ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΥΡΑΚΗΣ, ΕΝΑΣ ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ

Fourakis!

ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΥΡΑΚΗΣ, ΕΝΑΣ ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ

αφιέρωση: Στον ΤΑΛΩ

Ήρθε ξαφνικά, σπάζοντας το σκληρό τσόφλι της χαμένης μνήμης, με τα βιβλία του (4 τόμοι) που πρόσφερε κυριακάτικη συντηρητική ,

υπερδεξιά (ας συγχωρηθεί ο παρωχημένος όρος)εφημερίδα. Γιάννης Φουράκης, σύντροφος των φοιτητικών χρόνων, δημοσιογράφος και συγγραφέας, πολυγραφότατος, συμπαθής σε ορισμένους κύκλους – αλλά τελείως άγνωστος στο ευρύ κοινό.

Ο χώρος που τον κέρδισε στην μεταπολίτευση, όχι αρκετά οικείος μας, σχετίζεται με την αντισιωνιστική θεωρία και πολιτική, την αρχαιοελληνική (παρα)φιλολογία, και τα μυστήρια που την συνοδεύουν, την περίπλοκη ανάλυση των σκοτεινών υποθέσεων, για πολλά κρίσιμα ζητήματα του σύγχρονου κόσμου.

Δεν μπορούμε καθόλου να τον παρακολουθήσουμε στα πνευματικά και πολιτικά του βήματα, δεν έχει και νόημα – είμαστε όλοι αρκετά ηλικιωμένοι και κατασταλαγμένοι, δεν έχουμε δυνατότητα ούτε να καταλάβουμε πολλά διαφορετικά θέματα των άλλων,

ούτε ( πολύ περισσότερο) να αλλάξουμε, θεωρήσεις και τοποθετήσεις – κι αν συμβεί , δεν ενδιαφέρει και κανέναν. Όμως ο Γιάννης Φουράκης, ήταν κάποτε <δικός> μας με κάποιον τρόπο, στην μεγάλη δημοκρατική <εξέγερση> του 1960- 65,

Από την εποχή του αντιδικτατορικού αγώνα, δεν ηταν αδιάφορος μα δεν ζήτησε εύσημα...
Την εποχή του αντιδικτατορικού αγώνα, δεν ηταν αδιάφορος μα δεν ζήτησε εύσημα…

στους κρητικούς φοιτητές, ένας ψηλός και ντελικάτος νέος, από τα Χανιά – συμμετείχε παντού, στις συζητήσεις στις συγκεντρώσεις στις μεγάλες πορείες και τις ατέλειωτες συγκρούσεις, με την αστυνομία.

Κανείς δεν ήξερε σε ποια σχολή ανήκε ακριβώς, μα δεν ρωτούσε και κανείς – οι φήμες τον έφερναν σπουδαστή κάποιου δημοσιογραφικού κολεγίου – αφού η δημοσιογραφία ήταν το σημαντικό ενδιαφέρον του.

Στις πολιτικές ομάδες ήταν στους κεντρώους της ΕΔΗΝ, μα δεν είμαστε σίγουροι, εμείς οι Αριστεροί, που ακριβώς πολιτικά βρισκόταν, δεν ήταν σε κανέναν πειθαρχικός σε<γραμμές >και κόμματα.

Η Μεγάλη Πορεία Ειρήνης, το τμήμα της Ιατρικής, δεξιά κρατάει το πανώ ο Μ.Μαμαλάκης, στη μέση με το πουλόβερ Μ.Κιουρτζόγλου
Η Μεγάλη Πορεία Ειρήνης, οι Κρήτες φοιτητές πρώτοι, ο Γ.  Φουράκης  γίνετια πρωταγωνιστης…

Αν και ήταν κεντρώος χωρίς αμφιβολία,  δεν τον κάλυπτε η νεολαία του Κέντρου, που με τις οργανώσεις της και τα στελέχη της κυριαρχούσε στους σπουδαστές της Κρήτης.

Εμείς οι άλλοι (αριστεροί) αμφιβάλλαμε για την στάση του, κι όταν βρίσκαμε ευκαιρία τον απομονώναμε, μα ς παραξένευε η ανεξαρτησία της γνώμης του, η πολιτική του αυτονομία, η παρρησία και το θάρρος του. Μα ποιος νομίζει ότι είναι;

Εύκολα η συνομωσιολογία (που τον απασχόλησε αργότερα) μας οδήγησε σε σκοτεινές σκέψεις: αφού δεν ακούει (ελέγχεται) από κανέναν, θα ναι <βαλτός>.

Αυτός ο αθώος ιδεαλιστής, που αγωνιζόταν σκληρά για την επιβίωση (ενώ εμάς μας τάιζαν άλλοι (οι γονείς) έγινε <μίσθρανον όργανον>.

Τόσο καταλαβαίναμε, τόσο λέγαμε, ανόητοι μέχρις αναισθησίας.

Κάποτε του κάναμε κακίες και ακρότητες, αλλά μας αντιμετώπισε με χριστιανική ανεξικακία και καλοσύνη (είναι δύσκολο και να τις αναφέρουμε).

Είναι στο νού μου η μορφή του, είναι όπως όταν γέρασε, ένας αδύνατος σκελετωμένος αγωνιστής εκτός εποχής, ένας ιδαλγός, ένας σύγχρονος Δον Κιχώτης.

Είχε ψάξει τότε παλιά, να βρει κάποιον βοηθό, έναν Σάτσο, αλλά απέτυχε πολλές φορές κι έμεινε τελικά μόνος. Είχε σιγά σιγά κατασκευάσει τον δικό του κόσμο, ολοκληρωμένο, τέλειο, κι αυτός έδειχνε τους εχθρούς του.

Οι ανεμόμυλοι, θα μπορούσε να ήταν οι αληθινοί εχθροί, όμως δεν άργησε να βρει τον δρόμο της έκφρασης, αυτό ίσως να μετράει πιο πολύ, από τις θεωρίες και τις αναλύσεις και τα συμπεράσματα .

… Δεν υποχώρησε στην παντοδύναμη δημοσιογραφική και φιλολογική επιταγή για <ανόθευτη και γνήσια Δημοτική>,έκανε μείξη: όπως κάποτε η Πηνελόπη Δέλτα. Και πέτυχε , είχε δίκιο.

Ο νέος του 1965, οδηγούσε ταξί για το μεροκάματο, έγραφε για να υπάρχει, αγωνιζόταν χωρίς ανάσα, για να βρει το δρόμο του. Κι έφυγε όταν κουράστηκε, στο διαδίκτυο διαβάσαμε:

….

Ο πολυαγαπημένος μας και Σεβαστός συγγραφέας, Ιωάννης Φουράκης, ανεχώρησε, σήμερα 1η Δεκεμβρίου, για το μεγάλο ταξίδι προς το άστρο από το οποίο ήλθε. Όσοι  είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε από κοντά, γνωρίσαμε στο πρόσωπό του έναν άνθρωπο αγνό και αληθινό σε ολόκληρο το βίο του, πρότυπο αμέμπτου ηθικής. Το σημαντικό του έργο θα είναι πάντα πολύτιμο εργαλείο για οποιονδήποτε μελετητή – ερευνητή, αλλά και  απτή απόδειξη για το ήθος και την καθαρότητα της ψυχής ενός ανθρώπου απόλυτα αφοσιωμένου στα  υψηλά ιδανικά που υπηρετούσε.”

….

Ο φίλος του Σίφης Κ. που κάποτε τον είχε διαλέξει για σύντροφο στις πορείες του, είχε εγκαταλείψει τον μάταιο κόσμο λίγο πρίν, στα 2006 …

ΣΟΦΙΑ ΛΙΛΙMΠΑΚΗ: ΚΙΜΩΝ ΕΥΓΕΝΗΣ, ΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΩΤΗΣ ΓΙΑΤΡΟΣ (ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ)

ΕΝΑΣ  ΕΥΓΕΝΗΣ  ΓΙΑΤΡΟΣ  ΣΤΟ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Από εφημερίδα...
Από εφημερίδα…

Ο Κίμων Ευγενής δεν ήταν ένας συνηθισμένος θεράπων του Ιπποκράτη.

Είχε τη γενική αποδοχή της κοινωνίας και τη φήμη του γιατρού που έλυνε δύσκολα διαγνωστικά προβλήματα.

«Αυτό είναι για τον Ευγενή», έλεγαν όταν δεν εύρισκαν αλλού λύση και έστελναν τον άρρωστο στο ιατρείο του στην οδό Δαιδάλου, αν θυμάμαι καλά(*).

Ήταν μια πολύ γνωστή φιγούρα της πλατείας των Τριών Καμαρών. Τα βράδια καθόταν στο καφενείο του Παπακαλιάτη, πάντα μόνος.

Από νωρίς το καλοκαίρι τον βλέπαμε να κολυμπάει καθημερινά στην παραλία του Μπρα. Στο σεμνότυφο Ηράκλειο η ερωτική του ιδιαιτερότητα συζητιόταν και γινόταν σχεδόν απαγορευτική για τη συναναστροφή μαζί του.

Ποτέ δεν τον είδα να συνομιλεί με κάποιον σε κοινή θέα, ούτε όμως έδειχνε να επιζητεί ποτέ κάτι τέτοιο.

Διακριτικός, παρατηρητικός, καλόγουστος, απόλυτα μοναχικός μες στον αδιάφορο κόσμο.
Θυμήθηκα την, τόσο ευεργετική στην πόλη, προσφορά του με αφορμή την κατάσταση που παρουσιάζει σήμερα η ιατρική περίθαλψη και ιδιαίτερα των απόρων.

Ο ιατρός Κίμων Α. Ευγενής, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Λυώνος, όταν επέστρεψε το 1939, μετά από επταετείς σπουδές στο εξωτερικό, άνοιξε ιατρείο στο Ηράκλειο και δεχόταν «τας Κυριακάς τους απόρους δωρεάν».

Παραθέτω τη σχετική καταχώριση στην εφημερίδα “Ανόρθωσις”, 31 Αυγούστου 1939. Είχαν αρχίσει να ακούγονται τα τύμπανα του πολέμου…

Ιπποκράτης, αναγεννησιακή παρουσίαση
Ιπποκράτης, αναγεννησιακή παρουσίαση

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Δεν ήταν στην οδό Δαιδάλου, αλλά ένα δρόμο παράλληλο πιο κάτω. Το σπίτι  του -(και  ιατρείο  μάλλον) ήταν διόροφο, από τα πρώτα μεταπολεμικά κτίρια.

ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ ΣΥΝΑΠΑΝΤΗΜΑΤΑ

Πέρασαν χρόνια πολλά , μα δεν την ξεχνάμε – ο Μύρων Μιγάδης δημοσίευσε στην τοπική  ΠΑΤΡΙΔΑ ένα κείμενο με τον τίτλο: «ΣΤΗ ΜΕΛΙΝΑ ΜΑΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ, ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ, ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΤΕ…»

Ο Νίκος Καζαντζάκης με την Μελ΄να και τον Ντασέν - τοέργο γυρίστηκε όσο ζούσε ο μεγάλος κρητικός συγγραφέας
Ο Νίκος Καζαντζάκης με την Μελ΄να και τον Ντασέν – τοέργο γυρίστηκε όσο ζούσε ο μεγάλος κρητικός συγγραφέας

Ανατρέχει στα 1956, άνοιξη ήταν τότε, η Μελίνα δίπλα στον Ντασεν στον Άγιο Νικόλαο αναστατώνουν το νησί μας, κανείς δεν μένει αδιάφορος, το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, έδωσε ιδανική ευκαιρία στον σκηνοθέτη και πιο πολύ στην Κρήτη.

Όλοι  τρέξαμε στην μικρή πολιτειούλα , με την άπατη (έτσι λέγανε)λίμνη, το ασήμαντο λιμάνι με το εξαιτετικό ζαχαροπλαστείο και το εστιατόριο που το έβγαλαν (ονόμασαν ) ΡΙΦΙΦΙ, να δουμε τι γινόταν…

Μύρων Μιγάδης 2013, αρχείο ΑΛΚΜΑΝ
Μύρων Μιγάδης 2013, αρχείο ΑΛΚΜΑΝ

Κόσμος και λαός, τα πρώτα χελιδονια του τουρισμού πέταγαν πια στον ανοιξιάτικο ουρανό μας, μα ποιος να το καταλάβει. Εμείς  ξέραμε  μόνο (και αγαπούσαμε) τον Καζαντζάκη και τις διασημότητες του θεάτρου και του κινηματογράφου…

Τότε, την άνοιξη του 1956, μια τριμελής παρέα νεαρών από το Ηράκλειο ξεκίνησε για ένα διήμερο στην πολίχνη της ανατολικής ακτής του Μεραμπέλου, να δούνε τι γίνεται , να παρακολουθήσουν κάποιο γύρισμα της ταινίας «Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ», κανείς δεν γνώριζε τη αλλαγή στον τίτλο που είχε κάνει ο διάσημος σκηνοθέτης.

Θα΄ταν Σαββατοκύριακο, πως αλλιώς θα μπορούσαν να πάνε καθημερνή, αφού ήταν  όλοι εργαζόμενοι.  Ένα από τους τρείς, ο πιο φανατικός της θάλασσας και ο πιο ρωναντικός , ως φαίνεται, ξύπνησε πρωί τη δεύτερη μέρα, να κάνει μπάνιο, τη ώρα της ανατολής…ιδού τι θυμάται ο Μύρων Μιγάδης :

Αξέχαστο κινηματογραφικό ζευγάρι
Αξέχαστο κινηματογραφικό ζευγάρι

θυμάμαι νοσταλγικά και καρτερώ την Ανατολή στο Αμμούδι (στην παραλία του Αγίου Νικολάου), τις πρώτες ηλιακτίδες της Ανατολής να χαϊδεύουν την πλάση και το μουρμούρισμα της θάλασσας να κρατά συντροφιά στους νεανικούς συλλογισμούς μου, καρτερώντας τον ήλιο να ζεστάνει και να φωτίσει την πλάση.

Στο παραλιακό τότε στενό δρομάκι, που μας έφερνε από την πόλη, στη μοναχική αλλά τόσο γραφική παραλία , ελάχιστοι άνθρωποι άφταναν κοντά της , για να δεχτουν τα χάδια της θάλασσας και τα κροξίματα των γλάρων, που με λευκές πινελιές, στόλιζαν το ήρεμο θαλασσοστράτι.

Καρτερώντας την Ανατολή, μια γυναικεία  σιλουέτα χάϊδευε με τα βήματά της το έρημο θαλασσοστρατι προς το  Αμμούδι. Για λίγι ένιωσα αμήχανος, όμως μια γλυκειά φωνή, σαν χάδι θαλασσινό, με συνέφερε.

-Καλή μέρα, είναι κρύα η θάλασσα;

Ο Άγιος Νικόλαος την Δεκαετία 1950-60
Ο Άγιος Νικόλαος την Δεκαετία 1950-60

Δειλά δειλά είπα όχι, καθώς εκείνη   αργά αργά έβγαζε ένα φορεμα γκρ’ιζο πυ φορούσε και η θάλασσα χάϊδευε τα πόδια της,.Ο νιόβγαλτος ζεστός ήλιος , έντυνε με χρυσές ακτίνες  κάθε  γωνιά της ακτής..

-Θα μου κάνεις παρέα στο μπάνιο;

-Βεβαίως , γιατί όχι;

Η θάλασσα αγκάλιασε τα κορμιά μας,τότε μου μίλησε  για την ταινία που γύριζαν στον «Αγιο…

Η κοσμική σήμερα Κυτροπλατεία, όπως ήταν πριν τον Πόλεμο , αρχείο "Αλκμαν"
Η κοσμική σήμερα Κυτροπλατεία, όπως ήταν πριν τον Πόλεμο , αρχείο «Αλκμαν»

αφου ντύθηκε με ένα καλημέρα  γλυκό, γελαστό είπε:

-Πρέπει να φύγω, γιατί ο χρόνος είναι ακριβός δυστυχώς…

Τα βήματά της άφησαν τα σημάδια της στην αμμουδιά και η σιλουέτα της χάθηκε στον θαλασσινό ορίζοντα που πριν λίγο είχε στολίσει με το κορμί της η Μελίνα.

Έχουν περάσει τόσα χρόνια, όμως κάθε άνοιξη θυμάμαι νοσταλγικά  το χάδι της φωνής της , στην  έρημη ακτή, στο μουρμούρισμα της θάλασσας που αντέχει ακόμα στο χρόνο  και στον άνεμο, να χαϊδευουν τις γκρίζες αναμνήσεις μου…

 

Ημέρα ΠΟΙΗΣΗΣ η 21 Μαρτίου, το σημερινό κείμενο ίσως δείχνει ότι η ζωή έχει μια δική της τέχνη, την ποίηση της καθημερινής ζωής.

 

 

 

 

 

 

ΛΟΥΛΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ – ΠΑΛΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ (… ΔEΝ ΕΠΑΨΑ ΠΟΤΕ ΝΑ ΥΠΟΦΕΡΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤEΡΑ)

Λούλα Αναγνωστάκη, φωτογραφία εφημερίδας
Λούλα Αναγνωστάκη, φωτογραφία εφημερίδας

ΛΟΥΛΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΑ ΝΕΑ 30.6.2012
ΑΛΚΜΑΝ / 9 Ιουλίου 2012

(Λούλα Αναγνωστάκη, από το αρχείο Γ.Ζ.)
Η Λούλα Αναγνωστάκη, είναι βαθιά μέσα στο μυαλό μας, σαν χώρος άγνωστος δίπλα στον αγαπημενο μας ποιητή,

την διαισθανόμαστε, αλλά δεν είμαστε σίγουροι. Από τα έργα της έχουμε διαβάσει τα μισά και όχι προσεκτικά και έχουμε

δεί στη σκηνή μόνο τον «Ήχο του όπλου.» Είναι πάντα στις «πνευματικές» μας υποχρεώσεις να μελετήσουμε τα γραφτά της,

να ανακαλύψουμε (επί τέλους) την περιοχή της να βεβαιωθούμε αν και πόσο μας αρέσει.

Το σκοτεινό της πρόσωπο, η «μαγική» της κοψιά (προφίλ), τα στοιχεία που συγκροτούν την εικόνα της, μας ελκύουν,

μα ποτέ το Θέατρο δεν φτάνει στην πόλη μας έντονα, να μας οδηγήσει στα κείμενα της.

Κανείς πό τους αναρίθμητους ερασιτεχνικούς θιάσους δεν διαλέγει κάτι δικό της, λες κα φοβούνται το εγχείρημα.

Προτιμούν ξένους συγγραφείς και μπουλβάρ και ότι φανταστεί κανείς.

 

Ο μεγάλος αδελφός της (Μανόλης Αναγνωστάκης)την καλύπτει και την αναδεικνύει.

Γιώργος Χειμωνάς, έμεινε στη μνήμη ως συγγραφέας μεγάλων δυνατοτήτων
Γιώργος Χειμωνάς,  συγγραφέας μεγάλων δυνατοτήτων

 

Μα κι ο σύντροφός της (Γιώργος Χειμωνάς) δεν βοηθάει την ύπαρξη της, χαμένος στην αχλή του θρύλου,

την προβάλλει αλλά και την περιορίζει.

Αν και μεταξύ Συμπληγάδων που όταν ανοίγει η μια κλείνει η άλλη, κατάφερε να διακριθεί και να αναδειχθεί,

στην πρώτη σειρα των ανθρώπων της Τέχνης του Θεάματος (όπως θα λεγε ο Γκόρντον Γκρέϊκ).

Η ωραία συνέντευξη στα ΝΕΑ, πρόσφερε πληροφορίες και φώτισε τη συγγραφέα, μας κίνησε το ενδιαφέρον.

Αφαίρεσε το πέπλο που την καλύπτει (θέλει η ίδια ίσως), φανέρωσε πλευρές της που συγκινούν και πιο πολύ

ενέδειξε χαρακτηριστικα :την ευθύτητα της ματιά της, την ενεπιτίδευτη ειλικρίνιεια την οξύτητα του πνευματός της της πολιτική ευθυκρισία της.

Ξανανοίξαμε έργα της, όσο προλάβαμε από χθές, σαν ν΄ άλλαξε η ατμόσφαιρά τους και η δική μας. Να ναι η μεγάλη έκπληξη του καλοκαιριού;

Θα απαντήσουμε αργότερα.

Πειοριζόμαστε επί του παρόντος στην αντιγραφή σημείων της συνεντευξη των ΝΕΩΝ (30-Ιουνίου 2012)

ouranos1-460x306
Από θεατρικό της έργο…

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ  30.6.2012
(…) Αριστερή;

Ναι. Δεν υπήρχε και τίποτε άλλο.

Τι εννοείτε; Οι διανοούμενοι πρέπει να είναι υποχρεωτικά αριστεροί;

Εγώ δεν ήμουν καθόλου με τους διανοούμενους. Αλλά και δεν έπαψα ποτέ να υποφέρω για την Αριστερά.

Πολλές φορές αισθάνομαι ότι η Αριστερά είναι κάτι που τελείωσε ή που θα τελειώσει,αλλά παρ” όλα αυτά εγώ μένω εκεί.

Από τα μονόπρακτα¨Ουρανός κατακόκκινος » κλπ

Για ποια Αριστερά όμως μιλάτε; Και οι Σοβιετικοί αριστεροί έλεγαν ότι ήταν, αλλά ήταν δικτατορία.

Αλήθεια είναι αυτό που λέτε, γι” αυτό και εγώ ποτέ δεν τους υπερασπίστηκα.

Εσείς ποιες ιδέες της Αριστεράς υπερασπιστήκατε περισσότερο απ” όλες;

Την ισότητα, την οικονομική ισότητα, την ισότητα στα δικαιώματα.

Εσωτερικό στο σπίτι Της Λούλας Αναγνωστάκη (αρχείο Γ.Ζ.)
Εσωτερικό στο σπίτι της Λ. Αναγνωστάκη (αρχείο Γ.Ζ.)διακρίνεται δεξιά ο Τσε

Η Αριστερά πολλές φορές δεν ήθελε να ακούσει την αλήθεια του άλλου – ή κάνω λάθος;

Εχετε δίκιο. Δεν ήθελε να ακούει, αλλά τις περισσότερες φορές έκανε σωστά. Πολλοί άνθρωποι υπέφεραν και η Αριστερά

έπρεπε να τους υπερασπιστεί. Κουραστική δεν είναι αυτή η κουβέντα;

(…)

Καπνίζω τρελά, αλλά αυτό να μην το πούμε – δεν θέλω να λένε ότι διαφημίζω το τσιγάρο.

Δεν θα έπρεπε να καπνίζετε πάντως. Βασανίζετε τα αγγεία σας.

Δεν ενδιαφέρομαι για την υγεία μου πια. Και κατά βάθος πιστεύω ότι κάποια στιγμή θα ανακαλυφθεί ότι η νικοτίνη δεν κάνει τόσο κακό όσο λένε.

Ποια ήταν η πιο ευτυχισμένη περίοδος της ζωής σας;

Η δεκαετία πριν πεθάνει ο Χειμωνάς.

Τι σας έκανε ευτυχισμένη;

Είχα τον Γιώργο.

Είχατε γνωριστεί στη Θεσσαλονίκη;

Ναι. Ημουν παντρεμένη όταν τον γνώρισα. Τον αγαπούσα όμως και τον άλλον…

Συμβαίνει σε πολλούς αυτό.

Ναι. Αλλά με τον Γιώργο ήταν coup de foudre.

Δηλαδή;

Κεραυνοβόλος έρωτας. Δεν ξέρετε γαλλικά; Είναι διαδεδομένη έκφραση.

Και για τους δύο ήταν κεραυνοβόλος έρωτας;

Α, αυτό δεν το ξέρω καθόλου. Μη με ρωτάτε για τα αισθήματα του Γιώργου, δεν τα ξέρω.

Μπορεί να μην ήταν ίδια με τα δικά μου. Και μάλλον δεν ήταν ίδια με τα δικά μου.

Δεν εξέφραζε τα αισθήματά του;

Ούτε ο ίδιος δεν ήξερε πραγματικά ή ήξερε πάρα πολύ… Ποτέ δεν τον κατάλαβα.

Κι εγώ έχω μια εικόνα του Χειμωνά λίγο σκοτεινή, δηλαδή ένας άνθρωπος απόμακρος…

Ετσι ήταν. Δεν ήθελε να θεωρείται σκοτεινός• αλλά για τον κόσμο, ακόμη και για μένα, ήταν σκοτεινός.

____________________________________________

Φίλους, παρέες;

Είχε, αλλά κατά βάθος αδιαφορούσε. Αν πω ότι τον ενδιέφερε μόνο ο εαυτός του, θα ακουστεί εγωιστικό. Τον ενδιέφεραν λοιπόν μόνο τα γραφτά του.

(…)Να μιλήσουμε για το θέατρο;

Εμένα δεν μου άρεσε το θέατρο. Το έβρισκα όμως πιο εύκολο. Αν στην Ελλάδα υπήρχε ένας καλός κινηματογράφος, όπως έξv

θα προτιμούσα να γράφω κινηματογράφο. Και οι φίλοι μου, όταν τους έλεγα δεν θέλω να πάω στο θέατρο,

μου έλεγαν «το κάνεις από σνομπισμό». Αυτή ήταν η πραγματικότητα όμως.

Με τον Μανώλη πόσα χρόνια διαφορά είχατε;

Επτά – οκτώ.

Μανόλης Αναγνωστάκης, στο Ηράκλειο και στο γραφείο της Ρ΄Χούρδου 4
Μανόλης Αναγνωστάκης, στο Ηράκλειο και στο γραφείο της Ρ΄Χούρδου 4

Παίζατε μαζί;

Ναι, ειδικά μετά την Κατοχή ήμασταν πολύ κοντά.

Από γνωστό έργο της Λούλας Αναγνωστάκη

Τι τύπος ήταν;

Φαινόταν ανοιχτός, έπιανε κουβέντα, αλλά στο βάθος ήταν πολύ πολύπλοκος.

Σας έδινε τα ποιήματά του να τα διαβάσετε;

Οχι όλα. Αλλά καμιά φορά έβγαζε ένα ποίημα, μου το έδινε και μου έλεγε πες κάτι…

Και εσείς τι του λέγατε;

Ε, καμιά φορά του διόρθωνα μια λέξη, αλλά λίγα πράγματα.

(…)

Τι πιστεύετε: γεννιέται ο άνθρωπος ή γίνεται; Δηλαδή, εσείς γιατί δεν γίνατε κομμώτρια;
Θα μπορούσα να είμαι.
(…)
Πώς τη βλέπετε την Αριστερά στην Ελλάδα;

Πολλές φορές είναι σαν να ακούω τη φωνή του Στάλιν.
(…)
Η Καρέζη υπήρξε φίλη σας;

Η Καρέζη; Οσο παιζόταν το έργο μου βλεπόμασταν συνεχώς. Μετά όμως σπάνια.

Οι άνθρωποι με τα μεγάλα ονόματα είναι πιο λίγοι από κοντά ή πιο μεγάλοι;

Αλλοι πιο λίγοι, άλλοι πιο μεγάλοι. Συνήθως ορισμένοι αθλητές είναι ανώτεροι από το όνομά τους.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το κείμενο αναρτήθηκε πριν τρία χρόνια (9.7.2012)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΜΠΩΚΟΣ, ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΜΠΩΚΟΥ ΦΑΡΣΑΡΗ

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΜΠΩΚΟΣ, ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ

Πέρασαν οι μέρες, ο Αντώνης ο Σμπώκος είναι στα Ανώγεια, στην ιδιαίτερη πατρίδα του πια, δεν θα τον ξαναδούμε στις γειτονιές του Ηρακλείου, δεν θα σχολιάσουμε μαζί την άθλια πολιτική επικαιρότητα, ούτε καν τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών. 50 χρόνια στις ίδιες περασές, αν και σε τελείως διαφορετικές απασχολήσεις, σε κοινούς προσανατολισμούς και συμπάθειες κοινωνικές και πολιτικές και άλλες.
Η κάποια διαφορά ηλικίας τον καθιστούσε χρήσιμο σύμβουλο , αλλά προσφερόταν και χωρίς καμιά δεύτερη σκέψη, με πλήρη ανιδιοτέλεια , γινόταν αρωγός , σε δύσκολες περιστάσεις, χωρίς να υπολογίζει κόστος και συνέπειες. Φίλος αληθινός, άνοιξε δρόμους γύρω του να περάσουν και να αναδειχθούν και να προκόψουν νέοι άνθρωποι, μα δεν αρνήθηκε σε κανέναν μικρό ή μεγάλο, χέρι βοήθειας – κι ήταν κάποτε δύσκολοι χρόνοι καιροί οργισμένοι .
Ανεβήκαμε πολλές φορές μαζί το μεγάλο βουνό (τον Ψηλορείτη) ήταν καλός οδηγός, μα ήταν και χρήσιμος εκτιμητής σε υποθέσεις που έπρεπε να κριθούν, στην καθημερινή ειρηνική ζωή μας, πρόσφερε την γνώμη του ταπεινά, συλλογίζομαι πόσο είχε δίκιο – όταν δεν τον άκουγα.
Στην εκκλησία του ορεινού οικισμού του, πριν έναν μήνα περίπου, μαζεύτηκαν συγγενείς και φίλοι να τον αποχαιρετίσουν, η αγαπημένη του εξαδέλφη η κ. Κρήτη Σπμώκου Φαρσάρη, διάβασε λίγα λόγια:

Αντώνης Σμπώκος, το χαμόγελό του δεν μπόρεσε να το σβήσει η ταλαιπωρία μιας επώδυνης αρρώστιας...(τελευταίες φωτογραφίες)
Αντώνης Σμπώκος, το χαμόγελό του δεν μπόρεσε να το σβήσει η ταλαιπωρία μιας επώδυνης αρρώστιας…(τελευταίες φωτογραφίες)

“ Αντώνη, Μπατζαντώνη (είπε προσπαθώντας να κρατήσει την ψυχραιμία της)
και για ανατρέξω στα πρώιμα χρόνια της νιότης, ΣΜΠΩΚΑΚΙ,
Σ΄αποχαιρετούμε με λύπη και πόνο αληθινό.
Όμως γνωρίζουμε ότι η ζωή είναι ένα “φευγαλέο πέρασμα στην αιωνιότητα” και ο φόρος του θανάτου κοινός, για όλους μας. Το συναίσθημα βαραίνει καταλυτικά και η σκέψη αποδείχνεται ανίκανη να λειτουργήσει.
Όμως , ελάχιστο χρέος στη μνήμη σου με παρακινεί να πω δυο λόγια τώρα που πια μόνο η ανάμνηση σου θα μας συντροφεύει.
Γεννήθηκες στ΄Ανώγεια. Παιδί της Κατοχής, του πολέμου, της φτώχειας και της ανέχειας. Ήρθαμε στο Ηράκλειο με τις οικογένειες μας. Μείναμε κοντά στη Χανιόπορτα, στην πολυκατοικία των “Ανωγειανών” όπως λεγόταν το σπίτι που μας φιλοξένησε, στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Ξεριζωμένοι, πρόσφυγες μα Ανωγειανοί όλοι συγγενείς , αδέρφια.

Εκεί σφυριλατήθηκε η στάση ζωής μας εκεί, ενώ προσπαθούσαν οι δικοί μας να επιβιώσουν, από τον χαλασμό, τον ξεριζωμό, τη δίνη του πολέμου, ήρθαν τα πολύ πιο δύσκολα για την στενή μου οικογένεια εμφυλιοπολεμικά χρόνια.
Εκεί , το 1954 χάσαμε το Σμπωκογιώργη, το θείο μου, που θυσιάστηκε για τα ιδανικά του, κι εσύ φαντάρος τότε κι εγώ σχεδόν παιδί, μου έγραψες για να με παρηγορήσεις και να μου δώσεις κουράγιο.
Και δέθηκε από τότε μια άρρηκτη φιλία και αλληλοεκτίμηση, πέρα από τον συγγενικό δεσμό.

Σπάνια φωτογραφία του Γιώργου Σμπώκου, από τη Νομικη Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Αντίσταση και το ΚΚΕ (δίπλατ του η αδελφή του Δόξα)
Σπάνια φωτογραφία του Γιώργου Σμπώκου, από τη Νομικη Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Αντίσταση και το ΚΚΕ (δίπλα του η αδελφή του Δόξα)

Σε ένοιωθα αδερφό μου.
Αυτά τα χρόνια, πιστεύω, διαμόρφωσαν κατά πολύ τον χαρακτήρα σου και δινόσουν με πάθος για να προσφέρεις προστασία στους φυγόδικους, στους κατατρεγμένους, τους διωκόμενους για τα κοινωνικά τους φρονήματα και τους αγώνες τους για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία.
Ήσουν ο σύνδεσμος στις μετακινήσεις τους, ο αφανής μα πολύτιμος.
“ Αυτός που έκανε πάντα ένα βήμα μπρος την ώρα την ώρα της πληρωμής, κι ένα βήμα πίσω την ώρα της αναγνώρισης.”
Σεμνός και περήφανος. Καλόκαρδος και προσηνής, εχθρός των θορύβων και της προσωπικής προβολής, μετριόφρων, μεγαλόψυχος και ευγενής.
Ευσεινήδητος, με υψηλότατο αίσθημα ευθύνης και σπα΄νιο ήθος και ανθρωπιά. Αληθινός κρητικός. Λεβέντης.
Η προσωπικότητά σου είχε μια ακτινοβολία τελείως διαφορετική από αυτά που γνωρίζουμε.

Τελευταία εκδήλωση στο Περαχώρι, ένα δέντο αγωνίζεται να πρασινίσει το περιβάλλον...
Τελευταία εκδήλωση στο Περαχώρι ( ΑΝΩΓΕΙΑ), ένα δέντρο αγωνίζεται να πρασινίσει το περιβάλλον…

Είχες σεμνότητα και ανθρωπιά . Πάθος για κάθε τι ουσιαστικό – όπως πίστευες και με πάθος και παρρησία συμμετείχες στους αγώνες της Δημοκρατίας.
Έζησες με ωραία πιστεύω και γι αυτό πληγώθηκες πολύ.
Είχες αγάπη και περηφάνια για την οικογένεια. Ήσουν ευτυχής για τις προσφορές και τις θυσίες των ανθρώπων της διαχρονικά και θλιβόσουν βαθιά, μέχρι μελαγχολίας ,για τα άσχημα και οδυνηρά.
Ήσουν περήφανος απλός και αυθόρμητος και ζεστός. Φίλος αληθινό και πολύτιμος.
Η μοίρα σου ήταν συνυφασμένη με τη μοίρα της οικογένειας σου και τα πιστεύω σου.
Χαρές , λύπες, δόξες και συμφορές – όμως Αντώνη είχες ένα ελάττωμα, ένα μεγάλο ελάττωμα. Δεν ήσουν καλός για τον εαυτό σου, όχι επειδή δεν τον προέβαλες, αλλά γιατί δεν τον αγάπησες.
Δεν κράτησες για σένα τίποτε. Μόνο προσφορά ! Δεν έκανες οικογένεια. Ήταν επιλογή σου.
Επιλογή σου να φροντίζεις τους γύρω σου. Τη μάνα σου τη Μαργαρή , που λάτρευες, τον αδερφό και τις αδερφές σου που αγαπούσες. Τα ανήψια σου που είχες και ένιωθες σαν δικά σου παιδιά, τους φίλους σου και όλους εμάς, που νοιώθουμε τώρα να φεύγει από κοντά μας ένας άνθρωπός δικός μας.
Και από τη θέση τούτη τώρα, με το βάρος της οδυνηρής απουσίας σου, σε αποχαιρετούμε τιμώντας σε, ενώ πάντα θα σε θυμόμαστε έτσι, όπως σε ξέραμε, σε εκτιμήσαμε, σε ζήσαμε και σε αγαπήσαμε.
Και τώρα Αντώνη, σε αποχαιρετούμε με λύπη και πόνο αληθινό.”

Η ομιλήτρια, τα κατάφερε να ολοκληρώσει την ανάγνωση του κειμένου της – θαύμασα την αυτοκυριαρχία της εκλεκτής φίλης, κάποιοι ηλικιωμένοι Ανωγειανοί σκούπισαν με την ανάποδη της παλάμης τους κάποιο δάκρυ.

Η πλατεία του Αγίου Μάρκου την εποχή του 1950
Η πλατεία του Αγίου Μάρκου την εποχή του 1950

Έφυγε κι αυτός ο σημαντικός άνθρωπό μας, σκέφτομαι σήμερα, πέρα από τη ζωή του ολόκληρη, που σε γενικές γραμμές εκτίμησε η ομιλήτρια, για όλους τους Ηρακλειώτες ήταν το ΣΜΠΩΚΑΚΙ, όχι μόνο όπως περιέγραψε η Κρήτη Φαρσάρη. Ο ποδοσφαιριστής του ΟΦΗ, ο ταχύτατος τεχνικός εξτρέμ. Σήμερα έφυγε (τελευταίος) και ο συμπαίκτης του ο Φρουδαράκης (Γιάννης), σέντερ φόρ (μου είπαν)…
Στην καλύτερη κρητική ομάδα των μεταπολεμικών χρόνων( και όλων των εποχών), με τον Βάβουλα και το Καρασάβα…
Θα βρεθούν όλοι μαζί άραγε στα περιβόλια τ΄ουρανού;
Θα χει πράσινο τάπητα και μπάλα, αν και δεν τους χρειάζεται γρασίδι, αυτοί παίζανε (και ξέρανε) στο σκληρό χώμα…

Η ΚΑΤΑΓΩΓH ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟ-ΠΑΠΠΟΥ – ΜE ΤΗΝ EΥΚΑΙΡΙΑ ΤΩΝ 100 ΧΡΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΚΙ ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΨΑΧΝΕΙΣ…ΒΡΙΣΚΕΙΣ  (ΠΙΚΑΣΟ) κείμενο αφιερωμενο στην  :  Niki Zevelaki Risenhoover

 

Έχει σημασία η ακρίβεια και η πραγματικότητα;   Όχι πάντα και όχι τελείως. Οι ρίζες των Ζεβελάκηδων , μας οδηγούν στους Φούμηδες  (φημισμένους) μια επιφανέστατη οικογένεια του Σελίνου (Κακοδίκι).  Το είχαμε ακούσει από τα παιδικά χρόνια, όταν φτάναμε τα καλοκαίρια  στο μακρυνό μας χωριό, ένα ένα τα αδερφάκια, για να αναπνευσουμε καθαρό αγέρα και πιο πολυ για να ξεπεινάσουμε (δηλ.να δυναμώσουμε με λίγο γάλα και κανένα αυγό). Λέγανε ότι ένας Φούμης “εζεβέλιασε” δηλαδή έκανε κάποια παραξενιά,  του”την έδωσε” όπως λένε σήμερα, γιατί άρχισε να κτίζει ένα σπίτι μεγάλο (μέγαρο) και το άφησε ατέλειωτο, όταν έφτασε στην τοποθέτηση της σκεπής.  Το κτίσμα φαινόταν στη δεκαετία του 1950, στα Παπαδιανά, δεν ήταν βέβαια τεράστιο, μα στα παιδικά μάτια  φαινόταν πύργος. (ε)Ζεβέλιασε λοιπόν ο προπρο-πάππους, τρελάθηκε, και το παρανόμι Ζεβελής ήταν φυσικό επακόλουθο της συμπεριφοράς του. Όταν φτάσαμε (εμείς όλοι)σε μεγάλη ηλικία,  το ψάξιμο ήταν φυσικό : ’ όχι ακριβώς για τις ρίζες μα από περιέργεια,  βέβαια και για να πειράξουμε μερικούς λαϊκής καταγωγής  (εύπορους) φίλους.

 

Κρητικοί των αρχών του 20ου αιώνα -φωτογραφ;iα NELLY'S
Κρητικοί των αρχών του 20ου αιώνα -φωτογραφίiα NELLY’S

 

Πρώτα ερχόταν η σημασία της λέξης – ο σοφότατος  Νίκος Σταυρινίδης δεν την είχε συναντήσει, άλλοι περιοριζόταν στην ετυμολογία της, μάλλον από το Ζαβός, Ζερβός κλπ.  Στο λεξικό του ανατολικού γλωσσικού ιδιώματος της Κρήτης δεν αναφερεται, αλλά  ο Α.Ξανθινάκης στο δικό του της Δυτικής  Κρήτης, καταγράφει σχετικές λέξεις: Ζέβελα ή Ζάβελα = αρρώστια των αιγοπροβάτων (ελάττωση της κινητικής λειτουργίας των ζώων-μυών-, παράλυση). Ζεβελιώ= παραλύω .Εζεβέλιασε και καλανταρίζει όντε (μ)πορπατεί  (παραπαίει).   Φαίνεται να ξεκαθάρισε τουλάχιστον η σημασία, που οδηγεί σε άλλες σκέψεις. Και θα ανοίξουμε άλλη σελίδα, χρονολογική αυτήν τη φορά. Ας αφήσουμε το “γιατί” προσώρας, να πάμε στο “πότε” γίνεται η αλλαγή του ονόματος από Φούμης σε  Ζεβελής.   Ξέρουμε με βεβαιότητα ότι οι πρώτοι τρεις που έχουν το όνομα Ζεβελάκης, είναι ο προππάπους μας Γιάννης και τα δυο αγνώστων μικρών (βαφτιστικών) ονομάτων αδέρφια του. Επίσης είναι σίγουρο ότι ο Γιάννης έζησε στην γειτονιά “Αβδουλιανά”(Κακοδίκι) που ονομάστηκε “Ζεβελιανά” όσο ζούσαν εκεί κάποιοι απόγονοί του. Ήταν το τελευταίο παιδί από τα 9 κορίτσια και τα τρία αγόρια της οικογένειάς του και τον ανάθρεψε μια του μεγάλη αδερφή. Είναι επίσης διαπιστωμένο, ότι ο ένας αδελφός του προππάπου έζησε όλη του τη ζωή στα Παπαδιανά(Κακοδίκι), ενώ ο άλλος μετοίκησε στους  Δρυς και δεν τον είδε ποτέ κανείς, αν και η απόσταση από τους άλλους δεν είναι μεγάλη.

Στ κεντρο ο Γιάννης Ζεβελάκης, Αριστερά ο Δημόκριτος και δεξιά ο Ψαράκης
Στο κεντρο ο Γιάννης Ζεβελάκης, Αριστερά ο Δημόκριτος και δεξιά ο Ψαράκης στα 1925 στο Κακοδίκι  (fbt.από την Ν.Ζεβελάκη-Risenhoover)

Ο Γιάννης Ζεβελάκης, φαίνεται να είναι εύπορος χωρικός, με πολλά κτήματα και φάμπρικα(“εργοστάσιο” λαδιού) στα κτίσματα της ιδιοκτησίας του. Απέκτησε  πέντε αγόρια και μια κόρη.  Από τα παιδιά του δεν έγινε κανείς γεωργός, αλλά δυο δάσκαλοι (ο Φραγκίσκος και ο Δημόκριτος) ένας επιχειρηματίας (ο Γιώργος) ένας σιδεράς(ο Βασίλης), ενώ (όπως ήταν φυσικό) ο πέμπτος(Μανόλης) χάθηκε στις εθνικές περιπέτειες (1912-1920).   Πέθανε στα 1942, σε προχωρημένη ηλικία , αφού το τελευταίο του παιδί ήταν 45 χρονών και τα άλλα πλησίαζαν τα 60.   Μπορούμε να εκτιμήσουμε  την χρονολογία γέννησής του :  γύρω στα 1860, αν ήταν ογδοντάρης όταν άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο.   Πρέπει να βρεθούμε τώρα στον 19ο αιώνα των μεγάλων περιπετειών της Κρήτης.  Ποιος από τους Φούμηδες να ΄ταν ο πατέρας του Γιάννη Ζεβελάκη; Σύμφωνα με τις ιστορικές πληροφορίες, από την σφαγή των Χριστουγέννων του  1821 στο Κακοδίκι, σώθηκαν μόνο οκτώ άτομα και σκοτώθηκαν 21 από τους Φούμηδες. Επιβίωσαν κυρίως γυναίκες και παιδιά, που κρατήθηκαν αιχμάλωτοι  και απελευθερώθηκαν με οικονομικά ανταλλάγματα.

Κωνσταντίνος Φούμης, εγγονός του Μαυροκούκουλου΄διαπρεπής  πολιτικός του Σελίνου , στενότατος συνεργάτηςτου Βενιζέλου
Κωνσταντίνος Φούμης, εγγονός του Μαυροκούκουλου΄διαπρεπής πολιτικός 
του Σελίνου , στενότατος συνεργάτης του Βενιζέλου

Μεταξύ  τους ο Γεώργιος Φούμης  που ήταν 6 ή 7 ετών και η μάνα του. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι μετά την απελευθέρωση τους από τους Τούρκους, όλοι οι Φούμηδες, θα ζήτησαν καταφύγιο στην Τήνο,  στο νησί διατηρούσαν  πολύ στενές σχέσεις και κατέφευγαν όταν είχαν προβλήματα με τους κατακτητές. Πόσο θα  έμειναν, είναι άγνωστο.  Τα παιδιά θα είχαν την ευκαιρία να μάθουν λίγα γράμματα –  που στο Κακοδίκι  ήταν  αδύνατο.  Οι Φούμηδες  είχαν έφεση και προσπαθούσαν να μορφωθούν, ο πατέρας του Γεωργίου ο Μαυροκούκουλος, λεγόταν και Αναγνώστης, επίθετο των γραμματιζούμενων.   Στην Τήνο ο μικρός μεγάλωσε και έμαθε και είδε πολλά. Πιθανόν στο νησί των μαρμαράδων, να γνώρισε την τέχνη των λιθοξόων και των κτιστάδων  που γύριζαν με τα “ισνάφια” τους όλη τη χώρα,  αλλά δεν έφταναν εύκολα  στην μακρινή(τότε) Κρήτη.   Έφηβος στο Κακοδίκι, προσαρμόστηκε στις δύσκολες συνθήκες, δούλεψε ανδρώθηκε και και μεγάλωσε την σημαντική περιουσία του. Θα παντρεύτηκε πριν την επανάσταση του 1841 και  πριν θα  οικοδόμησε την κατοικία του (το σπίτι το κτίζει ο γαμπρός στο χωριό του).  Η οικογένεια του πλήθαινε, χρειαζόταν κι άλλα δωμάτια. Η επανάσταση του 1841 τον βρήκε να έχει τελειώσει τους τοίχους σε ένα μεγάλο δωμάτιο, έμεναν τα ξύλα (οι δοκοί) και οι τεγίδες και το χώμα (η λεγόμενη λεπίδα). Πρόλαβε να πάρει την οικογένειά του,  να μην πέσει πάλι στα χέρια των κατακτητών, η Τήνος προσφερόταν  πάντα για φιλοξενία(καταφύγιο).  Γύρισε όταν ησύχασαν τα πράγματα.  Μα στην κοπιώδη περίοδο την προσαρμογής, της εργασίας στα χωράφια που είχαν μείνει ακαλλιέργητα καιρό, η αρρώστια καραδοκούσε.

 

Κρητικοί στους Βαλκνικούς πολέμους/όλοι σχεδόν πολέμησαν απο τα 5 γιους του Γιάννη, ο ένας δεν γύρισε
Κρητικοί στους Βαλκανικούς πολέμους/όλοι οι Ζεβελάκηδες  πολέμησαν απο τους 5 γιους του Γιάννη, ο ένας δεν γύρισε

 

Πιθανόν δισκοπάθεια( ή αρρώστια των αρθρώσεων ή άλλη),  πριν κρεβατωθεί, κυκλοφορούσε και εργαζόταν κουτσαίνοντας,  περπατούσε σαν “παράουρος” σαν πρόβατο που προσβλήθηκε από την Ζέβελα, οι συγχωριανοί του δεν άργησαν να τον παρανομιάσουν. Εζεβέλιασε (ν) ο Φούμης, Ζεβελής…   Τα παιδιά του βέβαια, Ζεβελάκια .   Ο νουνεχής Γιώργος Φούμης, που συνήλθε κάποτε από την εξαιρετικά επώδυνη νόσο και ξαναστάθηκε στα πόδια του – λόγω της μεγάλης υπομονής και επιμονής του- ενοχλήθηκε με το παρανόμι, που ήταν αρκετά προσβλητικό, μα ήταν πια τόσο καλά, που το διασκέδαζε. Η “Ζάβελα” είχε νικηθεί κι αυτός χόρευε σαν έφηβος και τα παιδιά πλήθαιναν και το βιος του.   Μια επανάσταση είχε περάσει, οι Τούρκοι είχαν αντικατασταθεί από τον Μωχάμετ Άλη, μα τίποτα δεν έδειχνε ότι η Κρήτη θα ησυχάσει.   Αποφάσισε να νομιμοποιήσει το παρανόμι: να αλλάξει το επίθετο από Φούμης, Ζεβελής και για πιο μεγάλη σιγουριά να κρητικοποιηθεί σε  Ζεβελάκης . Η εποχή ευνούσε κάποιες γραφειοκρατικές διαδικασίες, η αλλαγή πέρασε όπως εκατοντάδες άλλες στην Κρήτη εκείνης της εποχής. O  Γιώργος Ζεβελάκης, θα περάσει την μεγάλη Επανάσταση του 1966, σχετικά ήσυχος ,  το «καταραμένο» όνομα των Φούμηδων, δεν τον βάραινε πια –  τα αδέρφια του θα συνεχίσουν τους αγώνες τους χωρίς αυτόν – τα παιδιά του δεν θα έχουν πάνω τους την “δαμόκλειο σπάθη”ενός ηρωϊκού αλλά εξαιρετικά επικίνδυνου παρελθόντος. Και πέρασαν τα χρόνια απέκτησε 9 κόρες και τρεις γιους, ο μικρότερος ο Γιαννάκης (σύμφωνα με την Λούλα Ζεβελάκη) πρόκοψε γρήγορα,  παντρεύτηκε την Κατσικαβελάκη , αγόρασε κι άλλα κτήματα και κατοίκησε στην πολύ κοντινή γειτονιά των Αβδουλιανών, που εγκατέλειπαν οι Τούρκοι μετά το 1866. Ο μεγαλύτερος ο γιος κληρονόμησε τα σπίτια των Παπαδιανών(1) και  τμήμα της γονικής περιουσίας, ενώ ο τρίτος “ξορίστηκε”  στο μικρό χωριό Δρυς- που απέχει βέβαια λίγο , μα τότε ήταν πολύ πιο ορεινό και απρόσιτο.   Οι δυο γιοί, που ήσαν κοντά διατήρησαν στενές σχέσεις,  ενώ ο αυτός που πήγε στις Δρυς, απομονώθηκε τελείως σιγά σιγά.

Ορφανοτροφείο Ρεθύμνου 1935, στο κεντρο Διευθυντής ο Δάσκαλος Δημόκριτος Ζεβελάκης
Ορφανοτροφείο Ρεθύμνου 1935, στο κεντρο Διευθυντής ο Δάσκαλος Δημόκριτος Ζεβελάκης (Αρχείο Γ.Ζ.)

Ο Γιάννης είχε πέντε γιους : τον Γιώργο, τον Βασίλη, τον Μανόλη, τον Φραγκίσκο και τον Δημόκριτο και μια κόρη τη Μαρία. Αυτός που κατοίκησε στα Παπαδιανά ένα γιο , τον Νίκο.   Ο άλλος άγνωστο τι απέκαμε. Κάποιος δάσκαλος που υπηρέτησε μετά τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο στους Δρυς,  γνώρισε την οικογένεια αυτήν και είχε μόνο καλά λόγια να πει.

 

—– ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

Ενδεικτικά στοιχεία: Ο Γιώργος είχε τελευταίο παιδί τον Γιάννη Ο Γιάννης ονόμασε Γιώργο ένα από τα πρώτα παιδιά του   Ο γιος του ο  Βασίλης ονόμασε Γιώργο ένα δικό του Ο Σπύρος, γιος του Βασίλη, ονόμασε Γιώργο και Γιάννη το πρώτο παιδί του.

Σπύρος δεξιά και Βασίλης Ζεβελάκης αριστερά, Ηράκλειο δεκαετία του 1950
Σπύρος δεξιά και Βασίλης Ζεβελάκης αριστερά, Ηράκλειο δεκαετία του 1950

—–   Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμιά επαφή, μεταξύ των τριών κλάδων των Ζεβελάκηδων: κι ας έχουν περάσει 150 χρόνια. Οι Κάτοικοι των Δρυών, που έχουν μετοικήσει στην Αθήνα, δεν συναντήθηκαν με τους απογόνους του Γιάννη που ζουν εκεί και είναι αρκετοί.   Έχει πια σημασία ;  Μάλλον όχι, μόνο για να συμπληρώσουμε το γενεαλογικό δέντρο μιας οικογένειας, που δημιουργήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα – μέσα στις εξεγέρσεις  και τα αίματα των συνεχών επαναστάσεων των κρητικών.

(1). Ένας από τους 30 και πλέον οικισμούς του Κακοδικίου, που συγκέντρωνε τους περισσότερους Φούμηδες.

ΣEΛΙΔEΣ ΗΜEΡΟΛΟΓΙΟΥ.

Η επικαιρότητα μας παρασύρει και οι πλατείες και οι τεχνικοί,  ενω προτιμούμε να ξεφυλλίζουμε παλιά τετράδια.

Διαλέξαμε δυο σελίδες από παλιό  αισθηματικό ημερολόγιο, ενός φίλου που δεν υπάρχει πια.

Αφιέρωση: στον Αντώνη Κ.,για να προβληματίζεται – αν και είναι νωρίς.

 

Κάρτα της ζωγράφου Μαρίας Σταυρακάκη-κολάζ 1988
Κάρτα της ζωγράφου Μαρίας Σταυρακάκη-κολάζ 1988-90

 

Σάββατο 14 Νοεμβρίου 8 19΄μμ  1987

 

Ξέγνοιαστη  μηχανή , τα τιπ ταπ είναι μια μέτρηση που μοιάζει αντίστροφη. Το παιγνίδι των λέξεων είναι χαμένο κι όμως συνεχίζεται, ο έρωτας είναι καμένο φορτίο κι όμως εμποδίζεται και εγώ στο μολυβένιο πέλαγος που δεν κινείται.

 

-Μια κουβέντα, ένα άγγιγμα, μια κραυγή, ένα δάκρυ έστω…

-Τίποτα, τίποτα.

 

Σ ΄αγαπώ, νοιάζομαι για κάθε τι που μπορεί να σε επηρεάσει, φοβάμαι.

Ότι πεις είναι μαζεμένο, ότι σκέφτηκες  είναι μετρημένο, ότι αισθάνθηκες, το καταλαβαίνω και τρομάζω όταν θα σε δω.

 

Και σχεδιάζω μέτρα προστασίας και ζυγίζω τα μελλοντικά – δεν αντέχω άλλο δεν μπορώ.

 

Περνώ πίσω από την κουρτίνα, θέλω  να χαθώ.

 

 

Σε ζητώ πάλι και πρέπει να φύγω, σε έχω ανάγκη μα δεν θα στο πω.

Σ΄αγαπώ.

 

Κάποτε αν το μάθεις, αν βεβαιωθείς, φύλαξε μιαν  άκρη και μην με πετάξεις, άφησε στη μνήμη κάποιο μας φιλί.

-Και μια σκέψη  βάλε κάπου μην χαθεί:

 

“Δεν αρκεί τον άλλον να τον αγαπάμε

και το πάθος μόνο να μας οδηγεί

πρέπει πρώτα από όλα

να τα δίνουμε όλα”

 

Σκίτσο του Μίνου Αργυράκη ,από την οδό Ονείρων
Σκίτσο του Μίνου Αργυράκη ,από την οδό Ονείρων

 

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου  1987

 

 

Σε  συνηθίζω σ αναγνωρίζω εύκολα (πια)

Σε θέλω.

Είπες τι συμβαίνει, όταν συναντιόμαστε μετά από τρεις μέρες;

Στα μάτια είχες απορία και παράπονο, σε δυσκολεύω και το ξέρω καλά.

Τι να πω;

Η χθεσινή μέρα είχε δάκρυα μετ α από καιρό, ανακούφιση μετά  και επικίνδυνο ύψος πάνω από το κενό.

 

Οι συνταγές δεν εφαρμόζονται, η πρακτική (που γνωρίζουν όλοι) είναι ακατάλληλη, μένει το “ΟΧΙ” σαν σπαθί διπλωμένο, σαν εμπόδιο  σε ένα στρατόπεδο που έχει παραδοθεί.

-Γνωρίζω λες, έχω την ευθύνη.

Μα ξέρω και εγώ παραπάνω, …

(…)

Μην μ΄αδικείς, μην με κοιτάς στα μάτια, δεν αντέχω.

 

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Ενώ έχει μορφή επιστολική, είναι ημερολόγιο.

ΤΟ ΑΝΕΠΙΔΟΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1977

Το αρχείο του ΑΛΚΜΑΝΑ περιλαμβάνει πλήθος επιστολών, από τις αρχές του αιώνα μας, συνήθως με σφραγίδες ταχυδρομείου. Όμως υπάρχουν και σχέδια επιστολών και  ανεπίδοτα γράμματα,  επιλέξαμε από αυτά κάποιο που έχει αισθηματικές  αφορμές. Μας το παρέδωσε προ ετών ο φίλος  Γιώργος  Τ.(ήθελε να το ξεφορτωθεί) με την δήλωση : «δεν κατάφερα ποτέ να σπάσω τα δεσμά μου, όμως προσπάθησα, δες τι ήθελα να στείλω κάποτε σε πρόσωπο που με συγκίνησε.   Μετά από μια τυχαία συνάντηση, είχε αναθερμανθεί μια παλιά σχέση, φάνηκε να έχει πιθανότητες,  θέλησα λοιπόν να στείλω ένα γράμμα, να ανοίξω το δρόμο…  Το συνέταξα , μα δεν το έστειλα ποτέ.   Επιφυλάξεις, φοβίες, η καταραμένη αδράνεια που με χαρακτηρίζει…  Δεν αγόρασα το γραμματόσημο, το γράμμα δεν έφτασε ποτέ στον παραλήπτη του.   Η τύχη δεν βοήθησε ,   συνάντηση δεν ξανάγινε  ( το τηλέφωνο μου φαινόταν πάντα πιο δύσκολο από την επιστολή).»

 

Οι μεταμεσονύχτιες επιστολές γραφονται δίπλα στο κομοδίνο...
Οι μεταμεσονύχτιες επιστολές γραφονται δίπλα στο κομοδίνο…

ΑΘΗΝΑ Μάρτης 1977, βράδυ 12και 3΄

 

Ήθελα να σου πω δυο λόγια.

Μια μικρή κουβέντα, σε ώρα ανάπαυλας, να καρφωθεί στο κίτρινο δωμάτιο, χωρίς καμιά συστολή, δυσφορία, αμηχανία κι όλα αυτά που συνοδεύουν επαφές και συναντήσεις προγραμματισμένες.

Να κόψω τα χρόνια που πέρασαν κομματάκια χαρτοπόλεμο και να ανοίξω την παλάμη σου να τα αποθέσω, με προσοχή σαν μικρές κόκκινες ελπίδες.

Να ανοίξει η ώρα  χαρούμενη ανεμώνα, κι οι στιγμές να απαλύνουν  την σκληρή καθημερινή μας ζωή.

Χωρίς τίποτα ξένο , χωρίς  τίποτα άλλο.  Να ξεχάσουμε λίγο τις ατέλειωτες πικρές φροντίδες τα συγκινητικά πρόσωπα, τις χαρές και τις λύπες.

-Αύριο θα ναι καιρός.

Θα ανασάνουμε θα πάρουμε κουράγιο, αν “σταυρώσουμε” μιαν ανθρώπινη χειρονομία – λίγο ζεστή να φτάνει βαθιά μας, τρυφερή όσο χρειάζεται να απαλύνει σιωπηλά δάκρυα και το κλάμα που δεν θα ξεσπάσει.

2013-06-05 20.38.44

Δεν θέλω να σου πω τίποτα για μια κίνηση που δεν έγινε για ένα φιλί που δεν δόθηκε και δεν περιμένει.

Ούτε για τις  ανώφελες  νύχτες και τις συννεφιασμένες  μέρες.

Ούτε για τον έρωτα που παραφυλάει στη γωνιά του δρόμου, με το σπαθί στομωμένο και  το τόξο του χωρίς βέλη.

 

Όμως έρχεται η ώρα της μοναξιάς,  και το κτύπημα  (της)στην πόρτα είναι  ρυθμικό αλλά μονότονο. Τίποτε δεν μπορεί να σκεπάσει τον επίμονο ήχο.

Ούτε τα αγαπημένα πρόσωπα και τα χαμόγελα των παιδιών ούτε οι χλομές αναμνήσεις κι η επιτυχία που ακούγεται λαμπερή και χαρμόσυνη.

Αυτή η μοναξιά χωρίς πρόσωπο, μέγεθος, χρώμα,

με καρφωμένα τα χέρια στους γοφούς και τις αρχαίες συνταγές στην μασχάλη,  θα έρχεται πάντα την  ορισμένη ώρα.

Δεν φοβάται γιατί  παραπολύ σπάνια  φτάνει “με εξαίσιες μουσικές” η ανθρώπινη επαφή, θρυματίζοντας τις συμβάσεις , τους τύπους , την υποκρισία και την αθλιότητα.

 

 

Με ανυπόκριτη συμπάθεια και (γιατί όχι) αγάπη

 

Γιώργος Τ.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1.)Το κείμενο της επιστολής είναι αυθεντικό, έγιναν μόνο διορθώσεις προφανών ορθογραφικών λαθών και αφαιρέθηκαν δυο σειρές που αναφέρονται σε ονόματα.

2)Αφιερώνεται στην πρώτη που το διάβασε,  τη Βιβή Παναγιωτάκη, που είναι αμφίβολο αν είχε γεννηθεί τότε (1977)