα νησιά του Αιγα'ιου-κόντεψαν να την πνίξουν οι θαυμαστές της
Η Σοφία Λορέν, 1955 στα νησιά του Αιγαίου-κόντεψαν να την πνίξουν οι θαυμαστές της


Όταν πλησιάσαμε για να συγχαρούμε τις κυρίες, θυμηθήκαμε ότι τις είχαμε ξαναδεί , όμως αυτήν τη φορά ήταν καταπληκτικές, απερίγραπτες .

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Τα τραγούδια, πολλά ήταν σπάνια, προσάρμοσε στις δυο φωνές και δίδαξε, η μουσικός και πιανίστα Πάτρα Φαρσάρη.

Οι φωτογραφίες από την παράσταση, ατελής φωτογράφιση alkman

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ – (ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ) Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ 2012

Βυζαντινή τέχνη 15ος αιώνας Κρητική Σχολή.Η γνωστή σύνθεση. Η Παναγία πάνω στην στρωμνή μισοξαπλωμένη, σε μαρμάρινη φάτνη ο μικρός Χριστός σπαργανωμένος-αριστερά οι έφιπποι μάγοι, δεξιά οι ποιμένες κλπ

Κείμενο που μα φέρνει στο νου τη  Μαρία Σιδηρά   από το Νιοχώρι, την θυμόμαστε με αγάπη 

Γιορτές, η Γέννηση του Θεανθρώπου για πολλούς, ένα μόνο κοινωνικό-θρησκευτικό θέμα της καθημερινή ζωης  γιά αρκετούς.  Κανείς όμως δεν μένει τελείως αδιάφορος,  θέλει δεν θέλει.  Αν ξεχαστεί, θα τον τραβήξουν από το μανίκι, παιδιά και φίλοι.  Αν είναι μοναχικός, αν αποφεύγει τις ενοχλήσεις αυτές τις  μέρες, δεν θα καταφέρει…Θα δεχθεί επίθεση αγάπης και φιλίας,  δεν θα μπορέσει ίσως να αντισταθεί. Η γιορτή ξεπερνάει το  σημερινό θρησκευτικό περιεχόμενό της, πηγαίνει πολύ μακριά στο απώτατο παρελθόν,  σε εποχές που δεν προσεγγίζουμε  που δεν μπορούμε να φανταστούμε. Γι αυτό και ο πιο αδιάφορος,  δεν είναι τελειως ασυγκίνητος.

Κριτσά, Παναγία η Κερά(ΚΡΗΤΗ-ΛΑΣΙΘΙ), τοιχογραφία(τμήμα). αριστερά οι μάγοι, δεξιά ο Χριστός βρέφος, με τα βόδια από πάνω του. Οι άγγελοι ψηλά δεξιά και αριστερά

 

 

Δεν ξέρουμε  ακριβώς πως, αλλά τα παιδιά  έχουν κάποια αίσθηση, του πραγματικού και  του φανταστικού – όταν ταυτίζονται.  Όταν η Ναταλί (20 μηνών)ανοίγει τα χεράκια της  να υποδεχθεί τον μικρό Χριστούλη ,  δεν μπορεί να μην έρθει. Έστω χωρίς κάτι σημαντικό, αρκεί ένα φτηνό ζωγραφισμένο χαρτονάκι με ένα ψάρι, (το πιο εύκολο) ή μια χελώνα – που ζητάει επίμονα.  Ένα τίποτα(οικονομικά) είναι ένα δώρο. Μα είναι το θαύμα.

 

Τζότο,1301-2/η Γέννηση του Ιησού αλλάζει σημαντικά από κάθε άποψη.Οι σταθερές και αναλλοίωτες φόρμες της παράδοσης σπάνε, ο νατουραλισμός εισβάλει στο τελάρο του ζωγράφου, η ζωγραφική χειραφετείται. Η επανάσταση του ρηξικέλευθου ζωγράφου (αλλά και αρχιτέκτονα και γλύπτη) θα προωθήσει τη ζωγραφική, θα αλλάξει τα πάντα .

Ο μικρός Θεός, που θα γεννηθεί μεθαύριο,  το φέρνει μαζί με τα βόδια της φάτνης, που η μικρή  Ναταλί , τα γνωρίζει καλά κι ας μην τα είδε ποτέ, κάνουν Μου Μου …

Η τέχνη είναι μια απασχόληση για αργόσχολους και για πλουσίους, πιστεύουμε όλοι. Η ζωγραφική, μια χαλκομανία που πρέπει να ταιριάζει με τη στόφα του σαλονιού μας,  όμως  η  τέχνη ξεπερνάει την κοσμική ζωή και τις «αισθητικές»μας απόψεις και το καθιερωμένο γούστο.

Ιερώνυμος Μπος, 1474, η Αναγέννηση έχει καθιερωθεί η σκηνή αλλάζει. Οι μάγοι είναι κοσμικοί κι επίσημοι, η Παναγία καλοχτενισμένη-η σπηλιά γίνεται κάστρο, τα ζώα και οι βοσκοί περιορίζονται. Ο χριστιανισμός έχει γίνει κρατική
και θρησκευτική οργάνωση παντοδύναμη.

 

Και το κάδρο του σπιτιού μας  μπορεί να «ζήσει» αιώνες,  και η «Παναγία» που κληρονομήσαμε από τη γιαγιά την «Σπαρταλίδα» (3) να μπει στο μουσείο βυζαντινής τέχνης. Ο ΑΛΚΜΑΝ θα παρουσιάσει τους μεγάλους «μετρ» που απεικόνισαν το θεμα των ημερών τη ΓΕΝΝΗΣΗ.  Όσοι αγαπούν την  τέχνη των χρωμάτων θα ενθουσιασθούν, οι θρησκευόμενοι ίσως καταλάβουν, η Τέχνη είναι το πιο κοντινό έργο της υπέρβασης,  ξεκινάει από τον εξορκισμό των φαντασμάτων και καταλήγει στον ύμνο της ζωής.

 

Βελάσκεθ 1619, η Αναγεννηση ανήκει στο παρελθόν, οι μάγοι δεν είναι επίσημοι, η Παναγία μοιάζει με κοπέλα της Σεβίλης και το Θείον Βρέφος χαριτωμένο μωρό. Ο ρεαλισμός είναι έκδηλος, το τοπιο στο βάθος, μας πείθει ότι βρισκόμαστε σ ένα χωριουδάκι.

Μα η » Γεννηση’ ήταν  προσφιλές θέμα θρησκευτικής ζωγραφικής για 14 αιώνες, μέχρι την Αναγέννηση (στη Δύση),  που «ξαναβλέπει» το μεγάλο γεγονός,  με νέα οπτική, ανατρέποντας κάθε  δογματισμό φορμαλιστικό,  φέρνοντας  πραγματικές εικόνες στο προσκήνιο (στις εκκλησίες και όχι μόνο) συνδέοντας την ιδανική ομορφιά με την υπέρβαση και το θρησκευτικό θαύμα.  Η Παναγία, γλυκύτατη μάνα,  είναι πανέμορφη, ο μικρός Χριστός  –  ένα εξαίσιο πλάσμα, θεϊκό, τέλειο.

 

Νταλί 1950 Η Μαντόνα του Port Lligat. Επηρεασμένος από τον Piero della Francesca και με το μόνιμο μοντέλο του ο ζωγράφος αντιμετωπίζει το θέμα του. Η σύγχρονη ζωγραφική τεχνη αποφεύγει θρηκευτικά θέματα, ο ισπανός σουρεαλιστής ανήκει στις εξαιρέσεις.

 

Η ζωγραφική που αποκτά και επιστημονικη γνώση, από τη φυσική τα μαθηματικά ως  την ανατομία,  ερμηνεύει τα θρηκευτικά και δογματικά θεολογικά ζητήματα,  προσθέτει  αισθητικές  εκτιμήσεις – ο ομορφιά  συνδέεται με την καλοσύνη, το «καλόν και το αγαθόν» επιστρέφουν στην ζωή, η ομορφιά είναι το αποκορύφωμα της Θεϊκης «χάριτος».

 

Φώτης Κόντογλου η Γέννηση-1946, τοιχογραφία Ζωοδόχος Πηγή, Παιανία. Μοναδικός έλληνας ζωγράφος που ασχολήθηκε αποκλειστικά -μετα από κάποια χρόνια-με την θρησκευτική τέχνη. Ανανέωσε την βυζαντική ζωγραφική, κοντά στις πιο συντηρητικές τάσεις της Κρητικής Σχολής , μπόρεσε αν όχι να ανοίξει καινούργιους δρόμους, να δειξει μια κατεύθυνση.

Εν τούτοις η Γέννηση δεν είναι το κυρίαρχο θέμα της θρησκευτικής τέχνης στην χριστιανική ιστορία.  Ακολουθώντας την καθημερινή ζωή και τις σημαντικές παραδόσεις, η Παναγία με το θείον Βρέφος απομονώθηκαν από την Γέννηση, έγιναν μοναδικό και εξαιρετικό θέμα για πολλές χρήσεις. Η λειτουργικές ανάγκες, αλλά και η κεντρική λατρεία της «Μητέρας του Θεού»,  έδωσαν έμπνευση και φτερά στους καλλιτέχνες , αλλά και επαγγελματικό χώρο με (οικονομική) απόδωση.   Η Ανατολική και η Δυτική εκκλησία, παρά τις διαφορετικές τάσεις και  συνήθειες συμφωνούσαν στην εικονογράφηση,  όμως οι περισσότερες φορητές εικόνες  της Ορθοδοξίας, παρουσιάζουν την Βρεφοκτρατούσα Παναγία(1).

 

Ο Λεονάρντο Ντα Βιντσι (1501)θα δώσει μια μεγάλης ομορφιάς εικόνα , το «θείον» το πλησιάζει η μεγάλη ζωγραφική τέχνη

 

Η Κρητική Σχολή  θα ανανεώσει την βυζαντινή ζωγραφική, οι ανακαλύψεις και οι εφαρμογές της Αναγέννησης, δημιούργησαν δυο ξεχωριστές τάσεις, που πολλές φορές τις υπηρετούσαν οι ίδιοι καλλιτέχνες. Η «μανιέρα γκρέκα» ήταν η βυζαντινή φόρμα, που συγκινούσε ίσως τους πιο πολλούς και πιο λαϊκούς πιστούς, η αναγεννησιακή, τους πιο μορφωμένους και τα «ανώτερα»(πιο εύπορα) κοινωνικά στρώματα.

Παναγία βρεφοκρατούσα, Κρητική Σχολή 15ος αιώνας/συντηρητική ζωγραφική πάνω στα πρότυπα (ανθίβολα)(2)

 

Ο Ιησούς Χριστός, κυριαρχεί ως μορφή – χρώμα πάνω στο σοβά-, στους κεντρικούς θόλους όλων των ορθόδοξων εκκλησιών  , ως  «Παντοκράτωρ», ενώ η Παναγία στην κόγχη του ιερού, ως «Πλατυτέρα».   Η εικόνα που προτιμούν οι περισσόρεροι πιστοί, είναι η Βρεφοκτρατούσα Παναγία, με την τεχνοτροπία που άρεσε σε κάθε έναν και άλλαζε με την  εποχή.  Καθαρά δυτικές τάσεις εμφανίσθηκαν στον 19/ο αιώνα   και έδωσαν αξιόλογα δείγματα ορθόδοξης θρησκευτικής ζωγραφικής, όμως στα τέλη του 20/ου, μια πολύ ισχυρή δογματική θεολογική και (κυρίως) εκκλησιατική  άποψη – περιόρισε (κατάργησε σχεδόν) κάθε ελευθερία στην θρησκευτική ζωγραφική, επιβάλλοντας τις παλιές φόρμες, της βυζαντινής τεχνης.

 

Κρητική Σχολή 16/ος αιώνας, η ζωγραφική έχει βυζαντινή -αλλά τελείως ανανεωμένη- τεχνοτροπία. Η Αναγέννηση, σφραγίζει και την θρησκευτική ορθόδοξη τέχνη.

Η Αναγέννηση  δεν περιόρισε απλώς, κατάργησε την Βυζαντινη ζωγραφική στη Δύση, με την εισαγωγή της προοπτικής αλλά και την πλήρη ανατροπή της θεολογικής  εμπνεύσεως (και Πατερικής) εικονογραφίας. Ενώ με το μπαρόκ(που ακολούθησε),  που δεν έιναι τελείως άσχετο με την ανατροπή της Καθολικής εκκλησίας στην κεντρική Ευρώπη, επιστρέφουμε σε απλούστερες και εσωτερικότερες απεικονίσεις.

 

Βαν Αϊκ 1434/35, η Παναγία και το Θείον Βρέφος, με τον καρδινάλιο Rolin / η υπερβολή και η οίηση των τιτλούχων της Καθολικής εκκλησίας, θα οδηγήσει στην έκρηξη των Διαμαρτυρομένων.

 

Ο 17ος αιώνας,  η κοσμική αξουσία της Καθολικής  Εκκλησίας έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα, η αστική τάξη , δηλαδή οι έμποροι και οι βιοτέχνες ανέρχονται στην κοινωνικη πυραμίδα, διαλέγουν και πληρώνουν αυτοί για τα έργα της ζωγραφικής, επιβάλλουν το γούστο τους  αλλά και την θεματογραφία, που γίνεται πια κυρίως κοσμική

 

 

 

Ρέμπραντ 1635- Η Αγία Οικογένεια σαν κοινοί άνθρωποι σ ενα σπιτάκι,
Ρέμπραντ 1635/ η Αγία Οικογένεια είναι όπως σ ενα χωριό της Ολανδίας της εποχής, η τρυφερότητα της μάνας είναι φανερή και η προσοχή του πατέρα. Ο πίνακας παραγγέλθηκε από τον Μ Solmans μαζί με τις προσωπογραφίες του

 

Η θρησκευτική ζωγραφική (οποιαδήποτε αναφορά) δεν μπορεί να αποφύγει τον διασημότερο των εικαστικών καλλιτεχνών, τον Μιχαήλ  Άγγελο, που ζωγράφισε την αγία οικογένεια με ανεπανάληπτο – πέραν( σχεδόν) των ανθρώπινων μέτρων τρόπο.  Στο πρώτο πλάνο του πίνακα η Παναγία που απλώνει  τα χέρια της να πάρει τον  μικρό Χριστό- η οικογένεια είναι απομονωμένη από την υπόλοιπη σύνθεση, αυτόνομη.  Ο μικρός Ιωάννης Βαπτιστής αναγνωρίζεται  και  οι γυμνές νεανικές μορφές κρύβουν διάφορους συμβολισμούς. Η λαμπρότητα  των χρωμάτων , το πλάσιμο των όγκων και η τελειότητα της σύνθεσης , δείχνουν το μεγάλο ταλέντο του ζωγράφου – που μας αφήνει άφωνους.

Μιχαήλ Άγγελος 1503 ή 1506/ το περίτεχνο πλαίσιο, σχεδιάστηκε από τον ίδιο/ παραγγελία για γάμο των Α.Doni kai M.Strozzi/ η απερίγραπτη ομορφιά της μεγάλης τέχνης.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΜΕΓΕΘΥΝΕΤΕ ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ – ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

(1)=Οι φορητές εικόνες  της Παναγίας, από τον 14 έως τον 16 αιώνα φιλοτεχνουνται σε πολύ μεγάλους αριθμούς, στην Candia  (Ηράκλειο) όπου υπάρχουν παραπάνω από 50 εργαστήρια.  Μια μόνο παραγγελία που έγινε γνωστή, αφορούσε 5οο (!) εικόνες και των δυο τεχνοτροπιών.

(2)=Κάτι σαν χαρτί αντιγράφων (καρμπόν), γινόταν με στιγμές (τρύπες καρφίτσας)

(3)= Από  Σπάρτα (η Σπάρτη) της Μικράς Ασίας, πόλη με μεγάλο ελληνικό πληθυσμό – παραγωγή χαλιών και ροδόνερου-μεταξύ Ικονίου και Ατάλλειας.

 

Η σύγχρονη ζωγραφική απομακρύνθηκε από τα θρησκετικά θέματα, μετά τους ιμπρασιονιστές τουλάχιστον-όμως στις διακεκριμένες εξαιρέσεις ο Π.Γκωγκέν. Ο Πίνακας που παραπέμπει σε μια (τελείως ανορθόδοξη) Γέννεση, εξετέθει στην τελευταία μεγάλη έκθεση στην ΤADE MODERN Λονδίνου και προβλημάτισε τους Χριστιανούς -μα  είχε πολλή γλυκύτητα και βαθύ θρησκευτικό αίσθημα.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ:

Δεν είναι δυνατόν να παραλείψουμε την δημιουργία του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου ( Ελ Γκρέκο). Ο γνωστός πίνακας με τους Μάγους, βρίσκεται στο Μουσείο Μπενάκη, αλλά είναι σχεδόν κατεστραμένος, ένας άλλος  εντυπωσιακός παρουσιάζει την  Γέννηση όπως την φαντάζεται ο ιδιοφυής καλλιτέχνης, που αποφεύγει την καθιερωμένη τάξη, την συνταγή των δογμάτων, για να αναδείξει την Αγία Οκογένεια, στον εσωτερικό χώρο καταυγάζει φως εσωτερικό.

 

Ο κρητικός ζωγράφος, δίνει πολύ προσωπική εκδοχή, σε εποχή ζωγραφικής υποχώρησης (μανιερισμός) πρωτοτυπεί και τονίζει με εσωτερικό φως τις συνθέσεις του. Η Γέννηση δεν ειναι στα θέματα που προτιμά, η ορθόδοξη καταγωγή του, τον οδηγεί στο θεϊκό δράμα και τη Ανάσταση…(φωτογραφία διαδικτύου)

Ο Δομίνικος Ζωγράφησε πολλές φορές θέματα σχετικά με την Γέννηση, απέφευγε τημ επανάληψη της ίδιας σύνθεσης. Στα τελευταία χρόνια της ζωήςς του έδωσε πίνακες πολύ σημαντικούς πίνακες.

 

Η Γέννηση του 1612-14, Ισπανία ,όλα τα χαρακτηριστικά της εντυπωσιακής τέχνης του, που άργησε πολύ να αναγνωριθεί (πέρασαν περισσότερα από 200 χρόνια μετα τον θάνατό του), έπρεπε να έρθει ο ρωμαντισμός  του 19ου αιώνα και οι μεγάλες αλλαγές.

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΒΛΑΣΗΣ, Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ / ΜΑΣ ΤΕΛΕΙΩΣΕ Ο ΚΑΙΡΟΣ

Τελευταίες φωτογραφίες του Αριστείδη Βλάση ,  στα εγκαίνια της έκθεσης του 5.5.2015
Τελευταίες φωτογραφίες του Αριστείδη Βλάση , στα εγκαίνια της έκθεσης του 5.5.2015

Μας παρέσυρε η επικαιρότητα για λίγο όταν άρχισε να γίνεται ορμητικό ποτάμι. Κι η πολιτική μας ακολουθεί σαν «΄αδικη κατάρα»,  σήμερα όμως είναι μέρα περισυλλογής, σταματάει κάθε

πολιτικολογία, να ηρεμήσουμε όλοι για να πάρουμε κάποιες αποφάσεις.

Πρωί πρωί  έπρεπε να θυμηθούμε τον Αριστείδη Βλάση, που πρίν πέντε εβδομάδες,  ήρθε στην πατρίδα του για λίγο και την εγκατέλειψε οριστικά, τελείως απροσδόκητα.

Οι αρχαίες μας παραδόσεις κρύβουν την μεγάλη σοφία τους, τον είχα ρωτήσει στην τελευταία μας συνάντηση, για τη σχέση του με την θρησκεία, αν έχει καποια πίστη – μου  απάντησε  θετικά, με ένα αθώο

βλέμμα απορείας.  Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε όταν άρχισε η έκθεση του στον Αγιο Μάρκο, το είδε στον «Αλκμανα» του άρεσε και μιλήσαμε τηλεφωνικά για λίγο.

Δεν είχαμε ποτέ συχνές ή οικογενειακές επαφές , αλλά συναντηθήκαμε σε ώρες κρίσιμες, σημαδιακές, έτσι έγινε και τώρα.  Μιλήσαμε λίγο στα εγκαίνια στις 5 Μαϊου, μεσα στην πολυκοσμία, τον

φωτογράφησα με τον ατελή φακό μου,  κι όμως ήταν σαν να μιλήσαμε έντονα προσωπικά  και για ώρες.  Είμαστε φίλοι κι ας μην ξοδέψαμε καιρό στις επαφές μας, υπήρχε μια πνευματική σχέση, μια αλυσίδα

πνευματική  και ιδεολογική μας ένωνε, ποτέ δεν την διευκρινίσαμε ποτέ δεν αμφιβάλλαμε γι αυτό.

 

Από τα έργα της έκθεσης, ατελής φωτογραφιση
Από τα έργα της έκθεσης, ατελής φωτογραφιση

Η πιο πολύωρη συνάντηση έγινε πρόπερσι το καλοκαίρι, στο σπιτάκι των διακοπών του στις Γούρνες.

Μια σκοτεινή νύχτα φτάσαμε με μύριες δυσχέρειες στις καλαμιές και το φράκτη, χτυπήσαμε το κουδούνι, μια μικρή τριμελής παρέα, μαζί μου ήταν ο Σπύρος  (ακουαρελίστας-designer)και η Σάρα(καλλιτεχνική

φωτογραφία).   Η Ελβίρα κι ο Αριστείδης μας υποδεχθηκαν πολύ εγκάρδια, γρήγορα βρήκαν δρόμους επικοινωνίας με το ζευγάρι που με συνόδευε,  τα αγγλικά τους ήταν επαρκη για να συννενοηθούν πολύ

άνετα.    Ήταν πιο κοντά τα ενδιαφέροντα τους τα καλυτεχνικά, δεν μπορούσα να καταλάβω καλά τα αγγλικά , πρόσεχα την προσήλωση τους και το ενδιαφέρον τους, την επαφή ανθρώπων που

συναντήθηκαν πρώτη φορά και ήταν σαν να΄ταν χρόνια φίλοι.  Ο κόσμος είναι μια γειτονιά συλλογιζόμουν, τα παιδιά από το Λονδίνο κι ο Ηρακλειώτης ζωγράφος, γύριζαν  όλα  τα μέρη  της γης , για να

βρουν εξελίξεις της σύγχρονης τέχνης, περιέγραφαν  εμπειρίες και έκαναν εκτιμήσεις …έλεγαν έλεγαν.

¨Ενα  ένα ποτήρι νερό, ήταν η μοναδική πού φιλόξενη προσφορά,  και φαινόταν πολύ πλούσια – τίποτα άλλο δεν είχαμε ανάγκη.

Όταν φεύγαμε ο ζωγράφος πρόσφερε από ένα χαρακτικό,  της επιλογής του κάθε ενός μας.   Τα παιδιά αντέδρασαν, δεν θέλησαν να αποδεχθούν τόσο πολύτιμα δώρα. Επέμεινε, δεν άφησε περιθώρια

άρνησης.  Κι όταν σηκωθήκαμε είπε στον Σπύρο που του άρεσαν πολύ οι ακουαρέλες του Βλάση, να επιλέξει ένα έργο για να του το χαρίσει.  Ο νέος δεν δέχθηκε, μα πως να επιμείνει στην πολύ πιεστική

ευγενική προσφορά.

Στο δρόμο συζητούσαμε τους νέους, είχαν εντυπωσιασθέι από τον ζωγράφο, η Σάρα είπε : «είναι πολύ γοητευτικός άνθρωπος…»

 

Ο Βλάσης, έφυγε οριστικά,  θα τον θυμόμαστε με αγάπη

 

Από τα καινούρια έργα του ζωγράφου, έκθεση 5.6.2015
Από τα καινούρια έργα του ζωγράφου, έκθεση 5.6.2015

 

 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΒΛΑΣΗΣ, Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

(ΕΚΘΕΣΗ: ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ 15 ΜΑΪΟΥ – 30 ΜΑΪΟΥ / 1-15 ΙΟΥΝΙΟΥ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ)

 

Αυτοπροσωπογραφία του Αριστείδη Βλάση
Αυτοπροσωπογραφία του Αριστείδη Βλάση


Μετά από πολύν καιρό, ο Αριστείδης Βλάσης παρουσιάζει την εργασία του, στην κεντρικότερη αίθουσα της πόλης μας,την Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Τον είχαμε αναζητήσει, η τέχνη του έχει απήχηση σε πολλούς συμπολίτες μας, το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο στο φιλότεχνο κοινό μας.

Είναι ίσως ο σημαντικότερος  εν ζωή  ζωγράφος του νησιού μας. Έγινε καλλιτέχνης του χρωστήρα, στα στενά της Παλιάς μας Πόλης, στην οδό Βικελα, που καποτε δεν περνούσε  ούτε ποδήλατο , από ένα δωμάτιο που έβλεπε τον απέναντι τοίχο, είδε τον κόσμον ολόκληρο.

Χωρίς οχήματα, χωρίς πλοία και αεροπλάνα πήγε παντού στη χώρα μας και διέσχησε και τις  πέντε ηπείρους. Γίνεται κάποτε το θαύμα, η Τέχνη δεν περιορίζεται, δεν χειραγωγείται, δεν καθοδηγείται και  δεν(εξ)αγοράζεται-κι ας λένε διαφοροι. ο Αριστείδης δεν είχε την τύχη  να μαθητεύσει σε μεγάλους δασκάλους, στα περίφημα εργαστήρια της Κρητικής Σχολής , του 16ου αιώνα,έμαθε τα στοιχειώδη από ένα Ηρακλείωτη ζωγράφο, τον Α.Αλεξανδρίδη, που έκανε μαθήματα σε παιδιά του γυμνασίου κάποτε. Διάβασε συζήτησε σκέφτηκε πολύ και είδε με τα μάτια της ψυχής, του έμαθε ο μεγάλος συμπατριώτης του ο Κορνάρος: «τα μάθια δεν καλοθωρούν στο μάκραιμα του τόπου, μα πιο καλά και πιο μακριά θωρεί η καρδια τ ανθρώπου».

Το Μεγάλο Κάστρο, στο φόντο το νέο Ηράκλειο και το παλαιό Κάστρο
Το Μεγάλο Κάστρο, στο φόντο το νέο Ηράκλειο και το παλαιό Κάστρο

Οι πρώτες προσπάθειες του δεν φάνηκαν ενδαφέρουσες στους φίλους του, μα δεν τον ένοιαζε, προχωρούσε βήμα βήμα . Τη ματιά του την περιόριζε το στενό του σπιτιού του, η πόλη του ήταν μικρή κι ασήμαντη, μα ο χώρος του μεγάλωνε σιγά σιγά. Πως γίνεται να μεταμορφώνεται η χρυσαλίδα,έτσι άλλαξε κι νέος σχεδιαστής, πέταξε με τα φτερά της ζωγραφικής, τα χειροτεχνήματα έγιναν τέχνη.

Και τότε ενδιαφέρθηκαν τεχνοκρίτες αλλά και επώνυμοι ζωγράφοι, κι όλοι αρχίζαμε να προβληματιζόμαστε με την ζωγραφική του.

 

Scan 6
Το φόντο αποκτά μεγαλύτερη σημασία, το θέμα περιορίζεται ,η πόλη φαίνεται να κυριαρχεί στη σύνθεση

Είπαν πως έχει σουρεαλιστική επιρροή, βρέθηκαν στίχοι κορυφαίων ποιητών να την σχολιάσουν, μας άρεσαν οι αναλύσεις η απήχηση ενός Ηρακλειώτη ζωγάφου που είχε βρει τον οριστικό του δρόμο.

Για μας η ζωγραφική του έχει ονειρικό περιεχόμενο χωρίς να είναι υπερρεαλιστική. Διηγείται (έχει σενάριο), συνέχεια συνέπεια σταθερότητα και στυλ. Αλλά και θεατρικότητα , υποκριτική και σκηνοθεσία, υποδειγματικά σκηνικά. Της λείπει το αυθαίρετο, το παράλογο η «αυτόματη γραφή». Είναι ανθρωποκεντρική, έχει παγιωμένες μορφές ,αλλά είναι και συνδεδεμένη με το (πολεοδομικό-αρχιτεκτονικό) περιβάλλον.

Είναι περιγραφική, αλλά όχι επική ,ακόμα κι αν αναφέρεται σε δράματα είναι λυρική και εξορκίζει την τραγωδία , ακόμα κι αν υπονοείται ή  είναι έκδηλη.  Πηγάζει από την κοσμική τέχνη, που αξιοποιεί λαϊκά στοιχεία μα δεν σχετίζεται άμεσα με τον Καραγκιόζη ή τον Θεόφιλο, ο χρόνος σταθεροποιημένος, παγώνει, το χιούμορ είναι ήπιο. Κατάγεται όμως από την θρησκευτικη ζωγραφικη(όπως κάθε εικαστική τέχνη), την πραδοσιακη εικονογραφία που ξεκινάει με τα φαγιούμ(όπως αναφέρει ο Χ.Καμπουρίδης), την νεώτερη εκδοχή της, που άνθισε στην Κρήτη  τον 15ο, 16ο αιώνα. Το εορτολόγιο της δεν έχει αγίους αλλά κοινούς θνητούς,η ουδετερότητα της έκφρασης και το εξαιρετικό στυλιζάρισμα, τις χαρακτηρίζουν. Τα πολύπτυχα των «μαρτύρων»της, έχουν αναλογίες με τις σκηνές της σημερινής ζωής, άντρες και γυναίκες λες ομολογούν όρκους κάποιας πίστεως. Η οξυδερκής και κοινωνικά ευαίσθητη ματιά του Αριστείδη Βλάση, αναλύει, χωρίς  επιστημονική μανία και  μεταφέρει χριστιανικές σχέσεις και σκέψεις  στην εποχή μας.

Η ζωγραφική του αποκτά "μνημειακές διαστάσεις" Σμύρνη λάδι 0,90Χ1,20 μ
Η ζωγραφική του αποκτά «μνημειακές διαστάσεις»
Σμύρνη λάδι 0,90Χ1,20 μ

Οι τεχνοκριτικοί ανέλυσαν πολύ όμορφα την ζωγραφική του Α.Β., εμείς σημειώνουμε εντυπώσεις μαζεμένες από χρόνια,όχι για μια αντικειμενική θεώρηση του έργου του,  μα για να εκφράσουμε την εκτίμηση την αγάπη και τον θαυμασμό μας, στον Ηρακλειώτη καλλιτέχνη.

Όμως ας πάμε στην έκθεσή του που άνοιξε στις  20 Μα¨ίου  (έως τις 30) στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου, παρουσιάζονται τα τελευταία έργα του ζωγράφου και πρώτη φορά η σειρά των χαρακτικών του.Οι πρόσφατες ελαιογραφίες του, συμπληρώνουν την θεματογραφία του, αποκτούν μέγεθος και αξία πιο σημαντική, πρώτη φορά θελει να μιλήσει μια γλώσσα καθολική, να δώσει το πανόραμα ενός  Εθνικού γεγονότος, να κάνει μια τοιχογραφία, ένα ζωγραφικό Μνημείο( πίνακες Σμύρνης). Τα χαρακτικά , τελείως νέα απασχόλησή του, αλλάζουν όχι την μορφολογία αλλά το μέγεθος, το  χρώμα, το υλικό και την υφή των συνθέσεων, ένα άλλος Βλάσης αποκτά εικαστική υπόσταση, διαφορετικος τόσο, όσο και όμοιος.  Είναι πιο απλά, καθαρότερες γραμμές, κλασικότερη έκφραση, πιο αφαιρετική μορφή.

Scan 1
Χαρακτικό (οξυγραφία) δεν αλλάζει η θεματογραφία και οι άξονες της σύνθεσης, όμως η γραφή γίνεται απλούστερη σχεδόν «μινιμαλιστικη»

Ας επιμείνουμε όμως  στα γενικά χαρακτηριστικά της ζωγραφικης του, η ανθρώπινη μορφή είναι αυτή που τον συγκινεί, το βασικό ενδιαφέρον του, καθορίζει το περιεχόμενο και την μορφολογία των έργων του.  Όμως το περιβάλλον  πρόσθεσε στοιχεία καθόλου ασήμαντα στις συνθέσεις του.  Όπως οι ζωγράφοι της «Κρητικής Σχολής» πρόσθεσε πολεοδομικά σύνολα στο φόντο των αγιογραφιών της, έτσι κι ο Βλάσης δημιούργησε εικόνες πόλης, για να συμπληρώσει τις συνθέσεις του. Ίσως και η μαξιμαλιστική τάση του, να συνδέται με κάποιους άδηλους , αδιευκρίνιστους τρόπους, με την μορφολογία και την τεχνοτροπία,  του 16ου -17ου αιώνα (Μπαρόκ) που στην Κρήτη εκφράστηκε με την Ποίηση την Λογοτεχνία και και βέβαια με την Ζωγραφική.

Αγιογραφία της ΚΤΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, το  κοσμικό αρχιτεκτονικο φόντο , γίνεται σημαντικό
Αγιογραφία της ΚΤΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, το κοσμικό αρχιτεκτονικο φόντο , γίνεται σημαντικό

 

Οι ανθρώπινη μορφή κυριαρχεί, μα το αρχιτεκτονικό φόντο έχει ζωγραφική αξία
Οι ανθρώπινη μορφή κυριαρχεί, μα το αρχιτεκτονικό φόντο έχει ζωγραφική αξία

Το Ηράκλειο υποδέχθηκε θερμά τον Αριστείδη Βλάση και την σύντροφό του Ελβίρα, που είναι η  Μούσα, το ίνδαλμα και το συναισθηματικό στήριγμά του, αλλά και πολλές φορές το μοντέλο του. Το πρόσωπό της το ανακαλύπτουμε παντού, η μορφή της  λειτουργεί  σαν καταλύτης , σε σημαντικούς πίνακες του καλλιτέχνη.

 

Προσωπγφία της συντρόφου του Ελβίρας,  η αγάπη του καλλιτέχνη δεν κρύβεται: "γεμίζει με χρώματα τον χρωστήρα μου και τη ζωή με φως" γράφει
Προσωπογραφία της συντρόφου του Ελβίρας,
η αγάπη του καλλιτέχνη δεν κρύβεται: «γεμίζει με χρώματα τον χρωστήρα μου και τη ζωή με φως» γράφει

Δεν πλησιάσαμε το λεύκωμα των εντυπώσεων για την έκθεση , όμως θέλαμε να γράψουμε ένα δίστιχο, μια μαντινάδα γαι τον εκλεκτό ζωγράφο του Ηρακλείου, που ζωντανεύει εικόνες τους παρενθόντος μας, του Μεγάλου Κάστρου:

«Παππού είχε το Δομένικο ζωγράφο ξακουσμένο

που του έδωσε φτερά και φως δρόμο στο πεπρωμένο»

 

 

 

.

 

ΕΛΕΝΗ ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ & ΠΑΤΡΑ ΦΑΡΣΑΡΗ, ΑΤΤΙΚ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

Από το δίπτυχο πρόγραμμα της παράστασης
Από το δίπτυχο πρόγραμμα της παράστασης

 

ΕΛΕΝΗ ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ & ΠΑΤΡΑ ΦΑΡΣΑΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΟΝ  ΑΤΤΙΚ 

18-2-2015
Νύχτα σκοτεινή και παγωμένη στο Ηράκλειο που δεν ειναι συνηθισμένο σε συνθήκες ακραίων καιρικών φαινομένων, δυο κυρίες παρουσιάζουν ´ενα εξαίσιο μουσικό προγραμμα. Στην μοναδική θεατρική αίθουσα, την παλια αποθήκη του λιμανιού μας, που δεν προσεγγίζεται εύκολα ´οταν φυσούν θυελλώδεις άνεμοι, ένας όχι πολυ γνωστός σύλλογος, Σοροπτιμιστικός ( άραγε τι σημαίνει η λέξη;) βοήθησε την οργάνωση της μουσικής εκδήλωσης, για το γαλλικό τραγούδι και τον Αττίκ.
Και το κοινό ανταποκρίθηκε , αψήφησε την βροχή και τους μανιασμένους Βοριαδες, για να θυμηθεί αξέχαστες μελωδίες και να γυρίσει σε χρόνια παλιά, σε τραγούδια που άφησαν τα χνάρια τους στην μεταπολεμική Ελλάδα.
Περισσότερο από περιέργεια πλησίασα την σκοτεινή αίθουσα, αν και ήξερα τις δυο μουσικούς και εκτιμούσα τις καλλιτεχνικές επιδόσεις τους, η επιστροφή σε μακρινούς πια χρόνους δεν με συγκινούσε ιδιάιτερα κι ο φόβος της …επιστροφής της γρίπης με τρομοκρατούσε.

Από το πρόγραμμα
Από το πρόγραμμα

 

Όταν όμως άρχισε η παράσταση όλες οι επιφυλάξεις εξαφανίστηκαν, η νύχτα φωτίστηκε με χιλιάδες αστέρια, η Ελένη Σφακιανάκη σαν γαλάζια νεράϊδα μας άγγιζε με το μαγικό της ραβδί, ξυπνούσε αισθήματα ξεχασμένα,
´Εκανε την καρδία μας να κτυπάει όπως κάποτε.
Η ευγενική κυρία στο πιάνο, η Πάτρα Φαρσάρη, παρακολουθούσε το τραγούδι, σχολίαζε με το δικό της τρόπο, σχεδίαζε σκαλοπάτια για να πατήσει η μελωδία, αναδείκνυε χωρίς να καλύπτει τα κύρια σημεία των τραγουδίων.

Ενώ η γαλλική λογοτεχνία στιγμάτισε τα νεανικά μας χρόνια, η γαλλική γλώσσα παρά τις προσπάθειες από νωρίς δεν έγινε οικεία, έτσι τα τραγούδια μας άρεσαν αλλα δεν ήταν πολύ δικά μας, όμως μόλις άρχισε ο Αττίκ με ελληνικά , άνοιξε το συρτάρι τη μνήμης, φάνηκαν τα ξέσκισμένα τετράδια με του εφηβικούς λεκέδες

 

Από την παράσταση με τον ατελή φακό του  αlkman.gr
Από την παράσταση με τον ατελή φακό του αlkman.gr




Άνοιξαν διάπλατα τα γαλάζια μάτια, το αριστοκρατικό κορίτσι δεν αγάπησε τελικά κανέναν(αν και παντρεύτηκε τυπικά και κακογέρασε)
…»είδα μάτια πολλά γαλανά στη ζωή μου» τραγουδούσε η Ελένη για να συνεχίσει με μια παρλάτα:»‘ας αλλάξουμε ομιλία»

Ας ήταν έτσι ας μην ήταν γραφτό , συλλογιζόμουν, ενώ ακουγόταν «λησμόνησα το χρώμα των μαλλιών της…»προσγείωση μετά από δεκαετίες, » κι όμως κάτι μέσα μου εχει μείνει»αμφιβολίες, τίποτα δεν κρατήθηκε, ούτε μειδίαμα ούτε όνομα…το χατήρι, η μελαγχολία ; όχι τελείως.

Η παράσταση τέλειωσε με θερμά χειροκροτηματα και λουλούδια
Η παράσταση τέλειωσε με θερμά χειροκροτηματα και λουλούδια


Το ραντεβού δεν ´εγινε,τα γιασεμιά μια δραχμή πάντα-η αγάπη ο έρως που περιπαίζει; Η επαφή ήταν ανάπηρη , το όνειρο δεν θαρχότανε, η κοροϊδία δεν χρειαζόταν γιασεμιά.

«Δεν σου πάει το πάχος Δημητράκη»…η Ελένη Στεφανάκη δοκιμάζει τραγουδι-παρλάτα χαρούμενη, γίνεται ηθοποίος παίζει εύθυμους ρόλους. Ο Αττίκ είναι στην Μάντρα του(1), με τον θίασο,ποικιλιών, το πνεύμα του φεγγοβολάει.
«Κι αν δυστυχήσεις…» Επιστροφή σε έρωτες κι αισθήματα, η Τιτίκα κι ο Μάριος σ  ένα δακρύβρεχτο μυθιστόρημα, » θα σε σφίξω στο στήθος μου χωρίς ντροπή…» Πόσοι θα περάσουν από τις κουΐντες του θεάτρου της ζωής, θα δουν θα σχολιάσουν θα ζήσουν..

2015-02-18 22.56.32
Η  πιανίστα δέχεται τα συγγαρτήρια του Νικόλα Φαρσάρη – γνωστού  δικηγόρου

.

Τέλος η «Παπαρούνα » σαν λουλούδι σε παλιό λεύκωμα, το ερωτικό δράμα, ακόμα συγκινεί , το κορίτσι θα χορεύει πάντα κι οι διαβάτες θα το ζητούν

– η παράσταση, το διάλειμμα θα τελειώσει με θερμά χιροκροτήματα, ας είναι καλά οι κυρίες που μας το πρόσφεραν,

μέσα στον θυμωμένο χειμώνα και την αφόρητη πίεση της πολιτικής αλλά και της καθημερινής μας ζωής.

 

Αττίκ :Έκλαψα για να γράψω, έγραψα για να τραγουδήσω κι ετραγούδησα για να ζήσω..
Αττίκ :Έκλαψα για να γράψω, έγραψα για να τραγουδήσω κι ετραγούδησα για να ζήσω..

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

Σημαντική συνεισφορά, ο γνωσστός Ηρακλειώτης τενόρος (με ευρεία μουσική παιδεία) Γιάννης Ιδομενέως, που κατάφερε να βρει τα σπάνια

(χαμένα) γαλλικά τραγούδια του Ατίκκ, από συγγενείς του,

για να παρουσιαστούν στο κοινό του Ηρακλείου.

_______________________________________________________

Ας θυμηθούμε τους πρώτους στίχους της Παπαρούνας:

Την πρωτόειδε μ’ ολοκόκκινα ντυμένη
καλλιτέχνης με κεφάλι αυτός ψαρό
κοριτσάκι αυτή μικρό να μαζεύει ζωηρό  (1936)

Έχουν περάσει περισσότερα από 75 χρόνια...
Έχουν περάσει περισσότερα από 75 χρόνια…

(1) Η Μάντρα του Αττίκ, ήταν ένας καλλιτεχνικός όμιλος που περιελάμβανε τραγουδιστές και άλλους αυτοσχέδιους παρουσιαστές, μίμους κλπ με διάφορες και πολλές δημόσιες εμφανίσεις και εκδηλώσεις στην Αθήνα, του οποίου την καλλιτεχνική διεύθυνση είχε ο Κλέων Τριανταφύλλου γνωστότερος ως Αττίκ, ο οποίος εκτελούσε και χρέη κομπέρ.
πρωτοπαρουσιάσθηκε σε υπαίθριο θέατρο, της οδού Μηθύμνης στην τότε Πλατεία Αγάμων (σημερινή πλατεία Αμερικής)(…) το 1938  εγκαταστάθηκε μόνιμα σε μια αθηναϊκή ταβέρνα, την Μονμάρτη, στη διασταύρωση των οδών Αχαρνών και Ηπείρου, η λειτουργία της οποίας εξακολούθησε μέχρι την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.(…) Πολλοί καλλιτέχνες όφειλαν την ανάδειξή τους στη Μάνδρα του Αττίκ.

Εντυπωσιακή φωτογραφία από παράσταση στη "Μάντρα"στο πιάνο ο Αττίκ
Εντυπωσιακή φωτογραφία από παράσταση στη «Μάντρα»στο πιάνο ο Αττίκ(φωτ διαδικτύου)

Μεταξύ αυτών: οι τραγουδίστριες Λουίζα Ποζέλι, Ζωή Νάχη, Καλή Καλό, Δανάη, Κάκια Μένδρη, Ντιριντάουα, της οποίας το πραγματικό όνομα ήταν Καίτη Οικονόμου, Λέλα Μιτσούκο, η τελευταία αποκάλυψη του Αττίκ, επίσης ο ντιζέρ Τώνης Ράις, ο Κ. Μπέζος, ο πολυθρύλητος και πανύψηλος μίμος Ανδρέας Ζουλάς, που ο Αττίκ τον παρουσίασε με το ονομα Ζαζάς, ο Σπαθόπουλος, και οι πρώτοι κομφερασιέ (παρουσιαστές) Ορέστης Λάσκος, Χρήστος Πύρπασος, Μίμης Τραϊφόρος, Φίλωνας Αρίας και πολλοί άλλοι.(πληροφορίες διαδικτύου)

 

 

 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΝΤΟΣ – ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΦΥΓE ΜE ΒΡΟΧH ΚΑΙ ΠΑΓΩΝΙΑ

Γιάννης Κοντός, φωτογραφια διαδικτύου
Γιάννης Κοντός, φωτογραφια διαδικτύου

Γιάννης Κοντός – αυτός που έφυγε με βροχή και παγωνιά

Πρωί πρωί , πολίτες μπερδεμένοι κόμματα κομμάτια – παρατάξεις ενιαίες και περίεργες και (προ)ετοιμασία για εκλογές.  Σαν  παιγνίδι για  μικρούς και μεγάλους

που δε το ξέρει καλά κανείς κι όμως όλοι θεωρούν τους εαυτούς των βιρτουόζους . Ο Γιάννης  Κοντός, που βρισκόταν σε δύσκολες στιγμές,  άφησε πολλές

σκέψεις, στίχους να μας ακολουθούν στο μυαλό του θα γύριζαν χίλια λόγια κι άπειρες λέξεις.

Η πολιτική  έχει τα τσέρκια της, ο ποιητής καθοδηγεί μα δεν προτείνει πολιτική, ανεβάζει στον ουρανό τα σκετκίνια της για να τα δουν όλοι, κι αν καταλάβουν

έχει καλώς, αλλιώς τι να γίνει – δικό τους θέμα.

Ξημέρωσε με την είδηση (για τον λογοτέχνη που ταυτίστηκε με την  λεγόμενη γενιά του 1970), όπως με βροχή και  παγωνιά.   Ο Γιάννης Κοντός, παραμέρισε την κου¨ίντα για να περάσει  στα παρασκήνια .  Μα όταν παίζεται η ζωή, η δική μα ςκαι των άλλων, δεν θα λείπει έχει κάνει πολλά, για καιρό και θα ναι κάπου κοντά μας.  Ξανανοίξαμε τα βιβλία του, ψάξαμε τα κείμενα του σημειώσαμε δημοσιεύματα  φίλων του , καλό του ταξιδι.

ΣΟΦΙΑ ΛΙΛΙΜΠΑΚΗ (επιλογή στίχων)

Πολλοί άνθρωποι άσπρισαν
γύρω μου. Γίνανε ασβέστης.
–Με την κιμωλία τους
Γράφω ποιήματα–
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΝΤΟΣ 1943-2015
( Από “Τα Οστά”, εξώφ. Χρήστος Καράς, 1982

984282_758266687614159_1262139326195276312_n

ΘΑΝΑΣΗΣ ΝΙΑΡΧΟΣ:

( Απο τα ΝΕΑ 22.1.2015)

«Ζούσε την καθημερινότητά σαν να επροκειτο για ένα γραμμάτιο, που ο μόνος τρόπος για να εξοφληθει

ήτνα μαι άκρως τακτοποιημένη ζωή.(…)

Στην ακρη ομως  αυτής της παράξενης εξόφλησης καραδοκούσε το θαύμα της ποίησης..(…)

 

Ζζένη Μαστοράκη φωτογραφία διαδικτύου
Τζένη Μαστοράκη φωτογραφία διαδικτύου

 

ΤΖΕΝΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ ποιήτρια

( Απο τα ΝΕΑ 22.1.2015)

«Μ΄αρεσει που δεν αλλάζει με τα χρόνια ( ο Γ.Κοντος)

(…)

Μ’ αρέσει που γελάει(…)

μ΄αρέσει  η διαρκής του σχέση με την ποίηση(…)

Μ΄αρέσει που έχει σταθερές  συνήθειες και σταθερές αξίες(..)

Μ΄αρέσουν τα ποιήμάτα του.»

ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΝΙΑΤΗ:

» Κυριως είμια κηπουρός στις πέτρες» Αυτό έγραφε ο Γιάννης Κοντός «στις πρόκες κι σύννεφα»(…)

Κια αν ο ευγενής ευαίσθητος λόγιος και λαίκός μπορούσε να μεταποιήσει την πιο καθημερινή εικόνα της πόλης  σε ποίημα σαν ποιητής του εφήμερου,(…)

οι αναγνώστες του θα μείνουν με τις σκληρές πέτρες της καθημερινότητας (…)

Ηράκλειο22.1.2015 ( θα συμπληρωθεί)

2015-01-06 15.24.25 copy

 

 

 

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΒΕΛΑΚΗΣ : ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΤΩΝ ΝΕΑΝΙΚΩΝ ΜΑΣ ΧΡΟΝΩΝ – ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΤΑΣΕΙΣ

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΤΩΝ ΝΕΑΝΙΚΩΝ ΜΑΣ ΧΡΟΝΩΝ
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΤΑΣΕΙΣ
…………………………………………………………………….
ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ:ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΙΝΑΚΕΣ 1991-1993
ΚΕΙΜΕΝΟ:ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΒΕΛΑΚΗΣ
………………………….

 

Αρισστόδημος, Λιοντάρια Τμήμα έργου
Αρισστόδημος, «Λιοντάρια» Τμήμα έργου

1-ΟΙ συναντήσεις μας, νωρίς το απόγευμα.
Γλυκιά γεύση στο ζαχαροπλαστείο

«Η Τέρψις», στα Λιοντάρια.

 

Αριστόδημου: "Η Νομαρχία Ηρακλείου"1993 , ακρυλικό
Αριστόδημου: «Η Νομαρχία Ηρακλείου»1993 , ακρυλικό

 

2-Βόλτες μπροστά στη Νομαρχία,
στις Τρεις Καμάρες, πάνω κάτω.
Το άδοξο παιχνίδι των βλεμμάτων.

Αριστόδημος: Κέντρο Παπακαλιάτη"/ ισοπεδώθηκε από αρχιτέκτονα, δεν κρατήθηκε ούτε ενα αυθεντικό στοιχείο(προστέθηκε ένας όροφος)κι όλοι ήτνα ευχαριστημένοι...
Αριστόδημος: Κέντρο Παπακαλιάτη»/ το εξαιρετικό κτίριο ισοπεδώθηκε από αρχιτέκτονα, δεν κρατήθηκε ούτε ενα αυθεντικό στοιχείο, προστέθηκε ένας όροφος(στό ίδιο στυλ) κι όλοι ήταν ευχαριστημένοι…

3-Στου Παπακαλιάτη να καθόμαστε με τις ώρες
κι η φιλαρμονική να παίζει ρε ματζόρε.

 

Αριστόδημος, "Κούλες" 1991- ο ζωγράφος θυμάται και παλιότερες εποχές
Αριστόδημος, «Κούλες» 1991- ο ζωγράφος θυμάται και παλιότερες εποχές

4-Φινάλε τα μεσάνυχτα μπάνιο με φεγγάρι
μπροστά στου Κούλε το λιοντάρι.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Τα έργα δεν είναι ολόκληρα, αλλά τμήματα.

Ο Αριστόδημος Παπαδάκης, εδώ είναι απλώς ο Αριστόδημος – αφού οι Παπαδάκηδες είναι άπειροι- γεννήθηκε στην Κρήτη. Ζει και εργάζεται στους Βόρρους Ηρακλείου. Σπούδασε την τεχνική fresco στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Το 1978 τιμήθηκε από τον Δήμο Ηρακλείου με το βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης».

Μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιήσει 23 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε αρκετές ομαδικές.

Αριστόδημος Παπαδάκης, παλιότερη φωτογρφία
Αριστόδημος Παπαδάκης, παλιότερη φωτογρφία

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ – Ο ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

 

ΣΤΑΜΆΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ, φωτογραφία διαδικτύου
ΣΤΑΜΆΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ, φωτογραφία διαδικτύου

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ – Ο ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ (ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ)

Αφιέρωση: στους ηθοποιούς : Γιώργο Αντωνάκη και Μαρία Σαριτσάμη

Λίγοι πια διαβάζουν εφημερίδες, λιγότεροι τις αγοράζουν- ελάχιστοι τις εκτιμούν. Ανήκω σ αυτούς τους ελάχιστους, που είναι ακόμα “κολλημένοι” στον “έντυπο”τύπο. Θες η συνήθεια, ο αταβισμός, ή ηλικία και βέβαια η εικαστική αντίληψη, που δεν ικανοποιείται μόνο με ψηφιακές ειδήσεις και εικόνες και αέρα κοπανιστό. Χαρτί, μελάνι, γραπτός λόγος…άνθρωποι που ξέρουν να γράφουν. Η μανία των νεοελλήνων για συζήτηση και φωνές ποτέ δεν ήταν του γούστου μου, καλύτερα  βουβός, άφωνος, “κινέζος”, σκεφτόμουν πριν 50 χρόνια . Μα υπάρχουν ακόμα δημοσιογράφοι που ξέρουν ότι τα τριτόκλιτα γίνονται στη δημοτική απλούστερα, ο πάτερ πατέρας και ο Απόλλων, Απόλλωνας. Γίνεται κι αυτό. Ας αναδείχθηκαν από τους γνωστούς αρκετοί στην μικρή οθόνη (Χαρδαβέλας, Χατζηνικολάου κλπ)και πάρα πολλοί στην μεγάλη σκηνή της Βουλής (Κανέλλη, Λιάνης, Δημαράς, Κύρτσος κλπ). ο Ευθυμίου κάποτε έγραφε ορθά τα ελληνικά κι ο Παναγιωτόπουλος έκανε ρεπορτάζ σωστά και σπαρταριστά. Ήξεραν ανάγνωση και γραφή. Είχαν προϊσταμένους (αρχισυντάκτες)σοβαρούς αλλά και καλλιεργημένους , δεν σήκωναν μεγάλες αβαρίες.

Ο σημαντικότερος ίσως θεατρίνος της γενιάς του, από φωτογραφία του διαδικτύου
Ο σημαντικότερος ίσως θεατρίνος της γενιάς του, από φωτογραφία του διαδικτύου

Δεν έχουν μείνει πολλοί, αλλά το παράξενο, αναδείχθηκαν άλλοι, που δεν το περιμέναμε, όχι συγγραφείς και λογογράφοι, αλλά ηθοποιοί. Ξεχωριστός, σημαντικός απολαυστικός και ταλαντούχος ο Σταμάτης Φασουλής – από το σανίδι στις στήλες μιας μεγάλης (τουλάχιστον κάποτε) εφημερίδας.

Είναι σπάνιο μα συμβαίνει, να ναι κανείς πολυτάλαντος- δηλαδή πολυπλούσιος σε ταλέντο. Μα ο Σταμάτης λένε , μυρίζει σανίδι, σαν συγγραφέας, πάλι σκηνή οραματίζεται αλλά και σαν αρθογράφος, από το σανίδι ξεκινάει. Όμως τι παράξενο, ο ηθοποιός δεν χάνεται (βέβαια) όμως αλλάζει γίνεται αγνώριστος σχεδόν όταν γράφει. Είναι λόγιος συγγραφέας και οξυδερκής αναλυτής, διανοούμενος πολλών ιδιοτήτων και ταχυτήτων (ας επιτραπεί η έκφραση). Ζωγραφίζει με παστέλ, σκηνογραφεί με χαρτόνια, παίζει και μοιράζει ρόλους και κυρίως (ανα)δημιουργεί εικόνες της καθημερινής μας ζωής. Και σαν καλλιτέχνης, δεν γκρινιάζει απλώς, δεν οδύρεται, δεν τραβάει τα μαλλιά του. Κατεβαίνει τις κοιλάδες κι ανεβαίνει τους δικούς μας λόφους , για να μας δώσει κουράγιο. Παίζει με το πρόσωπό μας, σκουπίζει δάκρυα και χαράζει χαμόγελο. Ας είναι τόσο δύσκολος ο καιρός. Δεν “πολιτικολογεί” κι ας είναι τοποθετημένος, ένας ακτιβιστής με μάσκα υποκριτή του αρχαίου θεάτρου, με κοθόρνους και εξαιρετική ευαισθησία. Δεν κρύβεται μα δεν συμβουλεύει. Τον συμπαθούμε, είναι μια χαραμάδα φως, στο σκοτεινό τοπίο των ΜΜΕ, μια μικρή , τόση δά, ελπίδα.

ΕΛΕΘΕΡΟ ΘΕΑΤΡΟ, μεσα στο σκοτάδι και το ζόφο της δικτατορίας, ένα φως έλαμψε...
ΕΛΕΘΕΡΟ ΘΕΑΤΡΟ, μεσα στο σκοτάδι και το ζόφο της δικτατορίας, ένα φως έλαμψε…(στο κέντρο ο Σταμάτης Φασουλής)

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

Η λεγόμενη γενιά του Πολυτεχνείου, διέπρεψε στην πολιτική, δηλαδή ανέβηκε μεγάλα σκαλιά και κατέλαβε υψηλότατες θέσεις. Αυτό δεν σημαίνει και πολλά, για τους υπόλοιπους Νεοέλληνες. Είναι φανερό ότι έγιναν συμβιβασμοί, που ξεπέρασαν τα όρια και  τούμπες που δεν είχαν καμιά χάρη και κανενα γούστο ( Δαμανάκη, Ανδρουλάκης κ.α.) .

Στις τέχνες και κυρίως στο θέατρο, η γενιά που «ανδρώθηκε» στα χρόνια της δικτατορίας, έκανε θαύματα,  σε πολλούς τομείς – άλλαξε τελείως (ανανέωσε) την κοινωνικότερη από όλες τις τέχνες.  Ισως πρέπει κάποτε να σχολιασθεί αυτό το γεγονός.

 

Σταμάτης Φασουλής. από το σκιτσογράφο του ΑΛΚΜΑΝΑ 10.10.2014
Σταμάτης Φασουλής. από τον σκιτσογράφο του ΑΛΚΜΑΝΑ 10.10.2014

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

(Αντιγραφή από διαδίκτυο)

Είναι ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα πρόσωπα του ελληνικού θεάτρου. Από εκείνους τους ανθρώπους που δεν περνούν απαρατήρητοι. Ο Σταμάτης Φασουλής, ηθοποιός, σκηνοθέτης, μεταφραστής: θεατράνθρωπος με μία λέξη. Από το Ελεύθερο Θέατρο και την Ελεύθερη Σκηνή στις κεντρικές αθηναϊκές σκηνές και στο Εθνικό Θέατρο, με πολλές συνεργασίες και με μια ευρύτατη γκάμα θιάσων. Πολλή επιθεώρηση, πολύ ελληνικό έργο, πολλή ελληνική κωμωδία και λιγότερο ξένο κλασικό.

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ:

Τα κείμενα του Σταμάτη Φασουλή, δημοσιεύονται κάθε Σάββατο στα ΝΕΑ