ΟΙ ΔΙΑΚEΚΡΙΜEΝΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ – ΤΟ ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ ΤΩΝ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ

ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΨΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ…

Μοιάζει η ζωή ψεύτικη ή όλα συμβαίνουν σε μένα;(όπως λέει ο Γιάννης Ανδρεαδάκης) έχετε γνωρίσει από κοντά κανέναν αληθινό (καταδικασμένο η όχι) δολοφόνο; ρώτησα προ ημερών 10 ηλικιωμένους (άνω των 50 ) γνωστούς μου. Ούτε από κοντά ούτε από χιλιόμετρα απάντησαν όλοι, χωρίς εξαίρεση. Έμεινα έκπληκτος, η καταγωγή μου από το Κ…. της ορεινής Κρήτης με είχε φέρει εξ απαλών ονύχων -κυριολεξία- σε επαφή με φονιάδες και αγρίους πλην γενναίους άντρες. Πριν παρακολουθήσω (διδαχθώ) την αλφαβήτα είχα μάθει να πυροβολώ με ντουφέκι κατά τι ψηλότερο από το μπόι μου και οι μάχες μετά την κατοχή και τον εμφύλιο, ποτέ δεν είχαν σταματήσει στις απόμερες απρόσιτες περιοχές της Κρήτης. Οι λεγόμενες οικογενειακές διαφορές ήσαν επαρκείς συνήθεις αιτίες και αφορμές δεν έλειπαν.
Έμεινα έκπληκτος με τις απαντήσεις,όχι βέβαια γιατί έπρεπε σώνει και καλά να έχουν ανέβει στα βουνά οι γνωστοί και συνάδελφοι, αλλά γιατί στην φιλειρηνική πόλη μας είχα συναντήσει περισσότερους δολοφόνους, απ ότι στις κορυφές των ορέων . Και όχι μόνον αυτό, μερικοί είχαν γίνει και φίλοι μου. Ξανασκεφτόμουν μα δεν άργησα να καταλάβω, πως δεν ήταν όπως φάνηκαν τα πράγματα. Πολλοί και διακεκριμένοι φονιάδες, έχουν “αποχρωματισθεί”(κυριολεκτικά) στην πόλη, είναι μεγαλο νοικοκύρηδες και κανείς δεν ξέρει ή δεν θυμάται πράξεις παλιές και στυγερές-που δεν πληρώθηκαν(τιμωρήθηκαν) και όλες. Η υπερ ανεκτική πόλη μας, εύκολα συγχωρεί και πολύ άνετα επαν εντάσσει άτακτους και απείθαρχους συμπολίτες μας. Καλά οι άλλοι, μα εγώ που γνωρίζω καλά; Πως απέκτησα φιλίες πως δέθηκα με τόσους υπερ παραβατικούς ανθρώπους. Δεν ξέρω, ήταν όλοι ειλικρινείς και προσφερόμενοι και φιλότιμοι. Ενώ κανείς τους δεν είχε ανώτατη παιδεία, δεν ήταν χαμηλού επιπέδου, διέθεταν όλοι αξιόλογη “κοινωνική μόρφωση” και δείκτη νοημοσύνης πάνω απ το μέσο όρο (αν υπάρχει κάτι τέτοιο βέβαια).

Οι μαμάδες των παιδικών χρόνων...

ΠΡΙΝ ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ

Μέσα στη κάψα του καλοκαιριού γύριζα πίσω αιώνες, στα θρανία του Δημοτικού και τους πρώτους αληθινούς φίλους, οι εντυπώσεις δε έχουν σβήσει ακόμα, τα παιδιά παίζουν αμέριμνα στα στενά της παλιάς πόλης, το Πρότυπο σχολείο στην άκρη της κακόφημης συνοικίας του “Λάκκου” δεν έχει καμιά ιδιαιτερότητα, οι δάσκαλοι χωρίς ειδίκευση πλην ενός, που έχει και το βαρύτερο χέρι (είναι ο Διευθυντής). Η πρώτη παιδική κοινότητα ήταν τυχερή, το κοινωνικό χαρμάνι, είχε πετύχει, μικρο επαγγελματίες, τεχνίτες και υπάλληλοι οι γονείς, δεν δημιουργούσαν διαχωρισμούς και ανταγωνισμούς στα παιδιά και η αγία ράβδος, καθιερωμένη και στο Πειραματικό, εξίσωνε σκληρά βέβαια αλλά δίκαια. Στην πέμπτη τάξη είχαμε δημιουργήσει μια στοιχειώδη δανειστική βιβλιοθήκη, και οι έρευνες μας στο μεγάλο χαντάκι του Γεωπονικού, έφερναν στο φως σπάνια απολιθώματα αλλά και συμπαθητικά σαλιγκάρια και απαίσιους γυμνοχοχλιούς και εντόπιζαν φυτά άγνωστα που έπρεπε να ονοματίσουμε.

Παρατηρούσαμε τα πάντα και κρατούσαμε σημειώσεις...

Η φιλία ήταν αποτέλεσμα των κοινών απασχολήσεων των ατέλειωτων παιγνιδιών και του διαβάσματος. Με τα βιβλία ο κόσμος άνοιγε, μπορούσαμε να πάμε παντού, τα οικονομικά δεν έμπαιναν εμπόδιο, το Παρίσι φαινόταν πιο κοντά από την Αθήνα και το Λονδίνο από τη Θεσσαλονίκη. Γιατί βέβαια η λογοτεχνία που άρχισε να μας συγκινεί, δεν είχε σχέση με την Ελλάδα και το Κλεινόν Άστυ, αλλά με τους μεγάλους συγγραφείς …..
Η φιλία άνθιζε σαν συγκινητικό λουλούδι του αγρού-δεν σχετιζόταν με κοινωνικές σχέσεις και επαφές σαλονιών, δεν είχε ανάγκη οικονομικών ενισχύσεων και δεν επηρεαζόταν από το επίπεδο των οικογενειών μας.

Λαϊκές εκδόσεις και διασκευές μεγάλων έργων, από τα σπίτια μας

Έτσι έφτασα στο Γυμνάσιο, τελείως απροετοίμαστος. Η πρώτη επαφή τραυματική, εξετάσεις μέσα σε καύσωνα εξοντωτικό, ηλίαση και κρεβάτι. Η πρώτη τάξη είχε άλλα πρόσωπα, οι στενοί φίλοι είχαν χαθεί λόγω ονομάτων (άλλα τμήματα) ή λόγω κατεύθυνσης, αφού υπήρχαν δυο διαφορετικά γυμνάσια (Πρακτικό-Κλασικό). Είχα μείνει μόνος, το κατάλαβα αργά, η νέα μαθητική μου κοινότητα ήταν διαφορετική, κανένας δεν ενδιαφερόταν για βιβλία και ανακαλύψεις – το ποδόσφαιρο και ο αθλητισμός ήταν πια τα κυρίαρχα καθημερινά θέματα. Τα γυαλιά που φορούσα – ο μόνος σ όλο το σχολείο- δημιουργούσαν αξεπέραστα εμπόδια για την μπάλα και σχέση μου με τα βιβλία δεν βοηθούσε καθόλου – άρχισα να κλείνομαι επικίνδυνα, μοναχικός από τη φύση μου, αγωνιζόμουν να βρω κάποια επαφή με τους συμμαθητές μου, μάταια. Πέρασαν δυο σχεδόν χρόνια στο απωθητικό περιβάλλον, τα αδέλφια μου δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα, οι σχέσεις και μ’ αυτά δεν είχαν έκταση και βάθος – το ποδόσφαιρο και ο αθλητισμός ήταν το άπαν τους.
Μα όταν η εφηβεία άρχισε να με αλλάζει, οι δυνάμεις μέσα μου δεν μπορούσαν να βρουν κάποια έξοδο, η φαντασία και η λογική έδειχναν τον αναγκαστικό δρόμο, προς τα έξω. Βρήκα μεθόδους επαφών, ανακάλυψα απασχολήσεις που μου ήταν άγνωστες…

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ

Το ερώτημα ήταν τι ενδιαφέρει τους άλλους; Η απάντηση δεν ήταν πολύ δύσκολη, η καθημερινότητα, η διασκέδαση, ο χαβαλές, το φουτ μπώλ και τα κορίτσια βέβαια-αν και δεν δηλωνόταν πρώτο το θέμα και κατηγορηματικά. Δεν άργησα να διαισθανθώ και άγνωστες μέχρι τότε διαφορές. Υπήρχαν εύποροι και μη μαθητές. Υπήρχαν και ιδιωτικά σχολεία, μα κανένας δεν τα είχε σε εκτίμηση. Μπερδευόμουν μα δεν πολυνοιαζόμουν, ήταν τόσο λίγοι οι εύποροι τότε και τόσο ανυπόληπτα τα σχολεία των ευπόρων. Μα η μάλλον μοναχική τάση μου, η χαμηλή οικονομική κατάσταση της οικογένειάς μου και το ψηλό πνευματικό επίπεδο της, με απομάκρυναν από τα βουτυρόπαιδα και με έφερναν κοντά στην πλεμπάγια, τους μάγκες και τους κακούς μαθητές (τους μη επιμελείς για την ακρίβεια). Βρήκα εύκολα απήχηση, έγινα ο αρχηγός των τελευταίων θρανίων. Έγινε μια φυσική και τελείως αυθόρμητη ανταλλαγή, πρόσφερα βοήθεια στα μαθήματα (φροντιστήριο) και μου άνοιξαν τον κόσμο γύρω μου. Εντάχθηκα όσο μπορούσα, ας έμοιαζα σαν τη μύγα μες το γάλα- ήμουν πιο κάτω σε πολλά και υπερείχα σε λίγα. Όμως βρήκα πάλι φίλους, αληθινούς, η απόλυτη μόνωση είχε τελειώσει πια.

Το Πανεπιστήμιο - εδώ Πολυτεχνείο- πριν τα τανκς και την αποτέφρωση της βιβλιοθήκης του

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Η νέα φάση με απομάκρυνε από την επαρχιακή πόλη μου, με έφερε στο κέντρο. Πάλι ανάγκη νέων φίλων πριν καλά καλά μάθω τους παλιούς. Στο φροντιστήριο δεν υπήρχαν πολλοί, τα μαθήματα σε μεγάλη ένταση, δεν άφηναν και περιθώρια. Όμως η ανάγκη επαφής έφερε κοντά του γείτονες στην Οδό Αρματολών και Κλεφτών (αλήθεια έτσι) που ήταν άλλων σχολών. Τώρα το θέμα ήταν τζόγος και σεξ, οι απασχολήσεις της επαρχίας έμοιαζαν πολύ μακρινές. Τα έμαθα εύκολα και τα δυο. Όχι φυσικά δωρεάν και χωρίς απώλειες (όχι μόνο οικονομικές). Μα δεν τέλειωναν όλα εύκολα, εδώ η μάθηση ήταν χρονοβόρα και ακριβή. Κόλλησα αρκετά, βρέθηκα σε παγίδα που δεν μπορούσα να βγω. Περνούσε ο καιρός κι όταν ξεμπέρδεψα με όλα αυτά, ξανά στην επαρχία μου, χωρίς φίλους πάλι.

Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ

Η επιστροφή στην πατρίδα που δεν φαινόταν ανέφελη, συνδυάστηκε με κάποιο γνωστό συμμαθητή, που με μεγάλη ανιδιοτέλεια πρόσφερε απασχόληση, δουλειά δηλαδή, σε καλές συνθήκες. Δεν άργησε να γίνει φίλος και καλός, όμως στον επαγγελματικό κύκλο άρχισαν να προστίθενται πελάτες που γρήγορα γινόταν φίλοι. Ήμουν εκπαιδευμένος πια στις διαπροσωπικές επαφές και σχέσεις, αφήνοντας κατά μέρος τα πολύ προσωπικά μου ενδιαφέροντα, “τις ενδιάθετες τάσεις μου” , αποκτούσα αν όχι πολλές, αρκετές φιλίες. Δεν έκανα διαχωρισμούς και εκλεκτικές επιλογές, ήταν αρκετό να ναι προσφερόμενοι και ειλικρινείς οι άνθρωποι. Μου άρεσαν περισσότερο οι αυθόρμητοι και ανοικτοί χαρακτήρες, που διέφεραν πολύ από μένα. Ο πρώτος που έγινε γρήγορα κοντινός και οικείος ήταν ο συνεργάτης-βοηθός του “συμμαθητή” μου, που έγινε και δικό μου δεξί χέρι στις γραφειοκρατικές υποθέσεις, Γιώργος Μ. Πως είχε προσληφθεί δεν ξέρω ήταν συνταξιούχος του Δημοσίου, ευγενικός και χαμογελαστός ήξερε τον δυσπρόσιτο τομέα των Υπηρεσιών και των Υπαλλήλων καλά, μας βοηθούσε να διεκπεραιώσουμε δουλειές σημαντικές χωρίς φακελάκια πολλά και μπαξίσια. Η εκτίμηση μας στο καλό ποτό και τον καλό μεζέ, μας οδηγούσε μετά την εργασία σε “στέκια” που συχνάζουν τύποι της πιάτσας, απολαμβάναμε τα διαλείμματα και μαθαίναμε τι γίνεται κάτω από την ήρεμη ακίνητη επιφάνεια της κοινωνίας μας. Το οινόπνευμα φέρνει εξομολογητικές διαθέσεις, ο ηλικιωμένος ο φίλος μου δεν άργησε να διηγηθεί τη ζωή του. Ήξερα ότι ήταν ορεινός δεν παραξενεύτηκα που ήταν αυτουργός φόνων. Μα μου έκανε εντύπωση ότι μιλούσε με πολλή ψυχραιμία όχι για ένα αλλά για πολλά εγκλήματα , η “αποστασιοποίηση” έμοιαζε σε μένα αφύσικη. Κόλλησε μόνο σε ένα φονικό, ήταν η ηλικία του θύματος – δεκαοκτώ χρόνων – “δεν μπορώ να το ξεχάσω” σημείωσε και το προσπέρασε. Όλα ήταν παλιά κρίματα, που έμοιαζαν σαν ανήκουν σε έναν κόσμο που πέρασε χωρίς να αφήσει ίχνη. Είχα μάθει ότι ο καλοστεκούμενος Γιώργος Μ. είχε χωρίσει από την πρώτη σύζυγό του λόγω απάτης – τον είχε εγκαταλείψει χάριν ενός εραστή (νεοτέρου) – δεν είχε αντιδράσει, δεν έσφαξε κανέναν. Κάποτε παρατήρησα ενώ δεν με πρόσεχε- ότι οπλοφορούσε, πολύ διακριτικά. Χαθήκαμε όταν αποσύρθηκε από την εργασία του. Την ίδια εποχή, μια επαγγελματική ιστορία, με έκανε να επισκεφθώ τον Κώστα Τ. στις φυλακές της Αγιάς. Ήταν καταδικασμένος για τον φόνο ενός δικηγόρου και τον βαρύτατο τραυματισμό ενός άλλου και έπρεπε να γίνει συμφωνία μ έναν πελάτη μας που είχαν προβλήματα ορίων, ήταν “σεφήδες”. Στην αγροτική φυλακή του φερόταν με σεβασμό, έμοιαζε με αργεντινό ιδιοκτήτη μεγάλων εκτάσεων. Δεν έμεινε πολύ “μέσα”, συναντηθήκαμε πια όταν ήταν ελεύθερος και ιδιοκτήτης μεγάλου ξενοδοχείου. Επιβλητικός και σοβαρός, ήξερε να διηγείται, το αγροτόπαιδο είχε γίνει πιλότος της ΡΑΦ στον πόλεμο, μετά τσιφλικάς στη Ροδεσία και αργότερα μεγαλο ξενοδόχος στην Κρήτη.

Ο φίλος Κ.Τ. επίσημος και σοβαρός, από το χωριό του στην ΡΑΦ...

Πάντα αυτοκυριαρχημένος ήρεμος, καλοντυμένος, ένας ευπατρίδης που ωστόσο είχε βάψει τα χέρια του με αίμα. Γίναμε φίλοι, μα κάτι με ξένιζε πάντα, η ατσαλάκωτη εμφάνιση, ο επίπεδος (ουδέτερος) χωρίς αίσθημα λόγος του, η λιτότητα που πλησίαζε την τσιγκουνιά. Η αδυναμία εκμυστηρίευσης, η έλλειψη κάποιας ανάγκης μεταμέλειας, η ευγένεια που είχε πολλή τυπικότητα και λίγο βάθος. Σπανιότατα, τον ένοιωθα να έχει (να δείχνει)κάποια ανησυχία, ήξερα όμως ότι μπορεί να έκανα λάθος – ας λένε ότι ο φονιάς πάντα φοβάται, μια σκιά που μπορεί να τον πλήξει. Μετά από πολλά χρόνια, απομακρυνθήκαμε, για ασήμαντη αφορμή. Πριν λίγο έμαθα για τον Θάνατό του (και της γυναίκας του) και την διαθήκη του (ήταν Άγγλος υπήκοος) : άφησε την μεγάλη περιουσία του σ ένα ίδρυμα για την προστασία των άγριων πτηνών.

Ο ΤΡΙΤΟΣ ΦΙΛΟΣ

Ο τρίτος δολοφόνος που έγινε φίλος μου, δεν μοιάζει με τους άλλους δυο. Αυτός δεν σκότωσε επειδή είχε αντιδικίες οικογενειακές (όπως ο Γιώργος Μ.) η συμφέροντα οικονομικά μεγάλα (΄0πως ο Κ. Τ.),έδρασε κάτω από την θυελλώδη πίεση αισθημάτων και παραλογισμών . Σκότωσε την αγαπημένη του σύζυγο, πλήττοντας και την ίδια του τη ζωή.

Ο τρίτος φίλος ήταν πιο ειλικρινής και αυθόρμητος...

Όταν το γνώρισα ήταν 15 χρόνια στη φυλακή, ανταποκρίθηκα σε μιαν έκκληση του, επειδή ήταν στο επαγγελματικό μου συνδικάτο, πέρασα τους άθλιους χώρους επισκεπτηρίου της φυλακής του, του έφερα δυο βιβλία και λίγα γλυκά. Κρατήσαμε επαφή, με γράμματα και επισκέψεις, με τρομοκρατούσε η ιδέα της προσέγγισης στο “αναμορφωτικό” ίδρυμα, έσερνα δύσκολα τα βήματα μου εκεί. Όταν άρχισε να παίρνει “΄άδειες” ήταν δυνατόν να συναντηθούμε εκτός φυλακής, να μιλάμε με άνεση. Ήταν ευπαρουσίαστος, νέος ακόμα, είχε μια κόρη που ζούσε στο εξωτερικό με την αδελφή του αλλά όχι άλλες ισχυρές οικογενειακές διασυνδέσεις. Η φιλία δεν ήταν σταθμισμένη, ήταν ετεροβαρής, είχε ανάγκη μεγάλη κι εγώ μπορούσα να προσφέρω μιαν ελάχιστη συνδρομή, μα η φιλία δεν έχει ανάγκη τύπους και ισορροπίες, είναι υπόθεση αισθημάτων και διάθεσης. Ο τρίτος ( βαρυποινίτης) φίλος, δεν μου πρόσφερε ιστορίες και διηγήσεις του παρελθόντος, δεν έμαθα ποτέ καν το αδίκημά του. δεν ήπιαμε ποτέ ένα ποτό μαζί. Κι όμως ήταν ο πιο αισθαντικός και ηλικρινής από όλους, έδειχνε με τη στάση του, με το σώμα και το πρόσωπό του, τα αποτέλεσματα του μεγάλου κρίματος. Η φυλακή δεν είχε μειώσει την ελευθερία και την άνεση του για 18 χρόνια, ο ίδιος περιόριζε τη ζωή και τον εαυτό του, ίσα ίσα στα αναγκαία, για να βρει κάτι η κόρη του. Ο νέος και ωραίος που έκοψε το νήμα της ζωής της γυναίκας του, έκοβε σταδιακά τον εαυτό του και το βίο του, ο φόνος δεν έχει εξιλασμό, η τιμωρία δεν έχει έλεος – μου το έλεγε με τη στάση του χωρίς κανέναν περιττό λόγο. Όταν ολοκληρώθηκε η ποινή του, έφυγε για την πατρίδα του. Δεν ξανασυναντηθήκαμε.

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΦΙΛΟΥ

Όταν μου τηλεφώνησε ο “συμμαθητής” και συνεργάτης που είχε γίνει πια ο στενότερος φίλος μου με ζώσανε φίδια, “έλα …ανάγκη”, είπε ασθμαίνων. Τον βρήκα στο διώροφο διαμέρισμα του καταματωμένο, πάνω από άψυχο σώμα της γυναίκας του. Ήταν αδύνατον να αρθρώσει πια λέξη, έδειχνε απεγνωσμένα τη σκάλα. Τραγικό ατύχημα, ήταν ολοφάνερο. Ακολούθησε η συνήθης διαδικασία, νοσοκομειακό, σειρήνες, ιατροδικαστές και αστυνομίες. Ανέλαβα όλες τις υποχρεώσεις που ακολουθούν τέτοια γεγονότα, ο φίλος μου είχε πλήρη ανικανότητα για οτιδήποτε, δεν μπορούσε να συνέλθει από το σοκ, τον άφησα στα χέρια των γιατρών και τω νοσοκόμων, ιδιωτικής ψυχιατρικής κλινικής. Το μοναδικό τέκνο του το ανέλαβε ο ετεροθαλής αδελφός του που ζούσε σε κοντινή περιοχή – τέλειωνε το Λύκειο και βέβαια είχε κι αυτό υποστεί μεγάλο ψυχικό πλήγμα.
Η αναστάτωση στη ζωή μου ήταν μεγάλη, συγκέντρωνα τις δυνάμεις μου να αντιμετωπίσω τα προβλήματα, ο ψυχαναλυτής μου έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες να με συνεφέρει, δεν απέφυγε (αν και ήταν εναντίον κάθε φαρμακευτικής αγωγής) ένα υπνωτικό για τις ανήσυχες βραδιές. Όταν πέρασαν οι πρώτοι καθόλου εύκολοι μήνες, η ζωή γύριζε σε πιο κανονικό ρυθμό, ο φίλος μου επέστρεφε από το ταραγμένο ψυχικό του ταξίδι, φαινόταν πια φως. Σε έξι μήνες αφού οι κλιικοί ψυχολόγοι και οι νευρολόγοι έκαναν συμβούλιο, απεφάνθησαν ότι είχε αποκατασταθεί η (ψυχική) υγεία του (ισορροπία), τον έστειλαν πίσω στο κόσμο των λογικών, δηλαδή στο γραφείο του (δουλειά) και σε μένα. Η απερίγραπτη χαρά μου δεν κράτησε πολύ. Ανακάλυπτα καθημερινά μικρές διαφορές στη συμπεριφορά του ανθρώπου που γνώριζα πολύ καλά. Αφηρημάδα ξαφνική, επιμονή σε λεπτομέρειες ασήμαντες, φράσεις περίεργες που δε είχαν πολύ ειρμό. Το βλέμμα του σκοτείνιαζε εύκολα – αυτός ο τόσο ανοικτόκαρδος, δεν γελούσε πια. Όταν κατάλαβα ότι είχε συμβεί μια αλλαγή που δεν είχε επιστροφή, προσπάθησα να προσαρμοστώ στον “άλλο” φίλο μου. Τα πηγαίναμε πάλι καλά, μα κάτι είχε ραγίσει στις σχέσεις μας. Είχα την ελπίδα ότι δεν μπορεί, θα συνέλθει πιο πολύ, θα επιστρέψει ο παλιός εγκάρδιος και εκδηλωτικός σύντροφος. Όμως ένα βράδυ, μου ζήτησε μια απόλυτα στεγανή και προσωπική συζήτηση. Είχε ανάγκη εξομολόγησης, το καταλάβαινα όταν ένοιωθα πάνω μου το τρομαγμένο βλέμμα του, φοβόμουν περισσότερο από ότι αυτός.

Η σύζυγος, από την εκθεση "ΣΤΗΝ ΑΛΛΗ ΟΧΘΗ" Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών 004

-”Πρέπει να σου πω κάτι που με βασανίζει πολύ”δήλωσε σχεδόν επίσημα, “νομίζω ότι ο θάνατος της συζύγου μου δεν ήταν ατύχημα!”συνέχισε χωρίς καμιά βιασύνη.

Μα πως αντέτεινα έκπληκτος, αφού το βεβαίωσαν με απόλυτη σιγουρια η αστυνομία και ο ιατροδικαστής – έγινε και αναπαράσταση, ήμουν εκεί.
“Δεν την έσπρωξε κανείς με το χέρι του”, μα δεν έπεσε μόνη της , δεν ήταν ατύχημα , ήταν έγκλημα “ έμεινα ενεός, όπως λέγανε παλιά.
“Και το χειρότερο είναι ότι εγώ είμαι ο ένοχος ! ”
. Παραλογίζεται σκέφτηκα, μετά από όσα πέρασε…
“Μην νομίζεις πως τρελάθηκα, με θεράπευσαν οι τρελογιατροί, είμαι μια χαρά- δεν έχω καμιά μανία. δεν ακούω φωνές δεν νοιώθω οσμές ανύπαρκτες.
Μα διέπραξα κάτι αποτρόπαιο, έκανα κάτι απαίσιο, που δεν πίστευα ότι θα μπορούσα. Άκου λοιπόν τι συνέβη. Το βράδυ εκείνο, η Τζένη (σύζυγος) είχε τα συνήθη νευράκια της. Από λόγο σε λόγο δεν άργησε να εκτραχυνθεί η κατάσταση, ήμουν κακόκεφος, δεν άντεχα τις ατέλειωτες στριγκλιές της, στα λόγια της δεν έδινα ούτως ή άλλως σημασία. Η παθολογική ζήλεια της την έκανε επιθετική, αναζητούσε μια ομολογία μου, που δεν μπορούσα να κάνω- αφού είμαι μονογαμικός και πεντακάθαρος. Όταν άρχισε να σπάει τα πάντα, της έπιασα το χέρι, με δάγκωσε σαν τίγρη, μάτωσα μα δεν έδωσα σημασία. Να, έδειξε σημάδι από δόντια στο μπράτσο του.
Ανέβηκε την εσωτερική ξύλινη σκάλα, στάθηκε στο κεφαλόσκαλο και συνέχισε το επεισόδιο. Την παρατηρούσα σαν να ταν άγνωστη ενοχλητική κάμπια. Μου προκαλούσε απέχθεια, δεν ήθελα να την αγγίξω για όλο το χρυσάφι της γης…
‘Τότε πως (γιατί) ευθύνεσαι;” ρώτησα αμήχανα
‘Όσο την παρατηρούσα τόσο ανέβαινε ένας πρωτόγνωρος απίθανος θυμός μέσα μου , συνέχισε χωρίς να με ακούει, ξεχείλιζα από αγανάκτηση από πρωτοφανή για μένα μανία. Ήθελα να πατήσω την άθλια κάμπια, να την εξαφανίσω από το πρόσωπο της γης. Η όμορφη ευγενική κοπέλα που αγάπησα, ήταν (έγινε) ένα τέρας, μόρφαζε άγρια στην άκρη του σκαλοπατιού, κινιόταν σαν πολύσπαστο. Ένα πρωτόγνωρο μίσος πολλαπλασίαζε κάθε αρνητικό αίσθημα, κάθε κακή σκέψη γι αυτήν . Να χαθεί να καταστραφεί, να πάψει να υπάρχει, το ήθελα με όλη τη δύναμη του είναι μου. Δεν μπορούσα να την αγγίξω, μα πρέπει να χάσει την ισορροπία της, αφού το θέλω τόσο πολύ, είχα μια αίσθηση ότι μπορεί να γίνει. Έκανε βήματα σαν σχοινοβάτης, λίγο ήθελε να πέσει. Η τηλεόραση είχε δείξει τηλε- κινήσεις, υπάρχει δυνατότητα; ήθελα να γίνει, έπρεπε να τιμωρηθεί.
Όταν έχασε την ισορροπία της (επιτέλους) όταν κίνησε σπασμωδικά τα χέρια της να πιαστεί από κάπου, όταν τα πόδια της ακροβατούσαν στο κενό – πριν συντριβεί το κεφάλι της στο μάρμαρο – ήμουν βέβαιος ότι τα κατάφερα, την είχα σπρώξει με τη δύναμη της σκέψης μου, την είχα εκτελέσει, όπως της άξιζε”.

Ο φίλος μου ήταν ανακουφισμένος, ένα μεγάλο βάρος είχε φύγει κι εγώ προσπαθούσα να συγκεντρώσω την σκέψη μου. Δεν έκανα σχόλια, δεν είπα κάτι. Ας πάμε για μια μπύρα του πρότεινα, δεν ξαναμιλήσαμε γι αυτό.
Την επομένη πήρα ένα σημείωμα του:
“Αποφάσισα να ξενιτευτώ, ζήτησαν έναν εθελοντή τεχνικό για κατασκευή νοσοκομείου στην Όμποε (Αφρική)- θα ναι για 5 χρόνια, αν αντέξω, φεύγω το απόγευμα”

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Αποφάσισα να εργασθώ μόνος, αποφεύγοντας στενούς φίλους – η οικογένεια πρόσφερε ένα ασφαλές λιμάνι

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΚYΘΗΡΑ

Κρίνακια των βράχων λουλούδια της άμμου φωτογραφία του Άρη Κωνσταντιδη

Καλοκαίρι με στίγματα
κηλίδες στο φως που τυφλώνει
Ιούλιος μήνας, αχνές κορυφές – κίτρινοι κάμποι
θάλασσες πράσινες ανιχνευτές με μεμβράνες

Οι στεριές μουλιάζουν τα περιγράμματα σβήνουν
ανοίγονται περιγιάλια και πέλαγα -στων νησιών
τις απέραντες σειρές

Οι πεταλίδες των βράχων
τα πολύχρωμα χαλιά των βυθών οι πράσινες κορδέλες
Οι πέρλες που δαγκώνουν, οι αχιβάδες που προκαλούν
τα κρινάκια των βράχων τα λουλούδια της άμμου
οι φυσαλίδες που χορεύουν

Τα αμφίδρομα καβούρια και οι τεθλασμένες καραβίδες
οι βεντούζες των χταποδιών και της σουπιάς το μαύρο
σύννεφο – η ακλόνητη θέληση των στρειδιών
τα κρόσσια της ακαλήφης που τρυπάνε

Η θάλασσα των γλάρων στ΄ακρογιάλι τ΄ουρανού
Αιγαίο(ν) πέλαγος- τα σημάδια των γιγάντων
των αστεριών ο χάρτης, οι σπηλιές των πειρατών και
των δελφινιών οι πυξίδες οι πίδακες των φαλαινών
οι μικρές φώκες στα Κουφονήσια
του ήλιου οι σταυροί και τ΄ασημένια λέπια
του φεγγαριού

Αύγουστος μήνας τα κύματα των βράχων
των σωμάτων οι λόφοι – των ερώτων
τα φαράγγια – των ηφαιστείων οι κρατήρες και
της άμμου οι απαλές εκτάσεις

Το μεγάλο φεγγάρι από νησί σε βράχο μια νύχτα
θα αλλάξει το δέρμα του και θα κρυφτεί πίσω
απ τις κερκίδες του αρχαίου θεάτρου

Ελληνικό καλοκαίρι Ιωνικές καμπύλες και Δωρικές γραμμές
και της Κορίνθου το πέτρινο καλάθι

Των Κυκλάδων τ΄ ακρωτήρια και της Κρήτης
βοτάνια και τρεχαντήρια των Δωδεκανήσων
και των Σποράδων τα μικρά άλογα

Ο παντοτινός έφηβος των Αντικυθήρων
αμφιθαλής αεικίνητος – δένει την κορδέλα του
και περιμένει στο ήλιο
με λάδι κι αρώματα

Ήλιος, του Δ.Διαμαντόπουλου για την ¨Αλκηστη" του Καρόλου Κουν 1934

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ: Η ΣΧΟΙΝΟΝΗΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΒΒΑΔΙΟΝ

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ: Η Σχοινόνησος (Ada Kirpi)και το καββάδιον

Δεν είμαι πολύ ή αρκετά “ταξιδιωτικός” δηλαδή δεν μετακινούμαι εύκολα από τον τόπο μου, δεν είμαι “νομάς”, κτηνοτρόφος,αλλά γεωργός, όπως έλεγε (χαρακτήριζε) ο Νίκος Καζαντζάκης τον κουνιάδο του κάποτε (Λευτέρη Αλεξίου), που διαπίστωνε ότι ήταν αμετακίνητος από την Κρήτη. Εν τούτοις κάποιο ταξίδι μπορεί να με συγκινήσει και οι “χαμένες πατρίδες” προσφέρουν μεγάλες γεωγραφικές περιοχές που έχουν ενδιαφέρον για πρόσφυγες (στην καταγωγή) και μη – ο ελληνικός χώρος της περιμέτρου(και της διασποράς), τα ιστορικά και αρχαιολογικά μέρη είναι πόλοι μιας έλξης που δεν συγκρατείται από κανένα. Έτσι βρέθηκα, σχεδόν χωρίς να το καταλάβω, στο ολιγομελές γκρουπ που οργάνωσε ο νεαρός φίλος μου Γιάννης Γιγου. και περιόδευε την Μαύρη θάλασσα.

Περιοχή του Εύξεινου Πόντου-δεν προσεγγίσαμε ακόμα το σημείο της νήσου

Δεν θα αναφερθώ στην Οντέσσα και τις πασίγνωστες ελληνικού ενδιαφέροντος πόλεις και παραλίες- που έχουν περιγραφεί από εκλεκτούς λογοτέχνες μας, ή διαπρεπείς δημοσιογράφους – μόνο σε ένα μικρό σχετικά νησί, τo “Ada Kirpi” που πριν από αιώνες λεγόταν Σχοινόνησος (*) και κατέληξε Νησι Σκατζοχοίρων (έτσι μεταφράζεται το τουρκικό όνομα του) -όχι γιατί άρεσε στα συμπαθέστατα αγκαθωτά τρωκτικά , μα γιατί είναι γεμάτη -από άκρη σ΄άκρη – μ΄“αθανάτους” . Βρίσκεται στο Βόρειο τμήμα της Μαύρης θάλασσας όχι μακριά από την …..και φαίνεται να είχε ελληνικό πληθυσμό κάποτε, ίσως το έχουμε ακούσει, μα είναι τελείως άγνωστη σήμερα με το παλιό της της όνομα νήσος, όπως τόσα άλλα τοπωνύμια χάθηκε κι αυτό στο βάθος του καιρού.

Βιοτεχνία στα Κοτύωρα, κέντρο εμπορικών συναλλαγών της Σχοινονήσου

Ο εμβριθέστατος σε θέματα μεσαιωνικά φίλος μου, είχε τοποθετήσει στις πρώτες μέρες του προγράμματος της εκδρομής μας το Αda Korpi , κι έτσι μπορούσαμε να το επισκεφθούμε με άνεση, χωρίς το βάρος της κούρασης ενός μεγάλου ταξιδιού.
Το πρωϊ της 15ης (Σάββατο) Νοεμβρίου 199.. το πλοιάριο έφτασε με τη 12 μελή ομάδα μας στο λιμανάκι του Νησιού που κάποτε ονομαζόταν Σχοινόνησος. Καμιά εκ πρώτης όψεως έντονη εικόνα. Ένα μικρό ψαροχώρι, που δεν είχε πολλές διαφορές από αυτά που συναντάμε συχνά στα άπειρα Ελληνικά νησιά. Ο συνοδός και ανεπίσημος (δηλαδή απλήρωτος) Γ.Γιγου. ξεναγός μας, μας κάλεσε να είμαστε πιο προσεκτικοί γιατί η υπήρχαν ιδιαιτερότητες στην αρχιτεκτονική του τόπου, που είχαν σημασία. Σιγά σιγά άρχισαν να καθαρίζουν οι όψεις των κτηρίων και οι όγκοι του οικισμού. Δεν ήταν πια ένα πρισματικό σύνολο με ορθογώνιες συνιστώσες, δεν έμοιαζε τόσο με νησί του Αιγαίου. Κάθε γωνία στρογγύλευε, πουθενά δεν ήταν καθαρή η ορθή γωνία -αυτή η πριγκίπισσα της ελληνικής Αρχιτεκτονικής. Μας πολύ παραξένεψε το γεγονός, πιο πολύ εμένα που συνδέομαι επαγγελματικά με την οικοδομική τέχνη. Καλά αν ήταν θέμα γούστου, αλλά πως τα κατάφεραν κατασκευαστικά, πως κύρτωσαν οι τοίχοι και οι επίπεδες ταράτσες (δεν υπήρχαν σκεπές και κεραμίδια).

Αθάνατοι, πίνακας του Σμυρνιού ζωγράφου Γ.Προκοπίου(1876-1941), που έιχε πιθανόν επισκευθεί την Σχοινόνησο

Εξέθεσα τις εύλογες απορίες μου και ο καλά μελετημένος Γ.Γιγου, άρχισε τις εξηγήσεις. Το χωριό ήταν πανάρχαιο, άκμασε στα πρώτα βυζαντινά χρόνια (5ο -8ο αιώνα) και υπήρξε όχι ασήμαντο κέντρο κατασκευής σκοινιών.(**) Οι κάτοικοι πέραν της ερασιτεχνικής αλιείας είχαν επιδείξει ιδιαίτερες ικανότητες στης τέχνη του σχοινοπλόκου, του σχοινοστρόφου ήταν σχοινουργοί μεγάλων ικανοτήτων και με μεγάλες παραγωγικές επιδόσεις. Με την τουρκική κατάκτηση και τον μαρασμό της ναυτιλίας, ξέπεσε και ο οικισμός και όταν ισοπεδώθηκε με τον σεισμό του18…έμειναν πια ελάχιστοι κάτοικοί του.(***)

Συγχρονες κατασκευές, χωρίς ορθή γωνία - στους αντίποδες και του κυβισμού

Το ξανάκτισαν, αφού εκδόθηκε το σχετικό διάταγμα της Υψηλής Πύλης (“Χάτ΄”ι Χουμαγιούμ” του 18… για ξυλόπυκτες ενισχύσεις των σπιτιών, που και σήμερα θεωρείται ότι καθιστούν πιο ασφαλείς τις οικοδομές. Οι ευφυείς κάτοικοι του νησιού των “Αθανάτων” επινόησαν έναν απλό και φτηνό τρόπο οικοδόμησης. Επειδή οι ανάγκες είχαν περιορισθεί οι κάτοικοι ήσαν λίγοι, μεγάλες αίθουσες για κατασκευές σχοινιών δεν χρειαζόταν, μόνο σπίτια και μια εκκλησούλα. Κατάργησαν τελείως τους πέτρινους εξωτερικούς τοίχους και κατασκεύαζαν ξύλινο ολόκληρο τον σκελετό (φέρουσα κατασκευή). Έτσι η αντισεισμικότητα ενισχυόταν πολύ, είχαν ήσυχα τα κεφάλια τους. Υπήρχε όμως ένα σοβαρό γι αυτούς πρόβλημα, τα ορθογώνια κουτιά των σπιτιών, τους θύμιζαν την τραγωδία των σεισμών , νεκρούς και θύματα, επινόησαν μια αλλαγή μορφής: έσπασαν όλες τις εσωτερικές και εξωτερικές γωνίες των κτισμάτων, κατέστρεψαν όλες τις ορθές γωνίες. Πως το έκαναν; έπλεξαν με σκοινιά όλες τις γωνίες μέσα κι έξω και μετά σοβάντισαν. Διάλεξαν το πιο ανθεκτικό σκοινί, το πότισαν με τα αντίστοιχα παραδοσιακά ( οικολογικά-βιολογικά θα λέγαμε σήμερα)στεγανωτικά. Δεν ήταν δαπανηρό ή δύσκολο και το αποτέλεσμα τους ικανοποίησε- άρεσε και σε μας.
Συνεχίστε την ανάγνωση ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ: Η ΣΧΟΙΝΟΝΗΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΒΒΑΔΙΟΝ

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ : ΤΟ ΑΒΑEΙΟΝ ΤΟΥ RIDGMOUNT

ΤΟ ΑΒΑΕΪΟΝ Ridgmount, Sain James

Ψάχνοντας στα αποκόμματα περιοδικών και εφημερίδων (ας είναι καλά ο ΓΖ που μας δίνει κάποια μικρά ντοσιέ από το ατέλειωτο αρχείο του, που με απέραντη υπομονή ταξινομεί και βιβλιοθετεί με πολύ πρακτικό και επωφελή τρόπο) βρίσκω πολλά κείμενα που με ενδιαφέρουν. Το κακό είναι ότι πολλές φορές λείπει η χρονολογία και ο συγγραφέας και έτσι οδηγούμαστε σε συμπληρώσεις και υποθέσεις ανάλογες με αυτές των αρχαιολόγων της προϊστορίας.
….

“Οι κοινές εκδρομές γίνονται συνοδεία φίλων, συγγενών η αγαπητών προσώπων ή απλώς με καραβάνια, οργανωμένα από συλλόγους πάσης φύσεως ή γραφεία τουριστικά και ταξιδιωτικούς πράκτορες.
Οι εξαιρετικές περιηγήσεις απαιτούν ιδανικούς φίλους ή συνθήκες που ευνοούν τις εκπλήξεις και τα θαύματα.
Η περίπτωση που θα σας διηγηθώ ανήκει στην δεύτερη κατηγορία και την οργάνωσε ο στενός και ιδιότυπος φίλος και συνεργάτης Ιωσήφ Κ. που χαϊδευτικά τον αποκαλούσαμε Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς – κοροϊδεύοντας λίγο και τελείως αθώα τις πολιτικές τάσεις της οικογενείας του.
Περιλάμβανε διαδρομές στην Αγγλία που σύμφωνα με εκτιμήσεις του διέθετε (αντίθετα από ότι πιστεύουν πολλοί) τις καλύτερες, τις πιο όμορφες εξοχικές περιοχές της γης και περιηγήσεις στο Λονδίνο, όχι στα λίγο πολύ γνωστά μεγάλα μουσεία της χώρας αυτής, αλλά στα σπάνια κι απόκρυφα μνημεία της.
Η μέρα της Τετάρτης, 21 Σεπτεμβρίου του 19.. ήταν πολύ βροχερή και επέλεξε την επίσκεψη σε κλειστό χώρο, στο Αβαείο του Ridgmount,

Στον ναό του Αγίου Παύλου, συρρέουν καραβάνια, στον Saint James του Ridgmount κανείς

Συνεχίστε την ανάγνωση ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ : ΤΟ ΑΒΑEΙΟΝ ΤΟΥ RIDGMOUNT

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚEΝΤΡΙΚH ΚΡHΤΗ (ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΕΣ)

Από Ηράκλειο Ζαρό, Καμάρες και Βαθειακό στο Αποδούλου

Αγιος Γεεώργιος, ο

Οταν μπορούμε σχεδιάζουμε κάποια μικρή εκδρομή, η οικονομική κρίση…όταν κονταίνει το σκοινί-όπως θα΄λεγε κι ο Γιάννης Ανδρεαδάκης (ο γνωστός σκιτσογράφος, αλλά και κομπέρ) που θα απεφευγε (λόγω λεπτότητος, κυριολεξία) να επαναλάβει την γνωστή μαντινάδα, πάμε πιο κοντά, σε διαδρομές που περιμένουν χρόνια να πραγματοποιηθούν.
Στα Ρεθεμνιώτικα αυτήν τη φορά, από Ηράκλειο παράκαμψη Μεσαράς για την Αμπαδιά και το Αποδούλου. Τόποι καθόλου μακρινοί μα ξεχαμένοι.

Βενετσιάνικη Κρήνη, σε καλή κατάσταση, (χωμένη)χαμένη στους βάτους και τα αγριόχορτα

Και στον τόπο που στιγμάτισαν κάποτε οι πιο άγριοι κατακτητές της Κρήτης (οι Σαρακινοί) που ονομάσθηκε αργότερα Αμπαδιά, υπάρχει ακόμα ο μικρός οικισμός Βαθειακό(1) κάποτε κεφαλοχώρι κέντρο 12 χωριών . Επισκεφθήκαμε την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του “Διασορίτη”. Φαίνεται ότι μετά την ανάκτηση της νήσου από τον Νικηφόρο Φωκά οι βυζαντινοί έποικοι, έφεραν την λατρεία του Αγίου Γεωργίου του “Διασορίτη” . Ετυμολογικά η λέξη προέρχεται από το : “Διός Ιερόν” στη θέση του πρώτου μεγάλου ναού (και Μοναστηριού) στην Μικρά Ασία , μάλλον υπήρξε ναός του Διός. Στοιχειωδώς συντηρημένος ο ναός σήμερα – μπορέσαμε να διακρίνουμε μερικές από τις τοιχογραφίες, που λάμπρυναν κάποτε τον ολόγραφο ναό.
Κοντά, δυτικά και σε χαμηλότερο επίπεδο, καλά κρυμμένη στα αγριόχορτα και προστατευμένη από αγκαθωτά βάτα μια βενετσιάνικη κρήνη, τρέχει ακόμα.

Βαθειακό, ελάχιστα κτίσματα στη θέση ενός ακμάζοντος κάποτε οικισμού

Στο Αποδούλου, ένα χωριό που ακομα διατηρεί την ζωντάνια του, στους πρόποδες του Ψηλορείτη και στους θρύλους και τις παραδόσεις αγώνων και θυσιών. Και βέβαια με την μορφή της Κεραδοπούλας της Καλλίτσας που βγήκε από τις σελίδες ποιητικού παραμυθιού, ακόμα ζωντανή όπως τη ζωγραφίζει η φαντασία μας. Ο Κώστας Ψαρουδάκης μας είχε διηγηθεί, πρίν χρόνια, την απίστευτη περιπέτεια του κοριτσιού. Στα 1821 μικρούλα ακόμα, είχε απαχθεί από τούς Τούρκους, από το Αποδούλου και το σπίτι του προεστού πατέρα της (Αλεξανδράκης) και πουλήθηκε σαν δούλα (στο σκλαβοπάζαρο του Μεγάλου Κάστρου) και κατέληξε παιδούλα στην Αίγυπτο. Την αγόρασε κάποιος Άγγλος Λόρδος, και την μετέφερε στο Λονδίνο, της πρόσφερε ότι είχε ανάγκη, καλοσυνη , ζεστασιά και μόρφωση.

Το Φράγκικο Κονάκι, το μέγαρο που έκτισε ο Λόρδος, δεσπόζει ακόμα στο Αποδούλου

Όσο μεγάλωνε η Καλλίτσα τόσο “αύξαινε” σε ομορφιά εξυπνάδα και χάρη. Έλαμπε στους αριστοκρατικούς κύκλους της Αγγλικής αυλής και ο βρετανός αριστοκράτης εκτίμησε τα σπάνια προσόντα της και την πάντρεψε με το γιο του τον Τζων Χαίην (είναι φυσικό να μην έμεινε κι αυτος αδιάφορος στις πολλές χάρες της). Ο Τζων θα ανέλθει στο υψηλό αξίωμα του Αρχιναυάρχου του Βρετανικού στόλου και είναι αυτός που θα παραλάβει την Κύπρο, όταν την αγόρασε η Αγγλία από τους Τούρκους.
Γύρω στα 1830, ο γνωστός από tα βιβλία των περιηγήσεων του στην Κρήτη R. Pashley(Travels in Crete), συνάντησε το ζεύγος Χαίην στο Αποδούλου και άκουσε την ιστορία της Καλλλιτσας και την διέσωσε.

Κουδούμαλα, ένα σπανιότατο φρούτο ιδανικό για ρακή

Η παραμονή για καφέ και ολιγόλεπτη ανάπαυση στο κέντρο (κατάστημα) στην άκρη του χωριού προς το Ρέθυμνο, έδωσε ευκαιρία για την να διαβάσουμε την συνοπτική ιστορία και τις υποθέσεις για τους “Αμπάδες”. Μια διπλανή παρέα χωρικών, μας κέρασε τους καφέδες και ο καταστηματάρχης επι προσθέτως πρόσφερε δψρεάν ρακή με παξιμάδι και τυρί και ακόμα το σπανιότατο φρούτο, το λιλιπούτειο αχλαδάκι, το κουδούμαλο – δεν το είχαμε δει ποτέ , θα μείνει αξέχαστη η περίεργη υπόξινη γεύση του. Η φιλόξενη διάθεση των κατοίκων ξεπέρασε κάθε άλλην που είχαμε συναντήσει στο παρελθόν, στα ορεινά κυρίως μέρη της Κρήτης.

Άγιος Γεώργιος ο Ξιφηφόρος, σώζονται πολλές αγιογραφίες και δυο αγιοι Γεώργιοι

Κοντά στο χωριό ο Αγιος Γεώργιος ο Ξιφηφόρος, , γραφικό και καλά διατηρημένο ολόγραφο εκκλησάκι με δυο Αγίους Γεωργίους μόλις μπαίνομε στις δυο κόγχες του. Στην αντίθετη κατεύθυνση βρίσκονται τα μινωικά κτίσματα που στα 1932 αποκάλυψε ο Σπ.Μαρινάτος(αρχαιολόγος)- εντοπίσαμε την δεξαμηνή των καθαρμών, που έχει ακόμα νερό.

Η δεξαμενή των καθαρμών, περιμένει ακόμα τους πιστούς...

Η πορεία χωρίς στάση για τον ΠΑΤΣΟ, και το φαράγγι του Αγίου Αντωνίου. Μέσα από λόφους και κοιλάδες μεταξύ Ψηλορείτη και Κέδρου οι φιδίσιοι πολύκλαδοι δρόμοι μας οδήγησαν στο φαράγγι, που μας είχαν περιγράψει γνωστοί και φίλοι. Διαφορετικό από ότι περιμέναμε και καλά αξιοποιημένο, με δρόμους καλοσχεδιασμένους και μονοπάτια, χωρίς τις τουριστικές ακρότητες και το βάρβαρο γούστο που φαίνεται αναπόφευκτο στις εμπορικές επιλογές μας.

Δρομάκια γραφικά και διαδρομές όμορφες και εύκολες για όλους

Συνεχίστε την ανάγνωση ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚEΝΤΡΙΚH ΚΡHΤΗ (ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΕΣ)

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝ.ΚΡHΤΗ : ΣΗΤEΙΑ

Από το εξώφυλλο του βιβλίου του Σ. Ευαγγελάτου για το Κορνάρο

Πρίν μιαν εβδομάδα ακριβώς, εκδρομή στην Σητεία, γρήγορη απόφαση για μια διαδρομή που περίμενε πολλά χρόνια.
Ξεκινήσαμε πρωί, με τον Κορνάρο στο σακίδιο μας και τον Γιώργο Νικολαϊδη στη μνήμη και την καρδιά μας. Στην δεκαετία του 1970-80 είχαμε πολλές φορές βρεθεί στον πιο απρόσιτο νομό της Κρήτης και είχαμε αποκτήσει συνδέσεις με ορισμένους από τους εξαιρετικούς κατοίκους και στενούς δεσμούς με τον Γιώργο και την οικογένεια του, που μας φιλοξενούσε με απερίγραπτη ευγένεια και αγάπη. Ηταν ακόμα νεανική η ηλικία μας , μόλις είχαν δει το φως του ήλιου τα τέκνα μας και η απόμερη αυτή περιοχή προσφερόταν για μικρές και μεγάλες διακοπές, όλον το χρόνο.

Στο κέντρο ο Γιώργος Νικολαϊδης( με το μωρό στην αγκαλιά) πρώτη Δεξιά η Πόπη Δατσέρη σύζυγός του.

Η πόλη της Σητείας δεν ήταν παρά η κατάληξη της διήμερης εκδρομής, είναι ακόμα νωρίς για παραμονή, για να βρεθουμε στο αξέχαστο εκείνο περιβάλλον. Θα περιορστούμε στην περιοχή των αρχαιολογικων αξιοθέατων τόπων- να συνηθίσουμε και μετά , άλλη φορά θα δούμε. Ο εξαίρετος καλοκάγαθος φίλος μας, ο Γιώργος Νιολαϊδης θα μας συνοδέψει, ίσως προσθέτει πληροφορίες που λείπουν από τους τουριστικούς μας οδηγούς, ίσως προτείνει κανένα καλό ταβερνείο γα το γεύμα μας. Υπερδραστήριος, έξυπνος και αποδοτικός, ξέρει τα πάντα στο νομό του, θα μας ανοίγει όλες τις πόρτες και θα μας οδηγήσεις στις πιο όμορφες γωνιές.

Πρώτη στάση μετά την Παχειά άμμο το καφέ ΠΑΝΟΡΑΜΑ, για μιαν ανάσα και απόλαυση του ανοικτού γαλαζοπράσινου ορίζοντα

Πρώτη επιλογή, προφανής, ο Πύργος του Κορνάρου και το εκκλησσάκι με το περίφημο χάραγμα. Χωρίς απογοήτευση μάθαμε ότι δεν είναι βενετσιάνικο το επιβλητικό μνημείο αλλά τουρκικό και η χρονολογία 1677 με την υπογραφή Βιτσένζο Κορνάρος, δεν έχει σχέση με τον ποιητή του Ερωτόκριτου. ¨Ομως αυτά τα λίγα γράμματα και οι αριθμοί, δημιούργησαν μιαν ατέλειωτη διαμάχη, μεταξύ κορυφέων φιλογόγων και ιστορικών, γιατί συνδέονται με τον καθορισμό της χρονολογίας γραφής του έργου και τον εντοπισμό του ίδιου του ποιητή, την ταύτισή του με κάποιον από τους μέχρι τώρα προκύψαντες Βιτσένζους Κορνάρους.

Ο Πύργος είναι τριόροφος και με σταρνίτσι, έχει ανακαινισθεί όπως και το βενετσιάνικης εποχής εκκλησάκι, με το χάραγμα του 1677

Φτάσαμε στον Πύργο μέσω Μυρσύνης, αλλά επιστρέψαμε από το δρόμο του Μόχλου – καλύτερη επιλογή, περάσαμε κι από την Τουρλωτή, χωριό της γιαγιάς της Μπίαινας, της φουρνάρισσας το γένος Λιλιμπάκη – κάποιος ζει από αυτήν την οικογένεια μας είπαν. Συνεχίσαμε πρός Χαμαίζι, την κυκλική κατοικία (έπαυλη) που κάποτε διαβάζαμε στην ιστορία της αρχιτεκτονικής του Χαράλαμπου Μπούρα. Κατασκευασμένη στην κορυφή ενός χαμηλού λόφου, που δεσπόζει καλών καλλιεργούμενων εδαφών. Παράξενο κατασκεύασμα, περίεργης κάτοψης, που κάποτε ανέσκαψε ο Ξανθουδίδης.

Ο λόφος της μινωϊκής έπαυλης δεσπώζει σε καλλιεργήσιμα εδάφη

Η κάτοψη του κυκλικού κτιρίου που παρουσιάζουμε, περιλαμβάνει αποθήκες και δωμάτια και άλλους ειδικούς χώρους.
4= Ιερός χώρος
7=μοναδική είσοδος
14=σκάλα ανωγείων
Η= δεξαμενή για τον ανασκαφέα, και για τον Πλάτωνα (αρχαιολόγο) αποθέτης
12=εσωτερική αυλή

Το κυκλικό ή καλύτερα ελλειπτκό κτίριο έχει στο κέντρο ένα πηγάδι, μάλλον αποθέτη

Η συνέχεια περνάει από την Πάνω και Κάτω Κρυά (;) για το Mόντε Φόρτε, βενετσιάνικο φρούριο , στη μέση της απόστασης της βόρειας από τη νότια θάλασσα. Δίπλα στο δάσος των ανεμομύλων (γεννητριών) των κορυφών ένα τοπίο πολύ άγριο, αταίριαστο στην ήπια Ανατολική Κρήτη πρόσφερε κ’αποτε στους πανέξυπνους βενετσιάνους, φυσικές και φτηνές και απόρθητες οχυρώσεις.

Το φρούριο δεν είχε ανάγκη πολλές εργασίες για να γίνει απόρθητο οχυρό

Κατασκευασμένο τον 13ο-14ο αιώνα πρόσφερε προστασία στους κατοίκους των γύρω οικισμών, μπορούσαν να κάνουν επισκόπιση βοριά και νότου, έβλεπαν και τις δυο θάλασσες. Χώροι για ανάπαυση και περισυλλογή, κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο του κάστρου, που φαίνονται οι ξεδοντιασμένες παλιές πολεμίστρες που δεν φοβίζουν κανέναν πια.

Οι ξεδοντιασμένες πολεμίστρες του Monte Forte δεν φοβίζουν κανένα

Το εκκλησάκι μικρό, τυπικό δείγμα μιας εποχής, δεν διατήρησε τις πολύτιμες τοιχογραφίες που θα υπήρχαν, όμως διασώζει το ταπεινό και ευγενικό πνεύμα της λαϊκής ευσέβειας.
Διασώζει  το ταπεινό και ευγενικό πνεύμα της λαϊκης ευσέβειας

Η φυσική οχύρωση του Μόντε Φόρτε μας εντυπωσίαζε καθώς αναχωρούσαμε προς την Ετιά, για την βενετσιάνικη έπαυλη Ντεμέτζο. Στην τουρκοκρατία έγινε σπίτι κάποιου επίσημου τούρκου πασά και επικράτησε η ονομασία “Σεράγιο” δηλαδή παλάτι. Η αναστήλωση που ολοκληρώθηκε , δείχνει την αρχιτεκτονικη της υπαίθρου, είναι εξαιρετικό δείγμα της βενετσιάνικης εποχής (15ος αιώνας)

Η έπαυλη τςη Ετιάς, είνα εξαίρετο δείγμα της βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής του 15ου αιώνα

Αρκετές εκκλησιές στη γειτονιά Ντεμέτζο, διασώζουν ίχνη τοιχογραφιών και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη που τριγυρίζει τα ερείπια του οικισμού των κολλήγων των Ντεμέτζο.

Εσωτερικό της δίκλητης εκκλησιάς, όλοι οι ναοί είναι ανοικτοί στους επισκέπτες

Οι παλιοί ναοί λειτουργούν σήμερα και δείχνουν τις συνήθειες και την ευλάβεια των κατοίκων της περιοχής. Είναι κατά κανόνα σωστά ανακαινισμένοι, δεν υπάρχει η κακοποίηση που συναντάμε στα χωριά του Ηρακλείου, που στην προσπάθεια να συντηρήσουν και προσθέσουν προκαλούν καταστροφές (ιστορικές και αισθητικές)

Μια πέτρινη λεπτομέρεια, σφραγίζει τη μοναδικότητα του μνημείου

Στους όχι ιδιαίτερα θρησκευόμενους, οι επισκέψεις των παλιών εκκλησιών, προσφέρουν μιαν εξαίρετη αισθητική ευχαρίστηση. Και βέβαια αν έχουν και ιστορικά ή λαογραφικά ενδιαφέροντα, μπορούν να βρούν πολλά στοιχεία μεγάλης σημασίας.

Εικόνα με λαϊκά στοιχεία, θυμίζει πολύ τον Θεόφιλο-πολύ μακριά από την στυλιζαρισμένη βυζαντινή αγιογραφία.

Τελευταία επίσκεψη αυτής της μέρας, έχει φτάσει το βράδυ πια, ο μεσαιωνικός οικισμός της ΒΟΪΛΑΣ. Εδώ καθώς πέφτει το φως όλα γίνονται επίφοβα. Στα 1583 είχε 300 κατοίκους, ο βενετσιάνος άρχοντας είχε το φέουδο του εδώ, οι ευπατρίδες βενετσιάνοι Ζένοι όταν οι τούρκοι καταλάβουν την Κρήτη δεν θα δυσκολευτούν να προσαρμοσθούν, δηλαδή να εξισλαμισθούν και να φορέσουν σαρίκι. Ο οικισμός τουρκοποιήθηκε, ξανακτίσθηκε, ο πύργος που έχει ακόμα κάποια στοιχεία επιβολής είναι τουρικιής μάλλον εποχής -ας λένε άλλα οι πινακίδες.

Ο πύργος είναι μάλλον τουρκικός, δεν στέκει καλά, παρά την κάποια συντήρηση
Εσωτερικό κατοικίας , απολύτως τουρκικής εμπνεύσεως...

Τα χαλάσματα και τα χοντρά καλτερίμια όσο σκοτεινιάζει απωθούν, φοβίζουν, ο άγριος Τσιν Αλής Τζεναλής που τρομοκρατούσε κάποτε τους ραγιάδες, έχει στιγματίσει τους χώρους , αισθάνεται κανείς τα χνάρια του και την αποφορά την του.
Μα μια εκκλησιά τα ησυχάζει όλα, σε επίκαιρο σημείο του οικισμού μας γλυκομιλά και μας γαληνεύει.

Μια εκκλησιά σε επικαιρο σημείο, στη άκρη του οικισμού μας ησυχάζει

Ο ναός είναι μια διμάρτυρη εκκλησία του15ου αιώνα, μεγάλης ιστορικής σημασίας. Στην νότια αψιδωτή κόγχη υπάρχει ο οικογενειακός τάφος των Σαλαμών, εβραίων που που ήρθαν τον 14ο αιώνα στη Σητεία και εκχριστιανίσθηκαν. Από αυτούς πιθανότατα προέρχεται ο εθνικός μας ποιητής, Διονύσιος Σολωμός. Ο προππάπος του Νικόλαος εγγράφεται στο ‘Libro d΄Oro” της Ζακύνθου στα 1670. Στα 1785 ο πατέρας του ποιητή Νικόλαος και ένας αδελφός του, ζητούν από τις βενετικές αρχές αναγνώριση των τίτλων τους, μνημονεύουν ότι ο πρόγονός τους, Φραγκίσκος, υπήρξε Covernatore (Διοικητής του μισθοφορικού στρατού) του Βασιλείου της Candia (Κρήτης)

Είσοδος του ναού της ΒΟΪΛΑΣ, διακοσμημένη με περίτεχνο τρόπο

Τοιχογραφημένη κόγχη, τάφος των προγόνων του Διονυσίου Σολωμού

Η νύχτα έπεσε στην ΒΟΪΛΑ σκεπάζοντας τα ερείπια του οικισμού αιμοσταγούς Τζεναλή και την ειρηνική ωραία ζωγραφισμένη κόγχη των Σαλαμων. Η Σητεία δεν ηταν μακριά και έπρεπε να φύγουμε πρωί. Η μνήμη του Γιώργου Νικολαϊδη, επανερχόταν έντονα. Δεν ήμουν ακόμα έτοιμος, να ψάξω. Αν και ξέρω ότι η Πόπη Δατσέρη περιμένει κάποιαν ώρα.

Το πρωί η Σητεία έλαμπε στα ήρεμα νερά, ζήλευα τους ψαράδες...

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ

Οι εικόνες του καλοκαιριού μας οδηγούν στην Ελούντα (ακουαρέλα του Σπ.Ζ.)
Οι εικόνες του καλοκαιριού μας οδηγούν στην Ελούντα (ακουαρέλα του Σπ.Ζ.)

Καινούρια χρονιά με μικρή βόλτα στον Άγιο Νικόλαο, Σαββατοκύριακο για μπάνιο, αλήθεια δεν χρειάζεται να ναι κανείς χειμερινός κολυμβητής.Στο κέντρο του οικισμού, Κυτροπλατέα η λιακάδα προσκαλούσε την ήρεμη θάλασσα και το διακριτικό κύμα. Ενώ το Κρητικό πέλαγος σπίθιζε και οι πλόες των επιβατηγών είχαν διακοπεί, εδώ χαρά θεού 21 βαθμοί Κελσίου και χαρούμενη παραλία.
Συνεχίστε την ανάγνωση ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΨΗΛΟΡEΙΤΗ : ΤΟ ΚΑΤΑΦYΓΙΟ ΤΟΥ ΠΡΙΝΟΥ

Ανεβαίνοντας η θέα άνοιγε σε πολλά επίπεδα - ακουαρέλα του Σπύρου Ζ
Ανεβαίνοντας η θέα άνοιγε σε πολλά επίπεδα - ακουαρέλα του Σπύρου Ζ

Μετά από πάρα πολλά χρόνια μικρή ορειβασία στο βουνό του μεγάλου Θεού, τον Ψηλορείτη. Από την ευκολότερη πρόσβαση των Κάτω Ασιτών, την επομένη των Χριστουγέννων, αποφασίσαμε την εκδρομή, που χρόνια περίμενε στον προγραμματισμό των πιο παλιών τετραδίων μου. Οι μνήμες επέμεναν έπρεπε να επιστρέψουμε στ΄αχνάρια των φίλων, στην ηλικία των μεγάλων προσδοκιών, στις εικόνες που θάμπωσαν μα δεν ξεχάστηκαν.

Συνεχίστε την ανάγνωση ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΨΗΛΟΡEΙΤΗ : ΤΟ ΚΑΤΑΦYΓΙΟ ΤΟΥ ΠΡΙΝΟΥ