ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΒΡΕΝΤΖΟΣ : ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ

Τον Βαγγέλη Βρέντζο τον συνάντησα πριν 4-5 χρόνια στα “Ψαράδικα”,κεφάτο παρά τις μεγάλες πιέσεις εκείνης τη χρονιάς. Μετά από δυο συνηθισμένες κουβέντες μου χάρισε το βιβλίο του “Οι μαντινάδες μιας ζωής”, δεν ήξερα ότι ήταν στιχουργός- ο γνωστός δικηγόρος αλλά και πολιτικός παράγοντας της Κεντροαριστεράς που είχε και αντιστασιακή κάποτε δράση. Η συλλογή των μαντινάδων του έπεσε πάλι στα χέρια μου (τυχαία) τώρα, τη σύμπτωση βοηθούσε το κλίμα της εποχής, ξεφυλλίζοντας, θυμόμουν τον παλιό φίλο και αναρωτιόμουν τι θά έλεγε για την πολιτική κατάσταση και τις επικείμενες εκλογές. Ποτέ στις μεγάλες πολιτικές εντάσεις (όχι μόνο των1989-90)δεν διαφωνούσαμε έντονα – αν και ψηφίζαμε διαφορετικά κόμματα- βρίσκαμε ένα τρόπο συνεννόησης και κάποιας συμφωνίας – μας έδενε λες με δυνατό σκοινί, η ιδέα της Δημοκρατικής λεγόμενης Παρατάξεως(παλιομοδίτικος όρος, όταν ξεχωρίζαμε έτσι τους δεξιούς από τους κεντρώους και αριστερούς). Ίσως είναι κάποια τύχη να φεύγει κανείς νωρίς σκεφτόμουν με λύπη, γλυτώνει κρίσιμα απόλυτα επικίνδυνα διλήμματα, ξεφύλλιζα το βιβλίο και με κέρδιζε η αγνή και αισθαντική ματιά του (διανοούμενου) μαντιναδολόγου, ήταν γάργαρη η πηγή μιας αληθινής έμπνευσης. Άρχισα να αντιγράφω για ανάρτηση στον ΑΛΚΜΑΝΑ, στην αφόρητη προεκλογική κάψα, λίγη δροσιά χρειάζεται.

Ο Βαγγέλης Βρέντζος μεταξύ Ξυλούρη και Αβυσσινού - η μαντινάδα γίνεται τραγούδι και χορός

Μην μου κηρύξεις πόλεμο γιατί δεν θα νικήσεις
δεν ειμαι ‘γω σαν τα πουλιά που πας να κυνηγήσεις

Ένα πουλάκι κυνηγώ κι αν τύχει και το πιάσω
θα πάψω μπλιο να κυνηγώ και τον τσιφτέ(1) θα σπάσω

Ένα πουλι χα στο κλουβί και βαγιοκλάδιζά(2) το
μα ΄νοιξ ο αγέρας το κλουβί κι ηφυγε κι ηχασά το


Απόψε μου΄ρθε στ΄όνειρο μα έκατσε λίγο πάλι
γιατί άργησε και βιάστηκε κι ο ήλιος να προβάλλει

Ήρθα με κλάμα στη ζωή κι ακόμη που ν΄αρνέψω
ίσως να θέλει η Μοίρα μου με γέλιο να τελέψω

Πριν ναυαγήσεις κοίταξε να βρεις καλό λιμάνι
που καταιγίδα και βοριάς ποτέ να μην το φτάνει


Θα ρθει καιρός μα θα ναι αργά για να σκεφτείς μικρή μου
πως ειν΄ αδύνατον να βρεις καρδια σαν τη δικη μου

Μαύρα θα βάψω να φορώ σαν του κοράκου ρούχα
γιατί μου πήραν το πουλι το χαϊδεμένο που’χα


Ρωτούσι με αν σ΄αγαπώ μαγω γελώ σωπαίνω
ποιος μαρτυρά τον θησαυρό που χει καλά κρυμμένο…

Το να πονείς και να το λές αυτό δεν είναι πόνος
μόνο να κλαις και να πονείς και να το ξέρεις μόνος

Ο χωρισμός κι ο θάνατος γεννήθηκαν μιαν ώρα
όπως γεννιέται πάντοτε το σύννεφο κι η μπόρα…

Τη Μοιρα μου θα βλαστημω κι όχι άλλον κανένα
γιατί χαρά στον κοσμο αυτό δεν έδωσες σε μενα

Χωρις εσένα η ζωή καμιά δεν έχει γλυκα
κι όλου του κόσμου τσοι χαρές απάνω σου τσοι βρήκα

Πολλές φορέ ς το σκεφτηκα να φλυγω να σ΄ αφήσω
μα δεν συβάζεται (3)η καρδια να σου ξελησμονήσω

τελευταια μαντιναδα
___________________
Μεγάλο πράμα στη ζωή να χει κιανείς χατήρι
να λείπει και να μην μπορεί ο χρόνος να το φθείρει

_________________________
Πως η μπορεί να γιατρευτεί η καρδιά που υποφέρει
πόνος χωρίς λαβωμαθιά πληγή χωρίς μαχαίρι

Νίκος Ξυλούρης, στα πρώτα χρόνια στην Κρήτη

Ο ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΜΙΑ ΖΩΗΣ

εισαγωγη μοτο:

Τσι μαντινάδες μιας ζωής
στα χέρια σας κρατείτε
σα λείπω απ΄την παρέα σας
να μου τσι τραγουδείτε

Εκουζουλάθηκε η καρδια γι αυτό τηνε μαλώνω
γιατι γελά χωρίς ξαημό και κλαίει διχως πόνο

Άχ(ι) και να κανε σεισμό και να μαστε οι δυο μας
να σκίσει η γης να καταπιεί και μας και τον καημό μας

Θα δικαστείς για την κλεψα που μουκανες κερά μου
αφού χωρίς να μου το πεις ήκλεψες την καρδια μου

Από το δίπλωμενο εξώφυλλο του βιβλίου

Επλήθυνε τσ’αγάπης μου ο πόνος και με τρώει
ετσά που τρωει τον αθό την ταχυνή τ΄απόϊ

Ποιος ποταμός ποια θάλασσα ποι βρύση θολωμένη
θα μου τη σβήσει τη φωθια που μου χεις αναμενη

Διώχνεις μακρά το χωρισμό μ ένα χαμόγελό σου
κουράγιο δίδει στη ζωή ένα χαμόγελό σσυ

Το οπισθόφυλλο της συλλογης του Βαγγέλη Βρέντζου

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
Το βιβλίο προλογίζει και συμπληρώνει με μια μελέτη της η κ. Ειρήνη Ταχατάκη.
(1)Παλιό κυνηγητικο όπλο
(2)Περιποιούμαι
(3)Πείθεται

Ο Ευάγγελος Βρέντζος με τον γιατρό Γιωργο Τρυπιδάκη, φωτογραφία αρχείου του σκιτσογράφου Γιάννη Ανδρεαδάκη

ΠΟΛΙΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΚΕΛΑΙΑ

Υποστήριξτε τη Βικελαία:
υπογράψτε εδώ: http://www.gopetition.com/petition/44551/sign.html
ακολουθήστε στο facebook

Αντιγράφω:

Η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου αποτελεί, αλλά μπορεί και στο μέλλον ν’ αποτελέσει, μαζί με άλλους φορείς γνώσης και πολιτισμού του Ηρακλείου -Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, Ι.Τ.Ε., Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου- την πολιτισμική αιχμή του Ηρακλείου, τον οργανισμό αυτό που θα συνδράμει στην αλλαγή της φυσιογνωμίας της πόλης μας, στην διαμόρφωση ενός νέου κλίματος δημιουργίας, στην αποκατάσταση της ιστορικής φήμης του Ηρακλείου. Συνεχίστε την ανάγνωση ΠΟΛΙΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΚΕΛΑΙΑ

Τ' ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟ ΦΕΓΓΑΡΙ

Πανσέληνος στον Άγιο Νικόλαο - Κυτροπλατεία

Θα’ρθω με τ΄Αυγουστιάτικο φεγγάρι
για να σ΄αφήσω ένα φιλί στο μαξιλάρι

Κι αν δεν το δεις μη λυπηθείς
μι’ ανάσα στον αγέρα
θα διαλυθεί μέσα στο φως
μόλις θα φέξει η μέρα

Θα’ρθω με τ΄Αυγουστιάτικο φεγγάρι
για να σ΄αφήσω ένα φιλί στο μαξιλάρι

Αν θα σ’ άγγίξει στ΄όνειρο
πολύ μη σε φοβήσει
αχνός είναι και θα χαθεί
με την αυγή θα σβήσει

Θα’ρθω με τ΄Αυγουστιάτικο φεγγάρι
για να σ΄αφήσω ένα φιλί στο μαξιλάρι

Κι αν πέσει απ΄το κρεβάτι σου
έτσι ήτανε να γίνει
καινούρια αγάπη την παλιά
την καταλεί τη σβήνει

Θα’ρθω με τ΄Αυγουστιάτικο τ΄ολόγιομο φεγγάρι
για να σ’άφήσω ένα φιλί γλυκό στο μαξιλάρι

ΜΑΝΤΙΝΑΔEΣ ΠEΡΙΠΑΙΚΤΙΚΕΣ Κ.Α.

Από το λεύκωμα του μεσοπολέμου της NELLY'S, έκδοση "ΝΗΣΟΣ"

Σαν τη χαρχάλα του καβρού που πάει μπρος και πίσω
ετσά μου φαίνεται κι εσύ και θα σε παραιτήσω

Τρεις πήχες όφης θα γενώ τη μέση σου να δώσω
ότινα πεις να μ΄αρνηθείς θα να σε θανατώσω

Όμορφα παν τα πρόβατα με τα ψιλά λεράκια (3)
όμορφα παν οι κοπελιές με ντελικανιδάκια(4)

(3)=μικρά κουδούνια, (4)=παλικαράκια

Η πέρδικα κι η κοπελιά κάνει κακό κυνήγι
σαν είν΄ο κυνηγός καλός μπορεί να μην του φύγει

Σαν είν ο κυνηγός καλός κι ο σκύλος να κατέχει
δεν τον αφήνει το λαγό στο ζάλο τον ξετρέχει

Τα μάθια σου ναι σαν τ΄αβγά τ΄αφθιά σου σαν τζη λουτας(5)
το μπόι σου κοντό κοντό σαν τζη κρασοκουρούπας

(5)=γουρουνας

Επήγα να σ αγκαλιαστώ κι αγκάλιασα τον κάτη
κι ετσάφισέ(7) με στο μερί και με΄ καμε μπερμπάτι(6)

(7)γρατζούνισε, (6) σε κακά χάλια

Μωρή αρκούδα με τ΄ αφθιά καμήλα με τη ράχη
ότι είπανε τ΄αχείλια σου η μούρη σ΄ όλα τάχει

Δεν πάω μπλιο στο γάιδαρο μαγάρι κι ας ψοφήσω
κι ο καθανείς βουκόλισσα δεν πάει ν αγαπήσει

Πότε να πάμε στο χωριό να πάμε στο μιτάτο
να βάλω το μαντζόρο (9)μου να φέρει τσ αίγες κάτω

(9)=όνομα σκύλου

Ωσάν τ΄αρνάκι προπατώ σαν την προβάτα μύσσω
κι ωσάν το ψωροκάτσικο πομένω πίσω πίσω

Ο κάτης(*)παίζει το βιολί κι ο μποντικός σφυρίχτρα
κι εδά να πηαίνομε και μεις κι έχετε καλλη νύχτα

(*)= γάτος

Ξύπνα λιβαδοπέρδικα τίναξε τα φτερά σου
διώξε το νυχτοκόρακα που΄χεις στην κάμαρά σου

Σαράντα λίρες ήδωκα στσοι ζεύλες(8) και τα λούρα (*)
για να ζευλώσω τον ντανά(+) απου ναι στη κουντούρα

(*)= εξαρτήματα του ζυγού, για το όργωμα
(+)=ταύρος

Άσπρα πουλιά στη θάλασσας που χαμηλοπετάτε
α(ν) δείτε την αγάπη μου να μου τη χαιρετάτε

Με τ΄αγριοπερίστερα που πάνε στον αέρα
σου΄πεψα γω χαιρετισμό μα δε σου τον εφέρα

Να’ μουν πουλί και συ δεντρό σ΄’ενα μεγάλο δάσο
και στα χρυσά σου τα κλαδιά να΄ρχομαι να κοιτάσσω

Να΄μουνε κι ίντα να μουνε ένα πουλί γαρδέλι
να πήγαινα τσ΄αγάπης μου την ώρα που με θέλει

Να΄ μουνε πετροκοτσιφός να ΄μουνε χελιδόνι
να ΄ρχόμουνα να σε΄βλεπα να δω ποιος σε μαλώνει

Δυο περιστέρια κάθουνται στην άκρα του δωμάτου
μα επεράσαν οι καιροί μικρή μου που σ΄ αγάπου
___

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΛΩΤΗΣ

Η Σοφία Λιλιμπάκη που εμφανίσθηκε ξαφνικά στον ΑΛΚΜΑΝΑ μας έφερε στην Τουρλωτή και φυσικά στους Λιλιμπάκηδες. Ψαχνουμε εδώ και χρόνια την οικογένεια αυτήν , ελπίζουμε να βρούμε στοιχεία. Μέχρι τότε παρουσιάζουμε στιχους της Κλειώς και του Μιχάλη Λιλιμπάκη, που αλιεύσαμε στο ευλογημένο διαδίκτυο και θα επανέλθουμε.

Από το σάϊτ του χωριού

ΜΙΧΑΛΗΣ ΛΙΛΙΜΠΑΚΗΣ

Όφου και να ‘σουνα νησί
και να ‘μαι γω το κύμα
να σ΄ αγκαλιάζω πάντοτε
χωρίς να κάνεις βήμα.

Πάνω σε μια ψιλή κορφή
ήθελα να ‘σαι χιόνι
και να ‘μαι γω το σύννεφο
ο ήλιος μη σε λιώνει.

ΚΛΕΙΩ ΛΙΛΙΜΠΑΚΗ

Μα ένα χωριό αγαπητό

και ξέταιρο από τ’ άλλα

είναι αυτό που οδηγεί

τσι πεθυμιάς τα ζάλα.

Τόση απέραντη ομορφιά

μοναδικά φτιαγμένη

κι όλη η φύση γύρω του

αρμονικά πλασμένη.

Το όνομα του Τουρλωτή

σαν τούτο άλλο δεν είδες

γιατί έχει πλούτο ομορφιάς

κι ανθρώπους μερακλήδες

Aν αγαπάς την Τουρλωτή, 
έλα, μην κάτσεις για πολύ, 
κι΄εκείνη, μάλλον θα χαρεί,
αρκεί που λίγο θα σε δει,
στην μοναξιά της μην πνιγεί.

Στο νού μου έρχονται συχνά
με μάτια δακρυσμένα
αγαπημένες θύμισες
από τα περασμένα

Σημείωση : Στίχους παμπάλαιους του Γ.Λιλιμπάκη είχαμε παρουσιάσεει πριν μήνες, από νησί του Αιγαίου.

ΔΥΟ ΜΑΝΤΙΝΑΔEΣ ΠΟΥ ΜΙΛΟYΝ ΜE… ΤΟΝ EΑΥΤΟ ΤΟΥΣ

Σπανίζουν οι αυτοαναφορικές μαντιναδες πράγμα που δεν παρατηρείται στην ποίηση. Τελευταία μάλιστα το θέμα -ποιήματα ποιητικής- γίνεται αντικείμενο μελετών και εκδίδονται σχετικές ανθολογίες. Σε εφημερίδα του Πειραιά εντόπισα δυο μαντινάδες που μιλούν με… τον εαυτό τους. Το έντυπο ήταν Οι Νέοι Καιροί και φιλοξενήθηκαν στο φύλλο της 11/2/1930, δηλ. πριν ογδόντα ακριβώς χρόνια. Πέρα από το θέμα τους, νομίζω, ότι και σήμερα διατηρούν τη φρεσκάδα τους και μπορούν να τραγουδηθούν.

Οι μαντινάδες θέλουνε
άνθρωπο να κατέχει
και γλώσσα να τσι κελαϊδεί
και νου να τσι ξετρέχει.

Οι μαντινάδες οι καλές
ξέρουν η μια την άλλη
διάλε τσ’ αποθαμένους του
όπου θα κακοβάλει.

Για την αντιγραφή
Σοφία Λιλιμπάκη

Από φωτογραφία μεσοπολέμου
NELLY’S έκδοση”Νήσος

ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔEΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΑΦΤΗ (ΑΡ.ΧΑΙΡΕΤΗ) B' ΜΕΡΟΣ

Επιλογή Β.Ζ. από το βιβλίο ” Τι μαντινάδα να σου πω…” του Αριστείδη Χαιρέτη (Γυαλαύτη)

Οψές ταχιά την πέτυχα κι επότιζε τσι βιόλες
κι ήταν αυτή πιο δροσερή κια πιο όμορφη απ’ όλες

Γιάντα το σφακολούλουδο στα χέρια σου σαν πέσει
βγάνει χυμό κι είναι γλυκύς κι όλου του κόσμου αρέσει;

Π΄όπου περάσεις μάθια μου η φύση πρασινίζει
φεύγεις κι ο κόσμος συννεφιά κι αρχίζει και χιονίζει

Θυμάσαι όντε σου το’ λεγα τα λούσα περιττά΄ναι
γιατί τα μάθια κοπελιά κι οι γλώσσες θα σε φάνε

Στη μέση μέση τση καρδιάς γροικώ να ποναλάκι
και λέω πως τη ράγισες μικιό κοπελιδάκι

Εμπήκα μέσα στο σεβντά για να τονε γνωρίσω
κι εδά δε βρίνω ο δυστυχής την πόρτα να πορίσω

Είναι στιγμές που θες δεν θες θα-ν έρχομαι στο νου σου
γιατί μουν αγαπητικός του πια καλού καιρού σου

Όντε-ν αστράφτει και βροντά στην αγκαλιά τζη μ’ έχει
και κλειω και τα παράθυρα κι ασ΄τον καιρό να βρέχει

Τούτη η ζωή’ ναι ψεύτικη σαν το κουφό καρύδι
κι όποιος την πάρει σοβαρά το χάνει το παιχνίδι

Τέσσερις μήνες χωριστά μικιό κοπελιδάκι
κια συμπληρώνομε κι οι δυο οχτώ μηνώ μεράκι

Που ν’ ο καιρός απ’άστραφτε κι έριχνε το χαλάζι
κι εμείς πηγαίναμ΄αγκαλιά κι είχεν ο κόσμος χάζι

Φωτογραφία περιοχής Ψηλορείτη, Πρινιάς 2009 Β.Ζ.

ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔEΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΑΦΤΗ (ΑΡ.ΧΑΙΡΕΤΗ)

Είχαμε πριν χρόνια εντοπίσει τον μαντιναδολόγο από τα Ανώγεια Αριστείδη Χαιρέτη ( Γυαλάφτη) σε καποιο ραδιοφωνικό τοπικό σταθμό,απο μια πολύ σπανια εξαιρετική του μαντινάδα. Οι καλοί στίχοι είναι διαμάντια, λάμπουν , ξεχωρίζουν από τους άσχημους και τους κακότεχνους. Ας μπερδευόμαστε πολλές φορές από τη μουσική τις κοντυλιές και το Μαλεβιζιώτη (χορό). Η καλή μαντινάδα δεν έχει κανέναν ανάγκη, ούτε λυράρηδες ούτε λαούτα κι ας ταιριάζει ιδανικά με τη μουσική, όταν υπάρχουν ταλαντούχοι (οργανο)παίχτες κι ας καθοδηγεί τα βήματα των καλών χορευτών.

Από το λεύκωμα NELLY'S, FACE OF CRETA (GESICHTER AUS KRETA)

Συνεχίστε την ανάγνωση ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔEΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΑΦΤΗ (ΑΡ.ΧΑΙΡΕΤΗ)